Thứ 4, 26/06/2019

Vai trò của Triệu Đà trong quan niệm 'lịch sử duy vật' của Đào Duy Anh

13/06/2019 12:06
Vai trò của Triệu Đà trong quan niệm 'lịch sử duy vật' của Đào Duy Anh

Sông Bến Hải, cầu Hiền Lương là những địa danh lịch sử để nói về thời kỳ đất nước bị chia cắt. Trong giai đoạn đó, 2 miền có quan điểm khác nhau trên nhiều lĩnh vực và cả quan điểm về Triệu Đà.

Trong kỳ trước, chúng ta đã đề cập quan điểm về Triệu Đà tại miền Nam ở thời kỳ trước năm 1975. Tuy rằng, có những tranh cãi nhưng quan điểm chính thống được ghi vào sách giáo khoa ở miền Nam trước 1975 vẫn coi nhà Triệu là triều đại của người Việt mà Triệu Đà chính là người lập ra nhà Triệu.

Nhưng ở miền Bắc trước 1975 thì chỉ có một dòng quan điểm chủ đạo coi Triệu Đà là giặc mà nhà Triệu thì không được tính là triều đại chính thống của người Việt. Người đầu tiên nhắc đến là học giả Đào Duy Anh - tác giả của Cổ sử Việt Nam (giáo trình đại học, 1956) và Lịch sử Việt Nam (giáo trình đại học, 1956).

Trong cuốn Lịch sử cổ đại Việt Nam, Đào Duy Anh đã trình bày rất rõ quan điểm của ông về nhà Triệu. Ngay trong phần tự ngôn, Đào Duy Anh đã nhận trách nhiệm phải làm rõ ràng lại các quan điểm sai trái xưa cũ ngày xưa. Ông khẳng định:

Sử học phong kiến duy thần cũng như sử học tư sản và thực dân duy tâm và phản động đều đã xuyên tạc ít nhiều và bôi nhọ sự thực lịch sử. Đặc biệt về cổ sử Việt Nam thì giới sử học phong kiến chỉ để lại cho chúng ta một mớ truyền thuyết hoang-đường và một ít sử liệu vụn vặt nhiều khi chống chọi nhau, rải rác trong các thư tịch xưa.

Để phục vụ ý chí xâm lược và thống trị, bọn thực dân đã dụng tâm nghiên cứu lịch sử của ta, nên họ đã sưu tầm được ít nhiều tài liệu về tiền sử học, khảo cổ học, dân tộc học, ngôn ngữ học cùng là công bố được ít nhiều sử liệu trong thư tịch xưa. Song phần nhiều học giả của họ hay đứng trên lập trường của kẻ xâm lược, đã tự nhiên hay cố ý thuyết minh xuyên tạc mà bôi lọ tổ tiên ta.

Giới sử học tư sản Việt Nam thì lại đứng trên lập trường phản dân tộc của kẻ đầu hàng mà phụ hội những điều xuyên tạc của giới sử học thực dân, cũng như xưa kia giới sử học phong kiến Việt Nam đối với giới sử học phong kiến Trung Quốc. Nhiệm vụ đầu tiên của chúng ta bây giờ là phải thanh toán tất cả những điều hoang đường, những điều sai lầm, những điều xuyên tạc mà xưa nay các nhà sử học phong kiến cùng các nhà sử học tư sản và thực dân đã đem ra mà huyễn hoặc nhân dân.

Nhưng để làm được công việc thanh toán ấy, chúng ta phải gắng sức xử lý thích đáng tất cả các tài liệu vụn vặt hiếm hoi mà sử học cũ còn để lại, lấy ánh sáng cùa phương pháp lịch sử mới, phương pháp lịch sử duy vật, và đứng trên lập trường nhân dân để thuyết minh, đặng khôi phục cái thực tế sinh hoạt và đấu tranh của nhân dân ở thời viễn cổ, tìm ra nguồn gốc chân xác của dân tộc và văn hoá Việt Nam.

Trong phần vấn đề về nhà Triệu, Đào Duy Anh viết:

“Trước hết, chúng ta hãy xem Triệu Đà là người thế nào và lập nước Nam Việt thế nào.

Chúng ta đã biết rằng sau khi chiếm được đất Bách Việt, nhà Tần đặt quận Mân Trung và ba quận Nam Hải, Quế Lâm và Tượng, rồi năm 34 (213 TCN) sai quan Úy là Triệu Đà đem quân gồm những người tù bị đầy xuống đóng giữ đất Việt, cho ở lẫn với người Việt, rồi cử Nhâm Ngao làm Đô úy quận Nam Hải, Triệu Đà làm huyện lệnh huyện Long Xuyên thuộc quận Nam Hải.

