Thiền là gì? - Thiền là tìm hiểu về bản ngã

Thiền là chủ đề trung tâm trong các bài viết của Krishnamurti cũng như các buổi nói chuyện trước công chúng. Ông cho rằng thiền có liên quan trực tiếp đến đời sống hằng ngày của chúng ta, chứ không phải thứ gì đó tách biệt.

Nhiều người nghĩ rằng khi hành thiền, họ có thể thoát ly khỏi cuộc sống hiện tại, nhưng điều này cũng không thực sự là ý nghĩa của thiền. Với Krishnamurti, thiền không phải là ép tâm trí phải lặng yên, cũng không phải là bắt nó tập trung hoặc suy ngẫm, mà thiền là một sự nhận biết sâu sắc về bản chất của cái tôi và hành động tư duy, để tư tưởng có thể tìm về đúng vị trí của nó.

Trong “Thiền là gì?”, ông viết: “Thiền là tìm hiểu về bản ngã. Nếu không có sự tìm hiểu này thì cái gọi là thiền, dù dễ chịu hay đau đớn, cũng chỉ đơn thuần là một dạng tự huyễn hoặc. Nếu bạn luyện tập kiểm soát bản thân, làm chủ suy nghĩ và tập trung đẩy mạnh sự trải nghiệm, thì đó chỉ là những hoạt động lấy bản ngã làm trung tâm, chứ không phải thiền. Thấy được đó không phải thiền cũng chính là khởi đầu của thiền”. 

Trước việc thiền ngày càng phổ biến và vô số kỹ thuật, phương pháp tiếp cận ra đời, Krishnamurti lại né tránh việc luyện tập, đặt ra mục tiêu và ý chí kiểm soát – điều mà các vị thầy và các truyền thống thường chủ trương. Ông cho rằng, thiền không phải là thứ bạn có thể tạo tác hay thậm chí trải nghiệm, thiền cũng không thể nào học hỏi từ một ai khác.

Để thiền, bạn phải hiểu được một điều tối quan trọng rằng: Bạn phải là ngọn đèn của chính mình. Ngọn đèn này không thể là đèn của người khác, cũng không thể đến từ người khác, bạn không thể thắp lên ngọn đèn đó nhờ người khác. Theo Krishnamurti, nếu từng nhìn thấy sự thật của việc này, bạn sẽ không chạy theo một con người nào – dù là đạo sư, đấng cứu rỗi, những vị tu sĩ với giáo điều, truyền thống và nghi lễ của họ. Lúc đó chỉ có thiền, chứ không có một thiền giả nào đang thiền cả. 

Với 72 câu/trích đoạn từ những bài nói chuyện của Krishnamurti qua nhiều năm, cuốn sách “Thiền là gì?” sẽ mở ra cho bạn cách tiếp cận độc nhất theo kiểu Krishnamurti về chủ đề này một cách đơn giản đến ngạc nhiên, nhưng cũng cực kỳ sâu sắc. Mỗi trang sách không chỉ cho chúng ta thấy sự độc đáo trong tư tưởng của Krishnamurti mà còn giúp chúng ta soi chiếu, thậm chí là phá bỏ những suy nghĩ hạn hẹp của mình.