Thứ 6, 23/08/2019

Bài cuối: Triệu Đà và nhà Triệu trong câu thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh

31/07/2019 15:27
Bài cuối: Triệu Đà và nhà Triệu trong câu thơ của Chủ  tịch Hồ Chí Minh

Trang 266, tập 3 "Hồ Chí Minh toàn tập", Hồ Chủ tịch đã nhắc đến nước Nam Việt khi khẳng định: "Mai sau sự nghiệp hoàn thành/Rõ tên Nam Việt, rạng danh Lạc Hồng".

Trong một vài số trước, chúng tôi đã có dịp nhắc về Triệu Đà trong bài trường thi lịch sử Đại Nam quốc sử diễn ca. Đó là phần nói về nhà Triệu trong đoạn 3. Xin ghi lại 4 câu đầu như sau:

Triệu Vương thay nối ngôi trời,

Định đô cứ hiểm đóng ngoài Phiên ngu (hay còn là Phiên Ngung).

Loạn Tần gặp lúc Ngư Hồ,

Trời nam riêng mở dư đồ một phương...

Về quy mô thì bản đầu của Đại Nam quốc sử diễn ca do Lê Ngô Cát viết có 3.774 câu, được án sát tỉnh Bình Định Phạm Đình Toái chỉnh lại như chúng ta hay đọc ngày nay là 2.054 câu. Để dễ so sánh thì chúng ta nên nhớ truyện Kiều của Nguyễn Du là 3.254 câu viết theo thể lục bát, bài Cung oán ngâm khúc của Nguyễn Gia Thiều 356 câu theo thể song thất lục bát, Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn 476 câu theo thể song thất lục bát...

Dùng thơ để kể lại lịch sử càng về sau đã thành một trào lưu. Có thể kể đến cuốn Việt sử thông lãm của Vũ Huy Chân xuất bản năm 1973 được viết theo dạng song thất lục bát. Trong đó, ông Chân cũng ca ngợi nhà Triệu như sau:

Đến đời Triệu, nước kêu Nam Việt

Vua Vũ vương oanh liệt một thời

Kiêu căng vốn sẵn tính trời

Dọc ngang nào biết trên đời có ai

Hay

Triệu vương giận xưng hoàng đế hiệu

Rồi đem quân vào nhiễu Trung Hoa

Trước vương phá quận Trường Sa

Sau bình giặc Hán sang ta báo thù...

Hay cuốn Quốc sử ngâm tổng lược gồm 100 câu của Huấn đạo Nguyễn Tống San viết năm 1938. Trong đó phần nhà Triệu có ghi:

Đến Võ vương dựng liền nhà Triệu

Chín sáu năm lo liệu mở mang

Phiên Ngung đóng quận vẻ vang

Đến năm Kiến Đức chuyển giang san Tàu.

Nhưng nếu nói về quy mô dài thì Đại Nam quốc sử diễn ca vẫn phải lép vế trước một bộ sử diễn ca hồi cuối thế kỷ 17, đầu thế kỷ 18 là Thiên nam ngữ lục. Đây là tác phẩm Nôm có dung lượng lớn nhất, gồm 8.136 câu thơ lục bát, có xen 31 bài thơ chữ Hán và hai bài thơ chữ Nôm được viết theo thể thất ngôn bát cú. Bài này cũng ca ngợi nhà Triệu như sau:

Non sâu, hang trất ai ai

Ống cơm bầu nước theo đòi chúa Thang

Hiệu xưng là Triệu Vũ Hoàng

Chín lần xem trị, bốn phương đẹp lòng

Rồi kỷ lục đó bị phá vào năm 2009 lại có 2 tác giả Hồ Đắc Duy, Nguyễn Bá Triệu viết Đại Việt sử lược diễn ca với số câu thơ lên đến hơn 8.500 câu theo thể thức song thất lục bát. Bài này cũng có những câu ca ngợi nhà Triệu như sau:

Nam Việt vương Triệu Đà xưng đế

Mậu Ngọ niên làm lễ lên ngôi

Giang sơn hùng cứ một thời

Cất quân chiếm lấy đất ngoài Trường Sa...

Nhắc đến các bài thơ trường ca kể về lịch sử đất nước thì không thể không nhắc đến tác phẩm Lịch sử nước ta được Chủ tịch Hồ Chí Minh biên soạn vào năm 1941 dùng làm tài liệu học tập cho cán bộ trong các lớp huấn luyện ở chiến khu và tuyên truyền trong nhân dân để giáo dục truyền thống yêu nước, và tác phẩm này được xuất bản vào tháng 2.1942.

Về độ dài thì tác phẩm nói trên chỉ hơn 200 câu kể sử nước ta từ thời dựng nước Hồng Bàng cho đến Việt Minh. Độ dài này vừa đủ để mọi người học thuộc theo đúng tinh thần “Dân ta phải biết sử ta/Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”.

Tuy nhiên, độ dài chính xác của bài thơ này thì lại là một vấn đề đáng bàn. Theo bản chép ở Hồ Chí Minh toàn tập, từ trang 259 đến 266, tập 3 trong bộ 15 tập xuất bản năm 2011 thì chỉ chép có 208 câu.

Tuy nhiên, trong tập 9 của bộ 15 tập Lịch sử Việt Nam do Viện Sử học thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam vừa in năm 2014 lại có đoạn khẳng định bài Lịch sử nước ta của Nguyễn Ái Quốc (tức Hồ Chủ tịch) có 210 câu. Như vậy thì bản chép trong Hồ Chí Minh toàn tập có thể thất lạc mất 2 câu chăng.

Đọc lại Lịch sử nước ta trong Hồ Chí Minh toàn tập chúng ta thấy "có vấn đề" ở câu 13.

11 An Dương Vương thế Hùng Vương,

12 Quốc danh Âu Lạc cầm quyền trị dân.

13 Nước Tàu cậy thế đông người,

14 Kéo quân áp bức giống nòi Việt Nam.

Có vấn đề là bởi gieo vần không chuẩn trong khi Hồ Chủ tịch khi làm thơ thường gieo vần rất chính xác. Vấn đề thứ hai là vắng Triệu Đà trong khi tất cả các bài sử diễn ca mà chúng tôi nêu trên thì những nhà tóm tắt sử trong thơ, dù ngắn 100 câu như Quốc sử ngâm tổng lược hay dài như Đại Việt sử lược diễn ca đều nói đến nhà Triệu.

Chúng tôi đã tìm trong cuốn Nhà Triệu, mấy vấn đề lịch sử do Nhà xuất bản Hội Nhà văn xuất bản năm 2017 có nêu bản thảo viết tay của Hồ Chủ tịch, trong đó nhắc đến 2 câu thơ về Triệu Đà trong bài Lịch sử nước ta. Điều đặc biệt là khi ghép vào thì khớp vần một cách hoàn hảo như sau:

11 An Dương Vương thế Hùng Vương,

12 Quốc danh Âu Lạc cầm quyền trị dân.

13 Triệu Đà là vị hiền quân,

14 Quốc danh Nam Việt trị dân năm đời.

15 Nước Tàu cậy thế đông người,

16 Kéo quân áp bức giống nòi Việt Nam.

Về sự tồn tại của câu "Triệu Đà là vị hiền quân" thì chúng tôi có thêm sự xác tín của nhà sử học Trần Quốc Vượng. Trong cuốn sách Trên mảnh đất nghìn năm văn vật thuộc dự án sách kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội do NXB Hà Nội in năm 2009, trang 233, xin trích câu chuyện như sau:

Khi tôi (tức GS Trần Quốc Vượng) với tư cách là một trong những người phụ trách Câu lạc bộ làng nghề truyền thống Việt Nam tới làng Đồng Sâm, Thái Bình - làng có nghề chạm bạc vàng truyền thống, làng tương truyền là quê vợ Triệu Đà thì tôi thấy một ngôi đền rất to, ngoài tam quan ghi “Nam Việt Triệu Tổ”, ở đây dân Thái Bình chỉ biết Triệu Đà, chứ không/ít biết chuyện Vua Hùng của vùng Phú Thọ đất Tổ.

Và Lê Văn Hưu - ông tổ nền Sử ký nước Việt cũng chỉ viết Sử Đại Việt từ “Triệu Vũ đế đến Lý Chiêu Hoàng”. Và Nguyễn Trãi Bình Ngô Đại Cáo cũng viết:

“Tự Triệu, Đinh, Lý, Trần triệu tạo ngã quốc” (Tự Triệu, Đinh, Lý, Trần nối đời dựng nước ta), để có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau (bắt buộc hay tự nguyện) mà một vài tác giả của sử học mác xít đã tự ý bỏ đi chữ Triệu, làm sai lạc quy tắc văn bản học (textologic)? Thế Bác Hồ trong tác phẩm để đời Việt Nam quốc sử diễn ca (tức Lịch sử nước ta) viết rằng:

"Triệu Đà là đấng hiền quân"

thì liệu giới sử học mác xít nước ta có bao giờ dám phê Bác là “mất lập trường sử học mác xít” hay không?” (hết trích).

Cũng xin giới thiệu rằng Trên mảnh đất nghìn năm văn vật là tác phẩm rất tâm huyết của Giáo sư Trần Quốc Vượng, từng được báo Nhân dân có bài đánh giá rất cao: “Người đọc tiếp tục khám phá nét truyền thống, hiện đại, tinh hoa từ nghìn xưa với công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa hôm nay của Hà Nội; Hà Nội - Việt Nam và 1.000 năm giao thoa văn hóa Đông - Tây, Nam - Bắc dưới góc nhìn lý luận và thực tiễn; những suy nghĩ tản mạn nhân đọc lại bài Chiếu dời đô của Vua Lý Công Uẩn; Cổ pháp - Thiên Đức - Kinh Bắc - quê hương nhà Lý. Mỗi trang của cuốn sách đều chất chứa, thấm đượm tình yêu Hà Nội tha thiết, cháy bỏng với những khám phá, phát hiện bất ngờ của người nghiên cứu”.

Phần trang 233 trong cuốn Trên mảnh đất nghìn năm văn vật chính là đoạn trong chương 12: “Vài suy nghĩ tản mạn nhân đọc lại bài Chiếu về việc dời đô của vị vua sáng nghiệp triều Lý” do báo Nhân dân giới thiệu.

Còn về câu “Quốc danh Nam Việt trị dân năm đời” thì chúng tôi đã tìm thấy một chi tiết quan trọng từ chính trong trang 266 của tập 3 Hồ Chí Minh toàn tập. Đó là câu gần áp chót mà Hồ Chủ tịch khẳng định:

Mai sau sự nghiệp hoàn thành

Rõ tên Nam Việt, rạng danh Lạc Hồng.

Điểm lại lịch sử các triều đại trên nước ta thì chỉ duy nhất nhà Triệu dùng quốc danh là Nam Việt còn các triều đại khác đều chỉ dùng Vạn Xuân,Đại Cồ Việt, Đại Việt, Đại Ngu, Đại Nam... trước khi dùng Việt Nam mà thôi. Nếu Hồ Chủ tịch đã khẳng định “Rõ tên Nam Việt, rạng danh Lạc Hồng” thì chắc chúng ta đều hiểu thái độ của tác giả đối với triều đại trên nước ta dùng quốc danh Nam Việt.

Anh Tú

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Những biến tướng gây tranh cãi của tục múa phá quàn trong đám tang vùng Nam Bộ

Theo người dân ở Cà Mau hiện nay, những nét văn hóa phong tục xa xưa của Nam Bộ về ma chay theo thời gian đã có nhiều biến tướng. Cụ thể là phong tục múa phá quàn trong đám tang hiện nay đang gây tranh cãi vì sự có mặt của cả Tề thiên đại thánh.
2

Triệu Đà trong mắt các vị anh hùng dân tộc

Chúng ta đã điểm qua cái nhìn về Triệu Đà theo dòng lịch sử dưới cái nhìn từ giới sử gia. Trong bài này, chúng tôi muốn nói về Triệu Đà - dưới cái nhìn của vĩ nhân người Việt.
3

Huế: Sau chùa Từ Hiếu đến chùa Quốc Ân bị hạ giải trùng tu

Sau chùa Từ Hiếu, đến chùa Quốc Ân, một trong những ngôi Tổ đình danh tiếng và lâu đời bậc nhất tại cố đô, nơi bảo lưu được nhiều dấu ấn văn hóa Phật giáo trong các thời kỳ từ Thuận Hóa đến nay, chuẩn bị được trùng tu xây mới lại.
4

Nhà ga cổ Đà Lạt và ký ức người lái tàu duy nhất

Với thâm niên gần nửa thế kỷ lái tàu cùng trí nhớ phi thường, cụ Viễn đã trở thành “pho sử sống” của tuyến đường sắt răng cưa Đà Lạt - Tháp Chàm.
5

Chầm chậm đời người

Tình cờ nhìn thấy người bạn thuở ấu thơ đang kéo xe ba gác, ký ức về Hà Nội 50 năm trước ùa về. Nhìn lại mới thấy, những con phố, những ngôi nhà, những con người, những dòng sông… đã có quá nhiều thay đổi. Sống chậm lại một chút để lắng nghe chính đời mình đang trôi đi.

Triệu Đà trong mắt các vị anh hùng dân tộc

Chúng ta đã điểm qua cái nhìn về Triệu Đà theo dòng lịch sử dưới cái nhìn từ giới sử gia. Trong bài này, chúng tôi muốn nói về Triệu Đà - dưới cái nhìn của vĩ nhân người Việt.

Cổ vật ở đình Khánh Hội 'thi nhau đội nón' ra đi

Nhiều cổ vật có trị giá gần tỉ đồng liên tục bị mất cắp tại di tích kiến trúc – nghệ thuật đình Khánh Hội (quận 4, TP.HCM).

Chuyện bút chuyện mực - kỳ 2

Nhiều anh sợ người ta chưa đánh giá hết tầm quan trọng và đẳng cấp của mình nên chơi luôn cả hai, ba chiếc bút Kim tinh, Hồng Hà cài lên túi áo, trông cứ như cửa hàng văn phòng phẩm di động.

Chạnh lòng với tháp cổ Bằng An - Di tích văn hóa lịch sử quốc gia

Đứng sừng sững giữa một vùng đất ở miền Trung, tháp cổ Bằng An được xem là công trình kiến trúc mang dấu ấn văn hóa Chăm độc nhất vô nhị tại Quảng Nam, nhưng rồi theo năm tháng, ngọn tháp cũng đi vào hoang phế…

Ấn Độ và Nga giúp trùng tu Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn

Các chuyên gia phục hồi di tích cổ của Ấn Độ và Nga đang nỗ lực giúp Việt Nam phục hồi trùng tu các cụm tháp cổ tại khu Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn của Việt Nam.

Nhà Triệu từ mất 'sổ đỏ' đến 3 lần bị bêu tội trên SGK dạy sử hiện nay

Sau khi đất nước thống nhất, nhà Triệu tiếp tục trở thành giặc trên SGK dạy sử và cho đến nay cũng vậy. Trong chương trình dạy sử phổ thông hiện giờ, nhà Triệu 3 lần bị bêu tội trên sách.

Chuyện bút chuyện mực

Cụ Phương Đình Nguyễn Văn Siêu năm 1865 cho dựng tháp bút đài nghiên ở bên hồ Gươm, vừa để tôn vinh nho học, tôn vinh kẻ sĩ, vừa tạo một danh thắng nghìn năm cho chốn kinh thành.

Phá dỡ nhà thờ Bùi Chu: Báo cáo kiểm định mới chưa đủ tin cậy

Đã hơn hai tháng trôi qua kể từ ngày những người yêu di sản khắp nơi trong và ngoài nước cùng lên tiếng mạnh mẽ bảo vệ nhà thờ Chính tòa Bùi Chu 134 năm tuổi trước nguy cơ bị phá dỡ hoàn toàn.

Hành trình Từ Trái Tim: Dám nghĩ lớn, dám thất bại lớn thì sẽ thành công

Sách - 23/08/2019 11:18
Ngày 19.8, chương trình “Hành trình Từ Trái Tim - Hành trình Lập Chí Vĩ Đại - Khởi Nghiệp Kiến Quốc cho 30 Triệu Thanh Niên Việt” do Tập đoàn Trung Nguyên Legend khởi xướng đã đến với Trường Cao đẳng Giao thông vận tải đường thủy 2 (TP.HCM) trong sự đón chào của hàng trăm sinh viên.

Bộ Chính trị yêu cầu bổ sung điều kiện về quốc phòng, an ninh trong hợp tác đầu tư nước ngoài

Kinh tế - 23/08/2019 11:16
Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết số 50-NQ/TW về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030.

Vì sao vợ chồng dễ chia tay nhau?

Giới trẻ - 23/08/2019 11:14
Một cuộc hôn nhân thường không diễn ra theo kịch bản từ “đang chung sống vui vẻ” đến “vợ chồng chia tay nhau” mà không có bất cứ nguyên nhân nào. Nhưng nếu tinh ý, chúng ta có thể nhận biết những yếu tố cảnh báo đến từ xa để làm điều gì đó nhằm cứu vãn cuộc hôn nhân hiện tại.

TP.HCM tăng hơn 1.000 chuyến xe buýt dịp lễ 2.9

Thời sự - 23/08/2019 11:11
Nhằm đảm bảo phục vụ hành khách trong Lễ Quốc khánh 2.9, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP.HCM sẽ tăng cường hơn 1.000 chuyến xe buýt.

Thú vị với 'vị khách mời đặc biệt’ của Quốc hội New Zealand

Thế giới - 23/08/2019 11:09
Chủ tịch Hạ viện New Zealand, ông Trevor Mallard đã bế và cho một bé sơ sinh bú sữa ngay trong lúc chủ trì cuộc tranh luận về giá nhiên liệu.

Bài 3: Những bí ẩn chưa có lời giải trên ‘cánh đồng vàng’

Thời sự - 23/08/2019 11:05
Người ta đào nát cả một vùng đất và tìm được nhiều vàng, nhưng tuyệt nhiên không có bất kỳ dấu tích đền đài, miếu mạo hoặc khu dân cư ngày xưa”, ông Chí Linh nói.

Phim ‘Thưa mẹ con đi’ trở thành công cụ công khai đồng tính hiệu quả

Giải trí - 23/08/2019 11:03
Khác với nhiều phim LGBT trước đây, 'Thưa mẹ con đi' đã được nhiều người đồng tính lựa chọn là cách công khai xu hướng tính dục thật với cha mẹ. Và hoá ra, nó rất hiệu quả.

Google dùng trí tuệ nhân tạo sửa lỗi viết sai ngữ pháp trong Gmail

Công nghệ - 23/08/2019 11:00
Google sẽ sớm cải thiện việc người dùng viết sai ngữ pháp khi soạn thảo Gmail bằng sự trợ giúp của trí tuệ nhân tạo (AI). Tuyên bố được đưa ra vào hôm qua, thứ ba 22.8.

Hồi phục thần tốc sau 17 giờ được ghép tim

Sức khỏe - 23/08/2019 10:57
Sau 17 giờ đồng hồ, quả tim từ một người chết não hiến tặng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tìm lại được nhịp đập trong một cơ thể mới, mở ra cơ hội sống quý giá cho người đàn ông mắc căn bệnh suy tim.

Siêu mẫu Naomi Campell hé lộ mối quan hệ với tỉ phú bị tố ấu dâm vừa tự tử

Giải trí - 23/08/2019 10:53
Naomi Campbell thừa nhận có quen Jeffrey Epstein nhưng khẳng định không hề biết về những hành động truỵ lạc và sai trái của hắn ta.

Chặn đứng việc thanh toán khống qua thẻ tín dụng

Kinh tế - 23/08/2019 10:50
Sau khi nhận thông tin một ngân hàng thương mại tư vấn cho chủ thẻ tín dụng cách cho vay tiêu dùng với lãi suất 1,69%/tháng (20,28%/năm), Ngân hàng Nhà nước đã có động thái siết chặt việc phát hành và sử dụng thẻ tín dụng.

Hiểu lầm thường gặp về thể dục để giảm cân

Sức khỏe - 23/08/2019 10:46
Để giảm cân và có sức khỏe tốt, bạn cần phải luyện tập thể dục. Tuy nhiên, hãy lưu ý để không mắc phải một số lầm tưởng dưới đây.

Những băn khoăn khi Bộ Văn hóa đột xuất tặng bằng khen cho phim 'Về nhà đi con'

Điện ảnh - 23/08/2019 10:44
Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Nguyễn Ngọc Thiện vừa trao bằng khen cho 2 tập thể và 13 cá nhân trong đoàn làm phim Về nhà đi con. Việc khen tặng đột xuất này đã để lại không ít băn khoăn cho khán giả.

Điều phụ nữ luôn ao ước từ bạn đời

Giới trẻ - 23/08/2019 10:41
Bất kỳ người phụ nữ nào cũng muốn được bạn đời thấu hiểu những mong muốn của họ. Bởi trong mắt phụ nữ, bạn đời không chỉ là người đồng hành mà còn cùng họ chia sẻ bao buồn vui trong cuộc sống. Vậy những điều phụ nữ thực sự mong muốn từ bạn đời là gì?

Cảnh báo thực phẩm chức năng chữa bách bệnh 'Reserve tế bào gốc', 'Vital Enzyme'

Kinh tế - 23/08/2019 10:39
Hiện nay trên phương tiện Internet có đăng tải các nội dung giới thiệu sản phẩm thực phẩm chức năng có tên “Reserve tế bào gốc” của Jeunesse có khả năng điều trị được nhiều loại bệnh từ viêm phế quản, suy thận sơ gan đến cả bệnh nan y như ung thư.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS