Thứ 6, 23/08/2019

Chuyện bút chuyện mực - kỳ 2

18/07/2019 16:36
Chuyện bút chuyện mực - kỳ 2

Nhiều anh sợ người ta chưa đánh giá hết tầm quan trọng và đẳng cấp của mình nên chơi luôn cả hai, ba chiếc bút Kim tinh, Hồng Hà cài lên túi áo, trông cứ như cửa hàng văn phòng phẩm di động.

Sang đầu thế kỷ 20, khi nho học tàn lụi, Tây học chiếm ưu thế và ngày càng phổ biến thì nhiều thứ bị cuốn theo, thay đổi. Không còn giấy bản, mực tàu, nghiên mực, bút lông nữa, mà người ta dùng giấy tây, mực tây, bút sắt. Chữ quốc ngữ theo mẫu tự Latinh thay thế chữ nho, hợp với bút sắt, mực tây. Dòng chảy cuộc sống theo lẽ tự nhiên như vậy, có cưỡng lại cũng không được.

Lứa chúng tôi, học cấp 1, cấp 2 (bây giờ gọi là tiểu học và trung học cơ sở) hệ 10 năm ở miền Bắc hồi thập niên 1960 chỉ dùng bút sắt (do có ngòi bằng sắt) và bút máy.

Như đã nói ở phần trước, bút sắt gồm quản bút, ngòi bút (lá tre), chấm mực, viết rất chậm. Chỉ học sinh cấp 1 (từ lớp 1 tới lớp 4) mới dùng loại bút này. Nhưng phải nói rằng, do đặc điểm của bút sắt, nó tạo cho đứa học trò tính cẩn thận. Viết chậm, nắn nót, giữ cho đừng dây mực, lem mực ra sách vở, quần áo. Hầu hết những đứa viết bằng bút này chữ đều đẹp, dễ coi.

Ở đây cũng cần nói thêm, ngày xưa, thế hệ học trong nhà trường thời Pháp, gần như chữ viết cùng một kiểu, dù học ở thành thị hay nông thôn, ở tận miền núi phía bắc hay tuốt sâu đồng bằng Nam Bộ. Cùng một kiểu chữ, kết hợp đủ cả sự rõ ràng, dứt khoát, uyển chuyển, chân phương, bay bướm. Và rất đẹp. Giờ đây, mỗi khi có dịp tìm được những văn bản viết tay thời Pháp, không khỏi kinh ngạc sao hồi ấy người ta lại có thể tổ chức được cách giáo dục nhất quán và chất lượng như thế. Đó là điều mà bây giờ chúng ta coi như không tưởng, không thể nào làm được.

Ngòi bút lá tre, dùng một thời gian sẽ bị cùn, mực tháo nhanh, chữ bị xấu, nhòe. Thời thập niên 60, giá bán cái ngòi bút chỉ 5 xu hoặc 1 hào nhưng nếu ngòi bút hỏng hoặc cùn, không phải lúc nào cũng có tiền mua thay. Anh trai tôi khéo tay, biết cách mài lại ngòi bút để nó vừa trơn đừng cào giấy, vừa chảy mực đều. Một lọ mực Cửu Long to bằng nắm tay của Xí nghiệp văn phòng phẩm Hồng Hà có thể dùng được cả học kỳ. Đó là với những đứa cẩn thận, chứ nhiều đứa, chỉ nhìn vào quần áo, sách vở cũng đủ biết chúng nó tốn mực đến thế nào.

Tôi thuộc diện hậu đậu, tốn mực, nay đổ mai đổ, bị bu tôi mắng suốt, trong khi đó anh Dinh con dì Được còn biết cách chế ra cả mực để viết, không thèm mua mực Hồng Hà, thế mới tài. Khi chúng tôi hì hục nặn từng hột mùng tơi hoặc quả thèn đen để lấy mực thì tay Dinh đã biết cách đốt vỏ xe cao su lấy muội đen hòa với cồn làm mực.

Sau này những năm đầu thập niên 80 tôi có nghe nói ông vua lốp Nguyễn Văn Chẩn ở Hà Nội cũng từng chế mực kiểu này. Nhờ làm lốp xe đạp có chất lượng tốt hơn cả lốp của Xí nghiệp xe đạp Thống Nhất và làm mực viết mà ông thành đại gia. Ông Chẩn sau đó gặp nạn trong một vụ án kinh tế tai tiếng một thời.

Mực Hồng Hà có 2 loại màu chính là tím, xanh đen, mùi thơm thơm. Thày tôi bảo so với mực Parker của Pháp vẫn còn thua xa. Mà đúng thế thật, hôm rồi tôi lục lại được tờ giấy khai nhân khẩu của nhà tôi, từ năm 1959, chữ viết mực tím vẫn rất mới, đậm đà, rõ nét, cứ như vừa viết chứ không phải đã 60 năm. Bản khai ấy viết bằng mực tím Parker do nhà tôi bán hàng tạp hóa, còn lưu lại được mấy lọ, cất ở góc tủ quên đi nên mới còn, bu tôi bảo vậy.

Lên học cấp 2 (lớp 5 tới hết lớp 7) thì giã biệt bút lá tre. Các thầy cô giảng bài nhanh, phải viết nhanh mới kịp. Đứa nào cũng sắm bút máy. Nghèo cũng phải cố cho bằng anh bằng em. Không thể cứ lôi thôi đem cái lọ mực tới trường. Nguồn bút máy thời ấy có lẽ chỉ từ 2 địa chỉ: Bút do miền Bắc sản xuất ở nhà máy văn phòng phẩm duy nhất bấy giờ là Xí nghiệp Hồng Hà, và bút do Trung Quốc viện trợ.

Tôi còn nhớ Hồng Hà có 2 loại, bút Trường Sơn và bút Hồng Hà. Bút Trường Sơn đơn giản, rẻ tiền (giá hơn 1 đồng/cây), mau hỏng, nhựa xấu; còn bút Hồng Hà chất lương cao hơn, to hơn, đẹp hơn, và tất nhiên đắt hơn (khoảng 3 đồng/cây). Học trò nhà nghèo chỉ dám sắm bút Trường Sơn, một phần hợp với túi tiền, phần khác lỡ có mất cũng không tiếc. Đời học trò đứa nào chả vài lần mất bút. Còn bút Hồng Hà, chỉ cán bộ mới dám mua.

Khiếp nhất, nể nhất là bút Trung Quốc. Phải công nhận hàng Tàu khi ấy thứ gì cũng đẹp, chắc, bền. Những năm chiến tranh ở miền Bắc, ê hề hàng Trung Quốc viện trợ hoặc bán rẻ cho ta theo tình hữu nghị anh em. Quần áo vải Tô Châu bền tới mức mặc sà sã mấy năm trời vẫn chắc vẫn tươi màu. Chả hiểu nó nhuộm kiểu gì mà giặt hoài vẫn không phai. Chậu thau men, bát tráng men Trung Quốc thì bền thôi rồi, dùng khéo cứ cả chục năm vẫn y nguyên. Phích nước cũng vậy, một chiếc phích Trường Giang tuổi thọ phải gấp 3 lần phích Rạng Đông hàng nội.

Đối với đám học trò, thậm chí cả sinh viên, cán bộ, có được cây bút Trung Quốc giống như sở hữu niềm hãnh diện. Phổ biến nhất là 3 thứ, gồm Kim tinh, Anh hùng và Con trâu.

Bút Tàu cực đẹp, nhựa chắc chắn bóng ngời, nắp bút mạ vàng óng, ngòi bút bền cảm giác dùng thiên niên vạn đại viết mãi vẫn không mòn. Sắm được cây bút Kim tinh hoặc Anh hùng còn khó hơn sắm chiếc xe tay ga bây giờ. Loại cao cấp này giá chừng 10 đồng chiếc. Nên nhớ rằng tiền lương tháng công nhân chỉ có 36 đồng, lương trung cấp 48 đồng, lương kỹ sư 60 – 64 đồng. Bởi nó là “hàng hiệu”, độc quyền sở hữu của nhà giàu, của người quan trọng, nên thiên hạ chỉ cần nhìn vào túi áo ai đó, thấy chiếc bút Kim tinh, bút Anh hùng lóe ánh vàng trên ngực là biết mình đang được diện kiến những đẳng cấp cao trong xã hội. Vậy nhưng có nhiều anh sợ người ta chưa đánh giá hết tầm quan trọng của mình nên chơi luôn cả hai, ba chiếc bút cài lên túi áo, trông cứ như cửa hàng văn phòng phẩm di động.

So với hai loại bút trên thì bút Con trâu khác lạ hơn. Nó to gấp rưỡi bút thường, đen tuyền. Có nhẽ vì vậy mà thiên hạ đặt nôm na tên cho nó là bút Con trâu. Ngòi cực bền, ruột chứa mực to khủng tới mức nếu bơm đầy có thể viết mấy ngày mới cạn. Bút này không để khoe nhưng dùng sướng lắm. Bạn bè tặng nhau cây bút Con trâu không khác chi trao cho nhau một thứ gia sản. Tôi hồi lớp 7 đi thi văn thành phố được giải khuyến khích, hiện vật là cây bút Tàu độc đáo này, dùng tới hết năm lớp 9 mới cùn ngòi, tiếc cứ giữ mãi, sau phải bỏ bởi không biết mua ngòi mới ở đâu. (còn tiếp)

Nguyễn Thông

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Những biến tướng gây tranh cãi của tục múa phá quàn trong đám tang vùng Nam Bộ

Theo người dân ở Cà Mau hiện nay, những nét văn hóa phong tục xa xưa của Nam Bộ về ma chay theo thời gian đã có nhiều biến tướng. Cụ thể là phong tục múa phá quàn trong đám tang hiện nay đang gây tranh cãi vì sự có mặt của cả Tề thiên đại thánh.
2

Triệu Đà trong mắt các vị anh hùng dân tộc

Chúng ta đã điểm qua cái nhìn về Triệu Đà theo dòng lịch sử dưới cái nhìn từ giới sử gia. Trong bài này, chúng tôi muốn nói về Triệu Đà - dưới cái nhìn của vĩ nhân người Việt.
3

Huế: Sau chùa Từ Hiếu đến chùa Quốc Ân bị hạ giải trùng tu

Sau chùa Từ Hiếu, đến chùa Quốc Ân, một trong những ngôi Tổ đình danh tiếng và lâu đời bậc nhất tại cố đô, nơi bảo lưu được nhiều dấu ấn văn hóa Phật giáo trong các thời kỳ từ Thuận Hóa đến nay, chuẩn bị được trùng tu xây mới lại.
4

Nhà ga cổ Đà Lạt và ký ức người lái tàu duy nhất

Với thâm niên gần nửa thế kỷ lái tàu cùng trí nhớ phi thường, cụ Viễn đã trở thành “pho sử sống” của tuyến đường sắt răng cưa Đà Lạt - Tháp Chàm.
5

Chầm chậm đời người

Tình cờ nhìn thấy người bạn thuở ấu thơ đang kéo xe ba gác, ký ức về Hà Nội 50 năm trước ùa về. Nhìn lại mới thấy, những con phố, những ngôi nhà, những con người, những dòng sông… đã có quá nhiều thay đổi. Sống chậm lại một chút để lắng nghe chính đời mình đang trôi đi.

Chạnh lòng với tháp cổ Bằng An - Di tích văn hóa lịch sử quốc gia

Đứng sừng sững giữa một vùng đất ở miền Trung, tháp cổ Bằng An được xem là công trình kiến trúc mang dấu ấn văn hóa Chăm độc nhất vô nhị tại Quảng Nam, nhưng rồi theo năm tháng, ngọn tháp cũng đi vào hoang phế…

Ấn Độ và Nga giúp trùng tu Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn

Các chuyên gia phục hồi di tích cổ của Ấn Độ và Nga đang nỗ lực giúp Việt Nam phục hồi trùng tu các cụm tháp cổ tại khu Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn của Việt Nam.