Chúng ta lại cũng biết rằng do những cuộc dụng binh khố đố với Việt và đối với Hồ, nhân dân phẫn uất muốn nổi dậy, đặt nhà Tần vào thế nguy. Triệu Đà ý giả cũng muốn nhân cơ hội mà mưu lợi nên trong tình thế ấy, lại gửi thư về triều xin cấp cho 3 vạn đàn bà con gái không chồng để may vá quần áo cho binh sĩ. Tần Thủy Hoàng chỉ cấp được 1 vạn 5 ngàn người song vì đó mà “trăm họ ly tán, trong 10 nhà muốn nổi loạn có đến 7 nhà”.

Sang đến Tần Nhị Thế thì bùng nổ cuộc nông dân khởi nghĩa vĩ đại. Hào kiệt trong nước đều nổi lên đánh Tần. Các tù trưởng Đông Âu và Mân Việt trong quận Mân Trung cũng nổi lên theo các chư hầu mà đánh Tần. Bấy giờ, Nhâm Ngao đang đau nặng gần chết, cho mời Triệu Đà đến Phiên Ngung để khuyên Đà cát cứ và giao cho Đà thay mình mà trị quận Nam Hải.

Sau khi Tần bị diệt thì Triệu Đà đánh lấy cả Quế lam và Tượng quận, tự lập làm Nam Việt vũ vương. Trong sự lập quốc đó, Triệu Đà là người quan lại Hán tộc cát cứ, căn bản chỉ dùng tay chân mình cùng là người Hán tộc để cai trị nhân dân bản địa là người Việt tộc. Đối với nhân dân Nam Việt thì Triệu Đà cũng chỉ là kẻ thống trị ngoại tộc thôi. Sau đó, Triệu đà thần phục nước Âu Lạc, diệt An Dương Vương, chia đất Âu Lạc làm 2 quận, bắt thống thuộc vào nước Nam Việt, như thế thì đối với nhân dân Âu Lạc, Triệu Đà là kẻ ngoại xâm thôi”.

Rồi ông phê phán: “Thế mà, từ xưa các sử gia cũ nước ta, từ Lê Văn Hưu, trải qua Ngô Sĩ Liên đến Phạm Công Trứ đều nêu nhà Triệu làm một triều đại chính thống. Mãi đến cuối thời Lê mới thấy có một người phản đối quan điểm chính truyền ấy, tức là Ngô Thời Sĩ, tác giả sách Việt sử tiêu án.

Ông nói: “Sử cũ, sau khi An Dương Vương mất rồi, đem quốc thống trao cho họ Triệu tiếp nối, và viết lớn mấy chữ Vũ đế nhà Triệu. Người sau cứ theo vậy, không biết đó là lầm. Xét nước Việt ở miền Nam Hải, Quế Lâm không phải nước Việt ở miền Giao Chỉ, Cửu Châu và Nhật Nam. Đà Nổi dậy ở Long Xuyên, dựng nước ở Phiên Ngung, muốn mở mang bờ cõi mà gom chiếm nước ta để làm thuộc quán, đặt người giám chế để ràng buộc, thực chưa từng làm vua nước ta.

Nếu lấy lẽ làm vua nước Việt mà kể làm triều đại của nước ta thì sau đó có Lâu Sơ Hoẳng nổi ở Thẩm Dương, Lưu Nghiễm nổi ở Quảng Châu, đều xưng là Nam Việt Vương, cũng có thể buộc vào sử ta mà kể làm triều vua được. Đà gồm Giao Châu cùng Ngụy gồm đất Thục. Nếu sứ Thục mà có thể cho rằng họ Ngụy nổi lên để nối họ Trần thì sử ta mới có thể cho rằng họ Triệu nổi lên để nối An Dương. Nếu không thế thì xin chép làm Ngoại thuộc để phân biệt với nội thuộc vậy”.

Ở sau Ngô lại còn phản đối kịch liệt những nhà sử ta nhắm mắt tán dương Triệu Đà là một vị vua giỏi của nước ta mà cho rằng: “Nước ta hồi đó thuộc Trung Hoa từ Hán đến Đường, suy nguyên thủ họa chính là Triệu Đà”.

Có lẽ do ảnh hưởng của ý kiến ấy cho nên sách Khâm định Việt sử thông giám cương mục của triều Nguyễn không chép riêng nhà Triệu làm một kỷ chính thống nữa nhưng vẫn cứ chép cả lịch sử nhà Triệu vào phạm vi quốc sử nước ta. Các nhà sử học hiện đại của ta cũng chịu ảnh hưởng của quan điểm phi dân tộc ấy, cho nên Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim cũng chép kỹ càng về lịch sử nhà Triệu. Những trang sử vẻ vang của Nguyễn Lân thì biểu dương Lữ Gia là trung thần của nhà Triệu làm vị anh hùng dân tộc đầu tiên của chúng ta.

Chỉ có quan niệm lịch sử duy vật là lợi khí đấu tranh sắc bén của nhân dân ta và của dân tộc mới nhận thấy rành mạch rằng đối với dân tộc ta thì Triệu Đà là kẻ xâm lược mà lịch sử của nhà Triệu ở nước Nam Việt không thể nằm trong phạm vi lịch sử của Việt Nam”.

Đọc quan điểm của Đào Duy Anh thì chúng ta biết được giáo trình cổ sử Việt Nam mà ông biên soạn cho sinh viên thời đó đánh giá ra sao về Triệu Đà. Và quan điểm về Triệu Đà của Đào Duy Anh đã trở thành dòng chảy xuyên suốt ở miền Bắc.

Chẳng hạn, trong cuốn sách giáo khoa lịch sử lớp 5 năm 1967 (miền bắc khi đó chỉ có 10 lớp và lớp 5 là lớp đầu tiên của cấp 2) thì đã ghi rõ ngay tựa đề bài 8 là: Nước Âu Lạc bị nhà Triệu xâm lược và thống trị. Bài này trong chương 4 phần: Đất nước Âu Lạc buổi đầu thời Bắc thuộc. Quan điểm đó khác hẳn với sách giáo khoa miền Nam cùng thời kỳ.

(còn tiếp)

Anh Tú

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Sách giả sẽ giết chết ngành xuất bản Việt Nam

Nguyễn Văn Phước, Giám đốc First News - Trí Việt cho rằng, sản xuất, tiêu thụ sách giả sẽ giết chết ngành xuất bản Việt Nam.
2

Đại biểu Quốc hội lên tiếng về 2 bức phù điêu quý bị ‘kẹt' ở Hà Nội

Liên quan đến hai bức phù điêu quý do thầy trò Trường Mỹ thuật Đông Dương bị “nhốt” nhiều thập niên ở tuyến phố cấm, hai đại biểu Quốc hội là ông Dương Trung Quốc và ông Lưu Bình Nhưỡng đã nêu ý kiến về vấn đề này.
3

'Tứ trụ sử học' Việt Nam đồng nhất quan điểm về Triệu Đà

Cả "tứ trụ sử học" của miền Bắc Việt Nam đều có quan điểm giống nhau về nhà Triệu và Triệu Đà. Cả 4 ông Lâm, Lê, Tấn, Vượng đều cho rằng Triệu Đà là kẻ xâm lược.
4

Bộ VHTT-DL lên tiếng về việc cháu nội Vua Mèo tính đóng cửa dinh thự họ Vương

Dinh thự Vua Mèo Hà Giang lâu nay là địa điểm nổi tiếng với du khách khi ghé thăm cao nguyên Đồng Văn, Hà Giang, thế nhưng mới đây, ông Vương Duy Bảo - cháu nội vua Mèo Vương Chí Thành cho biết, dự kiến ngày 15.6, ông sẽ "đóng cửa" khu dinh thự vua Mèo.
5

Nhiếp ảnh gia Mỹ Dũng và những trăn trở về biển và ngư dân Việt Nam

"Biển trong chúng ta” của Mỹ Dũng là những bức ảnh đen trắng chụp "các câu ca dao" về ngư dân Việt Nam từ Móng Cái cho đến Cà Mau, mỗi bức ảnh là niềm trăn trở của người nghệ sĩ về thân phận lênh đênh của người dân làng chài.

Triệu Đà và cuộc bút chiến giữa hai học giả Phan Khôi-Trần Trọng Kim

Cách chia mục của Trần Trọng Kim trong "Việt Nam sử lược" đã thể hiện rõ việc coi nhà Triệu là triều đại chính thống của người Việt mà Triệu Đà chính là người sáng lập nhà Triệu. Nhưng quan điểm của Trần Trọng Kim bị học giả cùng thời là Phan Khôi phản đối dữ dội.

Tô Thùy Yên - Một đời làm thơ, một đời yêu thương, một thời chơi vơi

Tiếng cười của Tô Thùy Yên đêm ấy và hình ảnh anh chạy lúp xúp trong mưa tôi còn nhớ rõ. Tiếng cười sao mà hồn nhiên ngây thơ so với hình ảnh Tô Thùy Yên oằn mình dưới gánh khoai mì hôm nay thật là một sự đối nghịch quá đau lòng.

Khúc thêm cho Bùi Chu

Số phận của ngôi thánh đường 134 năm thấm đẫm cốt nhục của tiền nhân, như một chứng tích đức tin vững vàng của Giáo phận Bùi Chu nói riêng, và Giáo hội Công giáo Việt Nam nói chung, với những giá trị di sản không thể xóa nhòa, cần xứng đáng nhận được sự quan tâm ân cần và ứng xử thận trọng, kỹ lưỡng, tận tình.

Tranh của Nguyễn Phan Chánh, Phạm Hậu được bán với giá 21 tỉ đồng

Hai bức tranh của danh họa Nguyễn Phan Chánh và Phạm Hậu vừa được bán với giá hơn 21 tỉ đồng tại Hồng Kông.

Ngàn năm đô hộ giặc Tàu: Góc nhìn về Triệu Đà, lịch sử cũng... chia phe

Đại Nam quốc sử diễn ca chép: "Triệu Vương thay nối ngôi trời/Định đô cứ hiểm đóng ngoài Phiên ngu/Loạn Tần gặp lúc Ngư Hồ/Trời nam riêng mở dư đồ một phương".

Tác giả bài thơ 'Chiều trên phá Tam Giang', nhà thơ Tô Thùy Yên qua đời ở Mỹ

Nhà thơ Tô Thùy Yên, một trong tứ trụ của thi ca miền Nam trước 1975 vừa qua đời ở Mỹ, hưởng thọ 81 tuổi.

Học giả Nguyễn Quảng Tuân qua đời ở tuổi 94

Học giả Nguyễn Quảng Tuân qua đời tại nhà riêng ở TP.HCM do tuổi già, hưởng thọ 94 tuổi.

Triệu Đà, cách nhìn qua các thời kỳ - Bài 1: Nỏ thần trao tay giặc?

Trong loạt bài viết này, chúng tôi không có ý định xác quyết vai trò lịch sử của nhà Triệu hay Triệu Đà mà chỉ muốn đưa ra các quan điểm nhìn nhận trong từng thời kỳ và cố gắng lý giải vì sao lại có quan điểm như vậy.

Chủ tịch VFF phủ nhận ông Cấn Văn Nghĩa thôi chức vì chuyện hợp đồng của HLV Park Hang-seo

Thể thao - 25/06/2019 15:51
Trả lời phỏng vấn trên website Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF), Chủ tịch Lê Khánh Hải khẳng định, việc ông Cấn Văn Nghĩa thôi chức danh Phó Chủ tịch phụ trách tài chính và vận động tài trợ sẽ không ảnh hưởng đến hoạt động của VFF.

Nghịch lý nhà sách bị làm lậu, làm giả thua kiện kẻ in lậu

Sách - 25/06/2019 15:30
“Nếu hôm nay chúng tôi mang tất cả các sách in lậu, sách làm giả mà chúng tôi thu giữ được trong nhiều năm qua đến đây, thì cả hội trường này sẽ cao lên 2 mét đầy sách in lậu, sách giả mà các anh chị không thể có chỗ để ghế ngồi”, ông Nguyễn Văn Phước - Giám đốc First News thông tin.

Thủ tướng yêu cầu kiểm tra vụ Asanzo lấy 'hàng Trung Quốc đội lốt hàng Việt'

Kinh tế - 25/06/2019 15:25
Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt chỉ đạo của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu kiểm tra, xác minh thông tin phản ánh về Công ty CP Điện tử Asanzo Việt Nam nhập hàng Trung Quốc "đội lốt" hàng Việt Nam bán ra thị trường.

Một con sên 'đi lạc' khiến hệ thống tàu hỏa Nhật Bản hỗn loạn

Thế giới - 25/06/2019 15:23
Một con sên "đi lạc" là nguyên nhân của sự cố mất điện khiến hàng chục chuyến tàu bị chậm lại làm 12.000 người trễ tàu tại Nhật Bản, theo nhà điều hành đường sắt Kyushu Railway.

Đàn ông Việt không còn lo bệnh ‘trên bảo dưới không nghe’

Sức khỏe - 25/06/2019 15:22
Bằng phương pháp đặt thể hang nhân tạo, bệnh nhân mắc bệnh rối loạn cương mà dân gian thường gọi là mắc bệnh “trên bảo dưới không nghe” sẽ được trả lại chức năng đàn ông bình thường mà bấy lâu nay điều trị bằng thuốc và nhiều phương pháp khác không thành công.

Các nhà khoa học định đưa tinh trùng lên không gian ngoài Trái đất

Khoa học - 25/06/2019 15:12
Các nhà khoa học cho rằng cần sớm xây dựng một ngân hàng tinh trùng trong không gian, nhằm có thể tạo ra những thế hệ người tiếp theo bên ngoài Trái đất.

Madonna tiếp tục thống trị bảng xếp hạng Billboard ở tuổi 60

Giải trí - 25/06/2019 14:47
Bước sang độ tuổi U.70, "cô nàng vật chất" Madonna vẫn tiếp tục viết tiếp câu chuyện về mình và lần nữa khẳng định sức hút của mình đối với người hâm mộ.

Cách giữ chất dinh dưỡng trong khi chế biến thực phẩm

Sức khỏe - 25/06/2019 14:46
Rau củ chứa rất nhiều chất dinh dưỡng, nhưng nếu không biết cách chế biến, một số chất dinh dưỡng quan trọng sẽ bị mất đi. Dưới đây là những cách để bạn lưu giữ được chất dinh dưỡng khi chế biến thực phẩm.

Nhật Bản và Trung Quốc trong cuộc đua đầu tư cơ sở hạ tầng tại Đông Nam Á

Kinh tế - 25/06/2019 14:44
Theo Bloomberg, Nhật Bản vẫn đang lấn lướt trong cuộc đua xây dựng cơ sở hạ tầng Đông Nam Á trước Trung Quốc, với các dự án đang chờ xử lý có giá trị gần gấp rưỡi so với đối thủ.

Cựu TT Mỹ Barack Obama và phu nhân nghỉ mát tại Ý cùng vợ chồng George Clooney

Giải trí - 25/06/2019 14:42
Sau khi gặp gỡ ca sĩ Bono tại Pháp, gia đình ông Obama đã bay sang Ý để hội ngộ với nam tài tử George Clooney.

Loa thông minh nhận biết suy tim để gọi cấp cứu

Công nghệ - 25/06/2019 14:18
Các nhà khoa học ở Đại học Washington đã trang bị thêm một công cụ mới như trợ lý ảo Amazon Alexa cho những chiếc loa thông minh giúp thu bắt được âm thanh biểu thị bệnh suy tim qua hơi thở và gọi xe cứu thương.

Thoái hóa đốt sống cổ do ‘nghiện’ smartphone

Sức khỏe - 25/06/2019 14:17
Theo nghiên cứu tại Mỹ của tiến sĩ Kenneth Hansraj – chuyên gia phẫu thuật và chỉnh hình cột sống ở Poughkeepsie (New York), trong số những người dùng smartphone từ 2-4 giờ mỗi ngày, hiện có 58% người phải đối mặt với các vấn đề ở về cột sống, nhất là cột sống cổ.

Mỹ, Úc, Nhật liên minh cạnh tranh sáng kiến 'Vành đai, Con đường'

Thế giới - 25/06/2019 14:14
Nhật Bản, Mỹ và Úc đã khởi xướng một dự án cho vay 1 tỉ USD nhằm phát triển khí đốt tự nhiên hóa lỏng ở Papua New Guinea. Đây là trường hợp đầu tiên các nước này hợp tác tài trợ chung cho một quốc gia ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương.

Danh ca Tuấn Ngọc cùng vợ chồng Cẩm Vân tặng 500 triệu cho nghệ sĩ Xuân Hiếu điều trị bệnh ung thư

Giải trí - 25/06/2019 13:43
Vừa qua, các nghệ sĩ đứng ra khởi xướng đêm nhạc "Vì yêu" đã đến thăm và trao tặng số tiền 500 triệu đồng cho nghệ sĩ saxophone Xuân Hiếu. Trong đó có vợ chồng ca sĩ Cẩm Vân - Khắc Triệu, con gái Cece Trương, ca sĩ Tuấn Ngọc, MC Hoài Trinh.

Những ‘ngôi chùa’ đẹp như tác phẩm nghệ thuật ở Chiang Rai

Du lịch - 25/06/2019 12:07
Chùa Trắng, chùa Xanh và Nhà đen, ba công trình có chung điểm đặc biệt là đẹp, độc và lạ tọa lạc tại đô thị miền bắc Thái Lan - Chiang Rai đang được rất nhiều du khách chọn làm điếm đến ưa thích.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS