Biến tiềm năng thành tài năng - Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa tôn thờ tài năng thiên bẩm
Adam Grant cho rằng tiềm năng không nằm ở nơi bạn bắt đầu, mà nằm ở quãng đường bạn có thể đi được.
Gần đây, một trí tuệ nhân tạo có tên DeepSeek đã thu hút sự chú ý của dư luận. AI này không chỉ có thể nhanh chóng hiểu được nhu cầu của người dùng mà còn đưa ra phản hồi chính xác, điều này đã thu hút sự quan tâm lớn của nhiều người. Nhiều cư dân mạng thậm chí còn nói rằng họ đã "trò chuyện" với nó. Có vẻ như sự xuất hiện của AI này sẽ cải thiện đáng kể hiệu quả công việc của chúng ta và thậm chí có thể cách mạng hóa nhiều ngành công nghiệp.
Tuy nhiên, điều chúng ta không ngờ tới là khi chúng ta đang đắm chìm trong sự tiện lợi và sức mạnh của AI, thì nhóm "nạn nhân AI" đầu tiên lại lặng lẽ xuất hiện. Đằng sau chuyện này ẩn chứa cuộc khủng hoảng gì?
Đúng lúc AI đang là chủ đề được tranh luận sôi nổi, một tuyên bố gần đây được công ty mẹ của Hanxuan là Shangmei Co., Ltd. (Công ty TNHH Công nghệ sinh học Y tế Shangmei - Quảng Châu) đưa ra đã ngay lập tức đưa chủ đề về AI lên hàng đầu. Người sáng lập công ty, Lục Nhất Hùng, đã đăng một tin nhắn trong nhóm làm việc, thông báo rằng công ty sẽ tiến hành sa thải hàng loạt ở nhiều phòng ban, đặc biệt là phòng dịch vụ khách hàng và phòng pháp lý; tỷ lệ sa thải ở một số vị trí thậm chí có thể lên tới 95%.
Khi tin tức này được đưa ra, nhiều nhân viên và cư dân mạng đã bị sốc. Nhiều người không ngờ rằng người sáng lập một công ty lớn lại có thể đưa ra quyết định dứt khoát như vậy. Điều thậm chí còn đáng ngạc nhiên hơn là lý do đằng sau quyết định này là do công ty đã bắt đầu dựa vào công nghệ AI, đặc biệt là việc ứng dụng các hệ thống thông minh như DeepSeek.
Founder Lục Nhất Hùng cho biết vì lợi nhuận tương lai của công ty, họ sẽ nâng cao hiệu quả bằng cách "tinh giản" nhân viên, thậm chí còn đề xuất chỉ giữ lại những nhân viên có thể sử dụng AI trong tương lai. Tuyên bố này đã gây ra phản ứng mạnh mẽ từ cư dân mạng, họ bày tỏ sự bối rối. Một số người thậm chí còn suy đoán rằng Lục Nhất Hùng có thể đã lên kế hoạch sa thải nhân viên từ lâu, nhưng không tìm được lý do phù hợp cho đến khi AI xuất hiện và cung cấp cho anh ta một "cái cớ".
Trong mắt nhiều người, bộ phận dịch vụ khách hàng có vẻ là nơi dễ bị AI thay thế nhất. Công ty Shangmei đã cân nhắc đến điều này và quyết định cắt giảm đáng kể tỷ lệ dịch vụ chăm sóc khách hàng thủ công. Theo Lục Nhất Hùng, bộ phận dịch vụ khách hàng đã sa thải 95% nhân viên, chỉ giữ lại một số ít nhân viên vẫn có thể thích nghi với AI.
Thực tế này chắc chắn gây ngạc nhiên, bởi mặc dù chúng ta thường tiếp xúc với dịch vụ chăm sóc khách hàng là robot khi mua sắm, nhưng hầu hết mọi người thích giao tiếp với nhân viên chăm sóc khách hàng là con người, đặc biệt là khi họ gặp phải những vấn đề cần giải đáp chi tiết.
Tuy nhiên, một số cư dân mạng tin rằng dịch vụ khách hàng AI thực sự có thể thay thế dịch vụ khách hàng của con người, đặc biệt là những công việc tư vấn đơn giản và lặp đi lặp lại. Xét cho cùng, AI có thể xử lý được nhiều vấn đề cơ bản, không chỉ cải thiện hiệu quả mà còn giảm áp lực cho dịch vụ chăm sóc khách hàng thủ công.
Trong mắt nhiều người, công việc chăm sóc khách hàng không đòi hỏi trình độ chuyên môn cao và có vẻ là công việc đơn giản mà "ai cũng có thể làm được". Nhưng thực sự có như vậy không?
Trên thực tế, mặc dù dịch vụ chăm sóc khách hàng AI rất hiệu quả trong việc xử lý số lượng lớn các câu hỏi chuẩn hóa, nhưng "khả năng hiểu cảm xúc" và "xử lý vấn đề phức tạp" của nó vẫn chưa thể so sánh với con người.
Nhiều khách hàng có thể cảm thấy rằng dịch vụ chăm sóc khách hàng bằng AI không đủ tính nhân văn và không thể nhận được phản hồi mang tính cá nhân hóa. Đây là lý do tại sao ngay cả khi có dịch vụ chăm sóc khách hàng bằng AI, dịch vụ chăm sóc khách hàng của con người vẫn không thể thay thế hoàn toàn trong nhiều tình huống.
Khi nói đến việc AI thay thế công việc của con người, chúng ta cũng phải nghĩ đến những vị trí nào mà AI không thể dễ dàng thay thế. Ví dụ như bác sĩ, lập trình viên, nhà thiết kế, v.v. Mặc dù nội dung công việc của những nghề này có vẻ có thể tự động hóa nhưng trên thực tế, những vị trí này đòi hỏi rất nhiều kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tế.
Hơn nữa, khả năng xử lý của AI vẫn còn hạn chế khi phải đối mặt với những vấn đề phức tạp và mang tính sáng tạo. Bác sĩ không chỉ phải có kinh nghiệm lâm sàng mà còn phải có khả năng xây dựng lòng tin với bệnh nhân và đưa ra những phán đoán tốt nhất cho bệnh nhân.
Các lập trình viên cần đưa ra các giải pháp sáng tạo dựa trên các điều kiện thực tế. Mặc dù AI có thể viết mã, nhưng nó thiếu tư duy linh hoạt và sáng tạo.
Công việc của nhà thiết kế đầy tính nghệ thuật và sáng tạo. Thiết kế tự động của AI chỉ có thể xử lý một số tác vụ theo mẫu nhưng không thể hoàn thành các sáng tạo độc đáo và mang tính cá nhân hóa cao.
Theo quan điểm này, sự xuất hiện của AI không có nghĩa là tất cả các công việc sẽ bị thay thế. Ngược lại, nó sẽ giúp con người giải phóng bản thân khỏi công việc tẻ nhạt và lặp đi lặp lại chứ không thực sự thay thế các giá trị cốt lõi của con người trong việc sáng tạo, cảm xúc, phán đoán, v.v.
Với sự phát triển liên tục của công nghệ AI, nhiều công việc thực sự có thể được thay thế bằng công nghệ này, đặc biệt là những công việc có tính lặp lại cao và mang tính kỹ thuật, chẳng hạn như dịch vụ khách hàng, quản lý kho, phân tích dữ liệu, v.v. Khi những nhiệm vụ này được AI đảm nhiệm, nó không chỉ cải thiện hiệu quả mà còn giảm chi phí. Đối với nhiều công ty, việc sử dụng AI để thay thế lao động thủ công chắc chắn là một cách "tăng doanh thu và giảm chi phí" và có thể cải thiện lợi nhuận hiệu quả.
Tuy nhiên, chúng ta cũng phải nhận ra rằng AI không phải là toàn năng. Nhiều công việc đòi hỏi giao tiếp cảm xúc và tư duy sáng tạo vẫn cần có sự tham gia của con người. Ví dụ, trong các nghề như giáo viên, nhà tâm lý học và nhân viên bán hàng, giao tiếp cảm xúc của con người và phán đoán trực quan vẫn đóng vai trò quan trọng trong các lĩnh vực này.
AI có thể là cánh tay phải của chúng ta, nhưng nó không thể thay thế hoàn toàn khả năng phán đoán và sáng tạo của con người trong một số tình huống phức tạp. Do đó, trong khi thúc đẩy AI thay thế sức lao động của con người, các công ty nên chú trọng hơn đến việc nâng cao chất lượng toàn diện và khả năng đổi mới của nhân viên, để nhân viên có thể tìm được vị trí mới của mình trong môi trường làm việc thông minh.
Việc chỉ dựa vào việc sa thải để tiết kiệm chi phí cuối cùng có thể gây tổn hại đến sự phát triển lâu dài của công ty, bởi vì nếu không có sự đổi mới và dịch vụ nhân văn, khả năng cạnh tranh của công ty sẽ dần suy giảm.
Mặc dù sự phổ biến của AI đã thay đổi công việc và cuộc sống của chúng ta ở một mức độ nhất định, nhưng những thách thức mà nó mang lại không thể bị bỏ qua. Đặc biệt đối với những ngành công nghiệp và vị trí đang phải đối mặt với nguy cơ bị AI thay thế, làm thế nào để thích ứng với sự thay đổi này vẫn là câu hỏi chúng ta phải suy nghĩ.
Trong tương lai, chúng ta có thể thấy trước rằng AI sẽ thâm nhập sâu hơn vào mọi lĩnh vực của đời sống, nhưng đồng thời, chỉ bằng cách không ngừng nâng cao kỹ năng chuyên môn và khả năng đổi mới, chúng ta mới có thể duy trì vị thế bất khả thay thế trong cuộc cách mạng công nghệ này.
Đối với những người làm việc, họ không chỉ cần thích nghi với những thay đổi về công nghệ do AI mang lại mà còn phải học cách tìm ra giá trị riêng của mình trong đó. Chỉ bằng cách liên tục nâng cao năng lực cạnh tranh của mình, chúng ta mới có thể giảm nguy cơ bị thay thế và thậm chí nổi bật trong thời đại AI.
Mặc dù quyết định sa thải của nhà sáng lập Shangmei Lục Nhất Hùng đã gây ra nhiều cuộc thảo luận và tranh cãi rộng rãi, nhưng nó cũng nhắc nhở chúng ta rằng khi đối mặt với làn sóng AI, chúng ta cần tìm cách cùng tồn tại và phát triển với AI. Suy cho cùng, mục đích của AI là phục vụ con người chứ không phải thay thế họ. Tương lai của chúng ta không chỉ phụ thuộc vào sự tiến bộ công nghệ mà còn phụ thuộc vào khả năng cải thiện liên tục và khả năng thích ứng của chính chúng ta.
Theo Sohu