Nhà Triệu từ mất 'sổ đỏ' đến 3 lần bị bêu tội trên SGK dạy sử hiện nay

Sau khi đất nước thống nhất, nhà Triệu tiếp tục trở thành giặc trên SGK dạy sử và cho đến nay cũng vậy. Trong chương trình dạy sử phổ thông hiện giờ, nhà Triệu 3 lần bị bêu tội trên sách.

Chuyện bút chuyện mực

Cụ Phương Đình Nguyễn Văn Siêu năm 1865 cho dựng tháp bút đài nghiên ở bên hồ Gươm, vừa để tôn vinh nho học, tôn vinh kẻ sĩ, vừa tạo một danh thắng nghìn năm cho chốn kinh thành.

Phá dỡ nhà thờ Bùi Chu: Báo cáo kiểm định mới chưa đủ tin cậy

Đã hơn hai tháng trôi qua kể từ ngày những người yêu di sản khắp nơi trong và ngoài nước cùng lên tiếng mạnh mẽ bảo vệ nhà thờ Chính tòa Bùi Chu 134 năm tuổi trước nguy cơ bị phá dỡ hoàn toàn.

Gặp người viết thư tình xuyên thế kỷ ở Bưu điện Sài Gòn

8 giờ sáng, ông Ngộ đạp xe từ nhà đến bưu điện ngồi viết thư tay cho khách. Chiều 3 giờ 30 phút ông đạp xe về.

Vườn rau thuốc Nam nội trồng

Trong ánh nắng chan hòa, tôi thực sự ngỡ ngàng trước cái “cựa mình” trỗi dậy của cỏ cây hoa lá sau những ngày đông lê thê rét mướt.

Nhà Triệu từng 'hùng cứ một phương' trong Bình Ngô đại cáo rồi bị 'trục xuất'

Khi nhìn thấy đền thờ Triệu Đà, Giáo sư sử học Trần Quốc Vượng đã nhớ đến việc sửa câu văn trong Bình Ngô đại cáo: “Tự Triệu Đinh Lý Trần tạo ngã quốc”, ông bèn nói có ý chê một vài tác giả của sử học có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau – bắt buộc hay tự nguyện đã tự ý bỏ đi chữ Triệu, làm sai lạc quy tắc văn bản học.

Hành trình Từ Trái Tim: Dám nghĩ lớn, dám thất bại lớn thì sẽ thành công

Sách - 23/08/2019 11:18
Ngày 19.8, chương trình “Hành trình Từ Trái Tim - Hành trình Lập Chí Vĩ Đại - Khởi Nghiệp Kiến Quốc cho 30 Triệu Thanh Niên Việt” do Tập đoàn Trung Nguyên Legend khởi xướng đã đến với Trường Cao đẳng Giao thông vận tải đường thủy 2 (TP.HCM) trong sự đón chào của hàng trăm sinh viên.

Bộ Chính trị yêu cầu bổ sung điều kiện về quốc phòng, an ninh trong hợp tác đầu tư nước ngoài

Kinh tế - 23/08/2019 11:16
Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết số 50-NQ/TW về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030.

Vì sao vợ chồng dễ chia tay nhau?

Giới trẻ - 23/08/2019 11:14
Một cuộc hôn nhân thường không diễn ra theo kịch bản từ “đang chung sống vui vẻ” đến “vợ chồng chia tay nhau” mà không có bất cứ nguyên nhân nào. Nhưng nếu tinh ý, chúng ta có thể nhận biết những yếu tố cảnh báo đến từ xa để làm điều gì đó nhằm cứu vãn cuộc hôn nhân hiện tại.

TP.HCM tăng hơn 1.000 chuyến xe buýt dịp lễ 2.9

Thời sự - 23/08/2019 11:11
Nhằm đảm bảo phục vụ hành khách trong Lễ Quốc khánh 2.9, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP.HCM sẽ tăng cường hơn 1.000 chuyến xe buýt.

Thú vị với 'vị khách mời đặc biệt’ của Quốc hội New Zealand

Thế giới - 23/08/2019 11:09
Chủ tịch Hạ viện New Zealand, ông Trevor Mallard đã bế và cho một bé sơ sinh bú sữa ngay trong lúc chủ trì cuộc tranh luận về giá nhiên liệu.

Bài 3: Những bí ẩn chưa có lời giải trên ‘cánh đồng vàng’

Thời sự - 23/08/2019 11:05
Người ta đào nát cả một vùng đất và tìm được nhiều vàng, nhưng tuyệt nhiên không có bất kỳ dấu tích đền đài, miếu mạo hoặc khu dân cư ngày xưa”, ông Chí Linh nói.

Phim ‘Thưa mẹ con đi’ trở thành công cụ công khai đồng tính hiệu quả

Giải trí - 23/08/2019 11:03
Khác với nhiều phim LGBT trước đây, 'Thưa mẹ con đi' đã được nhiều người đồng tính lựa chọn là cách công khai xu hướng tính dục thật với cha mẹ. Và hoá ra, nó rất hiệu quả.

Google dùng trí tuệ nhân tạo sửa lỗi viết sai ngữ pháp trong Gmail

Công nghệ - 23/08/2019 11:00
Google sẽ sớm cải thiện việc người dùng viết sai ngữ pháp khi soạn thảo Gmail bằng sự trợ giúp của trí tuệ nhân tạo (AI). Tuyên bố được đưa ra vào hôm qua, thứ ba 22.8.

Hồi phục thần tốc sau 17 giờ được ghép tim

Sức khỏe - 23/08/2019 10:57
Sau 17 giờ đồng hồ, quả tim từ một người chết não hiến tặng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tìm lại được nhịp đập trong một cơ thể mới, mở ra cơ hội sống quý giá cho người đàn ông mắc căn bệnh suy tim.

Siêu mẫu Naomi Campell hé lộ mối quan hệ với tỉ phú bị tố ấu dâm vừa tự tử

Giải trí - 23/08/2019 10:53
Naomi Campbell thừa nhận có quen Jeffrey Epstein nhưng khẳng định không hề biết về những hành động truỵ lạc và sai trái của hắn ta.

Chặn đứng việc thanh toán khống qua thẻ tín dụng

Kinh tế - 23/08/2019 10:50
Sau khi nhận thông tin một ngân hàng thương mại tư vấn cho chủ thẻ tín dụng cách cho vay tiêu dùng với lãi suất 1,69%/tháng (20,28%/năm), Ngân hàng Nhà nước đã có động thái siết chặt việc phát hành và sử dụng thẻ tín dụng.

Hiểu lầm thường gặp về thể dục để giảm cân

Sức khỏe - 23/08/2019 10:46
Để giảm cân và có sức khỏe tốt, bạn cần phải luyện tập thể dục. Tuy nhiên, hãy lưu ý để không mắc phải một số lầm tưởng dưới đây.

Những băn khoăn khi Bộ Văn hóa đột xuất tặng bằng khen cho phim 'Về nhà đi con'

Điện ảnh - 23/08/2019 10:44
Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Nguyễn Ngọc Thiện vừa trao bằng khen cho 2 tập thể và 13 cá nhân trong đoàn làm phim Về nhà đi con. Việc khen tặng đột xuất này đã để lại không ít băn khoăn cho khán giả.

Điều phụ nữ luôn ao ước từ bạn đời

Giới trẻ - 23/08/2019 10:41
Bất kỳ người phụ nữ nào cũng muốn được bạn đời thấu hiểu những mong muốn của họ. Bởi trong mắt phụ nữ, bạn đời không chỉ là người đồng hành mà còn cùng họ chia sẻ bao buồn vui trong cuộc sống. Vậy những điều phụ nữ thực sự mong muốn từ bạn đời là gì?

Cảnh báo thực phẩm chức năng chữa bách bệnh 'Reserve tế bào gốc', 'Vital Enzyme'

Kinh tế - 23/08/2019 10:39
Hiện nay trên phương tiện Internet có đăng tải các nội dung giới thiệu sản phẩm thực phẩm chức năng có tên “Reserve tế bào gốc” của Jeunesse có khả năng điều trị được nhiều loại bệnh từ viêm phế quản, suy thận sơ gan đến cả bệnh nan y như ung thư.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS