Sài Gòn một thuở 'Dân Ông Tạ đó' - 'Thói ăn' ngày Tết vùng Ông Tạ

FN13/02/2024 09:00
Sài Gòn một thuở 'Dân Ông Tạ đó' - 'Thói ăn' ngày Tết vùng Ông Tạ

Đã thành một thói quen từ 1954 trên vùng đất, quê hương mới của bao thế hệ Ông Tạ, từ trung tuần tháng Chạp, những sạp lá dong, khuôn gỗ gói bánh chưng lại thấy xung quanh trường Tân Bình (trước 1975 là Thánh Tâm).

✨BÁNH CHƯNG:

Những đêm cuối năm ấy, không biết bao nhiêu nồi bánh chưng sôi sùng sục khắp đường ngang ngõ tắt, hẻm hóc vùng Ông Tạ. Nhà nào cũng con đàn cháu đống. Để nhà ăn, biếu hàng xóm, láng giềng và đặc biệt bà con, làng mạc cùng quê Bắc xưa, anh em, họ hàng vốn sống quần tụ quanh đấy, gần đấy – vào Nam nhiều nhà đi gần cả làng, cả họ, cả nhà. Những chiếc bánh chưng được gói chăm chút. Cả nhà xúm vào làm. Riêng gói bánh, cột bánh thường là chuyện của đàn ông thanh niên khỏe tay để bánh chắc. Trẻ con bu quanh cũng được ông bà, cha mẹ gói cho những chiếc bánh tí hon để chúng có phần tết, khoe chúng bạn, khỏi quẩn chân.

Anh Nguyễn Ninh, một dân Ông Tạ quả quyết: “Bánh chưng Ông Tạ ngon không đâu bằng. Mở chiếc bánh ra: nếp, đậu, thịt thơm phưng phức – đúng hương vị Bắc 54 mang từ quê nhà, không lẫn vào đâu được. Màu lá dong xanh biếc trong những cọng lạt mềm buộc chặt”. Lạt phải chẻ thật mỏng, ngâm nước, buộc mới chặt tay. Đêm 30, cứ cách vài nhà lại một nồi bánh chưng đầu nhà cuối sân. Chuyện canh nồi bánh thường của nam thanh nữ tú, trải chiếu ngồi, nằm canh; chuyện trò, chọc phá nhau ran như pháo tết.

✨GIÒ CHẢ:

“Sau 1954, Sài Gòn - Gia Định có nhiều khu định cư tập trung Bắc 54 như Xóm Mới (Gò Vấp), Bình An (quận 8 ), Bàn Cờ - Vườn Chuối, Bùi Phát (quận 3), Trung Chánh (Hóc Môn), quanh chợ Di Cư (tức chợ Ga - Phú Nhuận)… Thế nhưng cho tới nay, mật độ cửa hàng, cửa tiệm, sạp hàng giò chả dày đặc, xuất hiện khắp nơi dịp tết thì khó nơi nào qua mặt nổi khu trung tâm Ông Tạ.

Công xi heo cạnh cầu Ông Tạ. Bên kia cầu, các lò giò chả của ông trùm Bệ xứ bên Tân Chí Linh, ông đội Ngân xứ Vinh Sơn đối diện… , gần nhà tôi tiếng giã giò cũng thình thịch suốt đêm ngày. Thợ toàn trai tráng trong nhà, cứ hai tay hai chày nện liên tục vào cối; quăng mẻ này ra là mẻ thịt mới ném vào.

Bao nhiêu đòn giò lụa, chả quế ra lò trong một cái tết xưa ấy, tôi không rõ. Chỉ biết là hầu như không gia đình khu Ông Tạ nào không mua một vài cây giò ăn tết. Đến 1975, khu Ông Tạ có khoảng gần 150.000 dân/250.000 dân xã Tân Sơn Hòa; tức khoảng 25.000 gia đình. Không chỉ vậy, giò Ông Tạ còn lên xích lô máy, xích lô đạp, xe máy lẫn xe đạp… chạy sang nhiều chợ khác. Chẳng hạn lò nhà ông trùm Bệ mở cả cửa hàng giò chả Hòa, Nghĩa bên chợ Bàn Cờ, Vườn Chuối (quận 3). Nhiều gia đình Bắc ở Bảy Hiền, Lăng Cha Cả, Tân Phú, Phú Nhuận…thì tết dứt khoát phải về Ông Tạ mua giò chả mới gọi là có tết. Nhà văn, nhà nghiên cứu Phạm Công Luận ở Phú Nhuận kể trong bộ “Sài Gòn - Chuyện đời của phố” nổi tiếng của anh: cứ gần tết, gia đình giao nhiêm vụ đạp xe xuống chợ Ông Tạ mua giò chả.

Tiệm Nhiên Hương của gia đình nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông, gần ngã tư Nguyễn Trọng Tuyển – Nguyễn Văn Trỗi (Phú Nhuận) hiện nay, mấy chục năm rồi, tới giờ vẫn lấy giò chả Ông Tạ về bán. “Giò chả Ông Tạ ngon, thơm, vừa chắc vừa mềm thịt, không hàn the… Đổi nơi lấy, dễ mất khách” - vợ cố nhạc sĩ bảo tôi.

Ngó cách cột dây giò, màu dây giò là có thể đoán là giò chả Ông Tạ; thậm chí biết giò thuộc lò nào, loại mấy.

✨CHÈ HOA CAU - XÔI VÒ:

Các nhà Bắc vùng Ông Tạ xưa, nhà nào cũng biết nấu món này. Lê Trịnh Thanh Hương, đứa cháu gái nhà Ngự Uyển, gốc Hà Nội, đi Mỹ hơn 30 năm rồi, khi cô 12 tuổi vẫn không sao quên món chè bà nội nấu năm xưa:

“Dịp giỗ hay lễ tết là bà làm món chè hoa cau và xôi vò để cúng. Cháu chỉ chờ đến khi nhang tàn, được bà nội lấy cho bát chè hoa cau thơm thoang thoảng mùi nước hoa bưởi, bột sắn quánh lại với những hạt đậu xanh hấp trôi nổi lơ lửng ở trong bát chè. Bà bỏ vào vài thìa xôi vò rời rạc được bọc lại bằng một lớp áo đậu xanh mỏng, quyện lại rồi đưa cho cháu ăn. Không biết trong nhà có ai giống cháu không chứ cháu chỉ mong nhà có giỗ để được ăn món xôi chè. Ăn xong bát chè bà sẽ cho một nắm xôi vò mà bà nắm sẵn với một miếng giò lụa cắt tam giác”.

✨BÁNH CỐM:

“Ngay ngã ba Ông Tạ, cách thau xôi vỉa hè Bà Lai vài căn có hai tiệm bánh cưới Lan Hương, Tiến Thành ở đấy trên dưới 60 năm rồi. Hàng ngàn cô dâu chú rể, thông gia hai bên ở Ông Tạ xưa nay cưới hỏi thường đến đây mua sắm, đặt hàng hai địa chỉ uy tín này.

Bánh ở đây chả phải mua ở đâu, gia đình các chủ tiệm làm tất. Với Lan Hương, bánh cốm, bánh xu xê (phu thê), bánh dẻo... là “đặc sản” làm nên tên tuổi của tiệm. Cách làm không thay đổi từ ngày vào Nam và nguyên liệu thượng hạng là điều chính yếu. Bánh cốm phải dẻo, bánh xu xê phải dòn, bánh dẻo phải thơm...

Ai đó có dịp thử cầm lên chiếc bánh cốm Ông Tạ này coi, nó khác bánh cốm Hà Nội hiện nay lắm. Bóc miếng nhựa bao, cắn nhẹ, nhận ra ngay mùi thơm nồng nàn hương lúa nếp với độ dẻo nhẹ, không nhây của chiếc bánh: đẻo mà không nhão, lẫn trong đó dường như có chút sần sật của những dòng nếp danh tiếng như nếp cái hoa vàng, nếp ngỗng... Vị ngọt thấm đầu lưỡi nhưng không để lại dư vị đăng đắng của những chiếc bánh “có vấn đề”, làm cẩu thả. Hương nồng dịu của đậu xanh nhất hạng tan trong mùi lá dứa, mùi hoa bưởi thoang thoảng làm cho bánh cốm trở thành một thứ quà giản dị mà độc đáo của bà con Ông Tạ.

Giờ ít ai đặt xu xê, thay vào đó, trong sính lễ đem qua nhà gái thường là có một quả bánh xu xê lá dừa (dùng lá dừa làm hộp, cũng như lá dong để gói bánh chưng). Quả bánh này người ta thường xếp 105 bánh xu xê. Sao lại 105 mà không là 100? Hỏi, anh Cường, chủ tiệm Lan Hương cười khà khà: “Trăm + năm ấy mà”. À ra vậy, khéo là thâm thúy kiểu Bắc 54: trăm năm hạnh phúc.

✨ KẸO LẠC QUẾ HƯƠNG:

Ngày xưa ấy, cứ tết đến là vùng Ông Tạ sao mà đẻ ra nhiều các lò kẹo quá thể; nào Hòa Thành, Thủ Đô, Bắc Hương... trong Nghĩa Hòa; Thăng Long, Quế Hương ở Nam Thái...; Hồng Lạc trong An Lạc... Thời gian trôi đi nhanh quá, các lò tắt lửa dần. Đến nay chỉ còn mỗi lò Quế Hương ở khu Nam Thái là còn hoạt động, làm ầm ầm vào tháng tết.

Trước tết, anh Toàn (con cụ Thi, người sáng lập thương hiệu Quế Hương) đã lo chọn mua đường, lạc, bột... Anh nhón từng hạt lạc, cắn thử coi có tươi không. Anh vốc nắm đường lên tay, xoa nhẹ ngón tay, đưa lên mũi ngửi xem có thơm không. Anh bóp nhẹ bột trong tay coi có mới không; bột cũ, miếng kẹo át bớt mùi thơm… Sau đó là gọi về các tay thợ lão luyện trong vùng để bắt đầu nấu kẹo. Lò kẹo đỏ lửa ngày đêm. Khoảng nửa tháng trước ngày đưa Ông Táo về trời, Quế Hương xuất lò mẻ kẹo đầu tiên. Làm xong ngày 28 tết, tắt lò, tháng Chạp năm sau mới đỏ lửa lại.

Kẹo ở đây tới giờ cũng vẫn cắt tay từng thỏi, từng thanh chứ không để nguyên miếng lớn như một số lò khác. Trải kẹo bằng tay, cắt cũng bằng tay, đóng gói bằng tay... nên thanh kẹo không đều, chỗ dày chỗ mỏng… Nhưng hương vị ngọt đậm cùng vị bùi bùi của kẹo lạc đã làm say lòng bao người Ông Tạ, bao thế hệ Ông Tạ cho tới nay. Kẹo lạc Quế Hương hôm nay, vẫn như hơn 60 năm trước: không một giọt hóa chất. Vậy mà để được rất lâu, có khi đến vài tháng, không bị ỉu mềm hoặc lên mùi dầu. Thế mới lạ, quả là tài tình.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Sài Gòn một thuở - 'Dân Ông Tạ đó!' tập 3 - 'Phi canh bún bất thành Ông Tạ'

Năm nào cũng vậy, cứ từ tết Ta, trời nóng dần theo tiết hạ. Canh bún và bún riêu mới hôm cuối năm se lạnh, ít ai chú ý, bỗng trở thành món mà đi đâu trong vùng Ông Tạ cũng thấy, quán nào cũng kẻ ra người vào, cứ như rủ rê “đưa em vào hạ”.
2

Vượt qua dông bão - Mọi việc sao rồi?

Liệu chúng ta có bao giờ trả lời trung thực những câu hỏi từ những người yêu thương chúng ta nhất hay không?
3

Tài chính cho mọi người - Hãy cẩn thận với "guồng quay khoái lạc"

Nếu nghĩ rằng hạnh phúc của bản thân chỉ có thể đến từ niềm vui bên ngoài, chúng ta sẽ bị mắc kẹt trong guồng quay khoái lạc và không bao giờ thấy đủ, cho dù ta kiếm được bao nhiêu tiền, nắm bao nhiêu quyền lực và có địa vị cao đến đâu.
4

Gia Định là nhớ Sài Gòn là thương 2 - ‘Chuyến xe ôm’ dạo quanh Sài Gòn - Gia Định xưa

Có một lần, tôi trở lại Sài Gòn sau một chuyến đi dài ngày. Bước ra khỏi ga tàu, tôi vừa yên vị trên xe thì bác xe ôm xa lạ đã bắt đầu… kể tùm lum chuyện: từ chuyện nhà cửa con cái đến chuyện đường sá, chuyện ông nọ bà kia…
5

Tài chính cho mọi người - Liệu bạn đã biết sử dụng tiền đúng cách chưa?

Cuốn sách Tài chính cho mọi người của Paco de Leon là một tài liệu quan trọng và hữu ích cho bất cứ ai muốn hiểu sâu hơn về tài chính và làm thế nào để quản lý tiền bạc một cách thông minh.

Sài Gòn một thuở - 'Dân Ông Tạ đó'! - Phở Ông Tạ đoạt giải “Oscar/Grammy về ẩm thực" Mỹ

Phở Ông Tạ vẫn còn đây: thanh mát, ngọt mềm, bánh phở vuông sợi nhỏ... Khách quen - chủ cũ - miệng phở xưa trên dưới sáu mươi năm…

Từ bi - Osho: Hãy sống với lòng từ bi, sự minh tuệ và nhân ái

Chuyện kể rằng có một tên giết người đến gặp Đức Phật để quy y. Anh ta sợ mọi người sẽ không cho mình vào gặp Đức Phật nên tìm lúc vắng người mà đến. Đến nơi, anh ta không đi vào cửa trước mà leo tường để vào.

Sài Gòn một thuở - 'Dân Ông Tạ đó' 3 - 'Chúc mừng năm mới'

"Chúc mừng năm mấy” – những đứa cháu của ông bà Nguyễn Văn Thông ở Sài Gòn Nhỏ (Little Saigon, bang California, Mỹ) chúc mừng năm mới ông bà, cha mẹ, cô chú… mình khi chưa sõi tiếng Việt tối 30 Tết Quý Mão 2023 như vậy.

Tử tế đáng giá bao nhiêu - Những lợi ích mà việc sống tử tế có thể mang lại cho mọi người

Sống tử tế góp phần tạo ra hoóc-môn oxytocin trong não và khắp cơ thể. Oxytocin giải phóng oxit nitric trong mạch máu, từ đó mở rộng các mạch máu, giảm huyết áp và bảo vệ trái tim của bạn.

Lẽ sống - 7 câu châm ngôn giúp bạn vực dậy tinh thần

Nếu bạn đang mất phương hướng trong cuộc sống thì 7 câu châm ngôn này có thể sẽ giúp bạn vượt qua điều đó.

‘Là bạn nhưng vạn lần tốt hơn’ - Tắt đi tiếng nói Con người Phản diện để sống cuộc đời tối ưu

Ít ai biết được rằng, bên trong mỗi người đều đang nuôi dưỡng một Con người Phản diện luôn tìm cách phá bĩnh, ngăn trở bạn đạt đến một cuộc sống tốt đẹp hơn.

‘Là bạn nhưng vạn lần tốt hơn’ – Đừng để câu nói 'Hãy là chính mình' đánh lừa bạn

Lâu nay chúng ta vẫn thường được kêu gọi “Hãy là chính mình”, nhưng là chính mình liệu có tốt hơn không nếu đó là một phiên bản xấu xí của bạn?

Thế giới trong bạn - Sự lệ thuộc về mặt tâm lý

C. hỏi vì sao cô ấy cảm thấy mệt mỏi thế này. Dù dành nhiều năng lượng cho công việc chung, nhưng sâu bên trong cô cảm thấy rã rời.

Tài chính cho mọi người - Vì sao chúng ta luôn có thái độ kỳ lạ với tiền bạc?

Từ sách - Phim - YÊN VŨ - 02/03/2024 08:00
Có một thực tế là, phần lớn chúng ta đều có thái độ kỳ lạ với tiền bạc. Chúng ta né tránh việc trò chuyện về tiền bạc, thậm chí, một số người còn cho rằng đây là nói đến tiền bạc là chuyện đáng xấu hổ.

Tạo ra tổ và làm việc tổ

Blog GS John VU - GS John Vu - 01/03/2024 13:00
Công việc công nghệ thông tin (CNTT) yêu cầu các công nhân làm việc trong tổ. Làm việc tổ là một trong những kĩ năng mềm quan trọng mà sinh viên phải có và thường được hỏi tới trong phỏng vấn việc làm.

Nguồn gốc của trò chơi lô tô

Giải trí - Tiểu Vũ - 01/03/2024 12:00
Lô tô là trò chơi rất phổ biến ở miền Nam, cách diễn xướng âm nhạc gần gũi này đã trở thành nét văn hóa đặc sắc của người dân vùng đất này.

6 sự thật về thế giới khó tin đến nỗi chưa ai từng nghĩ đến

Thư giãn - Thanh Tâm - 01/03/2024 11:00
Thiên nhiên, con người và động vật trên thế giới luôn ẩn chứa những sự thật làm chúng ta không khỏi ngạc nhiên.

Bài phát biểu gây sốt: Muốn về sau không sống lay lắt qua ngày, nhất định phải lưu ý 3 điều này

Suy ngẫm - Hữu Đan - 01/03/2024 10:00
Nếu bạn là sinh viên, hãy nhớ đọc kỹ; nếu bạn là phụ huynh, hãy nhớ truyền lại cho con mình vì nó rất hữu ích.

"Siêu phẩm" dài 9 phút được quay trong 24 năm tiết lộ: "Bí mật" đằng sau một đứa trẻ thiên tài

Truyền cảm hứng - Hiểu Đan - 01/03/2024 09:00
Sự giáo dục, sự quan sát cẩn thận và tôn trọng từ khi còn nhỏ đã tạo điều kiện cho sự ra đời và trưởng thành của một “cô gái thiên tài”.

Cởi trói linh hồn - Cách mà tâm trí bạn vận hành để điều khiển những trải nghiệm

Từ sách - Phim - Quìn - 01/03/2024 08:00
Những gì bạn đang cảm nhận về thế giới thực ra là một sự diễn đạt hoàn toàn mang tính cá nhân của riêng bạn chứ không phải là kinh nghiệm nguyên sơ.

Học từ thất bại

Blog GS John VU - GS John Vu - 29/02/2024 13:00
Hệ thống giáo dục châu Á có nhiều kì thi để chọn chỉ vài học sinh xuất chúng. Do đó khi học sinh thất bại, họ bị loại ra khỏi hệ thống giáo dục cho nên mục đích của học sinh là qua được kì thi.

Bạn muốn hẹn hò - Mẹ đơn thân bán cháo vịt hẹn hò với người đàn ông U50 làm chăn nuôi

Truyền hình - Lam Phương - 29/02/2024 12:00
Hoàng Liên Hải (SN 1982) và Nguyễn Thị Ngân (SN 1982) đều từng trải qua hôn nhân đổ vỡ, mong muốn tìm người bầu bạn khi về già.

Sora khiến Trung Quốc như bị tụt hậu về AI tạo sinh - phần 2

Thư giãn - Sơn Vân - 29/02/2024 11:00
Với khả năng tạo video chân thực từ văn bản, Sora đã mang đến nhiều đồn đoán về bí mật đằng sau hiệu suất ấn tượng của nó.

Chuyên gia Harvard: Ở chốn công sở không bao giờ để lộ điều này

Kỹ năng - Phương Mộc - 29/02/2024 10:00
Bạn phải hiểu rằng, làm mất lòng người khác cũng sẽ khiến con đường phát triển cá nhân thêm khó khăn.

Tài chính cho mọi người - Liệu bạn đã biết sử dụng tiền đúng cách chưa?

Từ sách - Phim - Minh Hằng - 29/02/2024 09:00
Cuốn sách Tài chính cho mọi người của Paco de Leon là một tài liệu quan trọng và hữu ích cho bất cứ ai muốn hiểu sâu hơn về tài chính và làm thế nào để quản lý tiền bạc một cách thông minh.

Quẳng gánh lo đi và vui sống - Chúng ta không có thời gian để lo lắng

Từ sách - Phim - Quìn - 29/02/2024 08:00
Tại sao việc đơn giản giữ cho mình luôn bận rộn lại có thể xua tan nỗi lo lắng?

Bằng cấp và kỹ năng

Blog GS John VU - GS John Vu - 28/02/2024 13:00
Ngày nay các công ti có nhiều việc làm mở ra nhưng không thể tìm được người làm có kĩ năng và các đại học có nhiều người tốt nghiệp những không thể tìm được việc làm bởi vì họ không có những kĩ năng mà công ti cần.

Bạn muốn hẹn hò - Người phụ nữ U50 chưa từng yêu ai nên duyên với chàng thợ mộc 51 tuổi

Truyền hình - Lam Phương - 28/02/2024 12:00
Trước khi bấm nút hẹn hò, Trần Văn Khang (51 tuổi) và Trần Điềm Mỹ (44 tuổi) đều thể hiện cảm xúc của mình về người kia.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 7, 02/03/2024