Trong nhiều năm, Hàn Quốc được biết đến là quốc gia có nền giáo dục hàng đầu châu Á. Nhưng phía sau những thành tích học tập đáng nể ấy là một thực tế khác: hàng triệu học sinh lớn lên trong áp lực thi cử kéo dài từ khi còn rất nhỏ, còn cha mẹ phải dốc phần lớn thu nhập để đầu tư cho việc học của con.
Ngày nay, chính những đứa trẻ từng lớn lên trong môi trường ấy lại trở thành thế hệ không còn mặn mà với chuyện kết hôn và sinh con.
Một "cuộc chiến" bắt đầu từ tuổi thơ
Buổi tối tại khu Daechi-dong ở phía nam Seoul, nơi được xem là "thánh địa" của các trung tâm luyện thi, ánh đèn vẫn sáng cho tới tận giờ đóng cửa theo quy định. Sau mỗi buổi học, từng tốp học sinh lặng lẽ bước ra với chiếc ba lô nặng trĩu và lịch học gần như kín cả tuần.
Ở Hàn Quốc, việc học thêm từ bậc tiểu học, thậm chí trước tuổi đến trường, đã trở thành điều quen thuộc đối với nhiều gia đình. Đỉnh điểm của hành trình ấy là kỳ thi tuyển sinh đại học, kỳ thi được người Hàn ví như một "cuộc chiến" quyết định tương lai.
Không ít học sinh dành hơn mười tiếng mỗi ngày cho việc học, trong khi cha mẹ đầu tư khoản tiền lớn vào các lớp luyện thi với hy vọng con có thể giành được lợi thế trong cuộc cạnh tranh.
Theo Bộ Giáo dục Hàn Quốc, năm 2023 chi tiêu cho giáo dục ngoài nhà trường đạt 27,1 nghìn tỷ won (gần 20,6 tỷ USD), tăng 4,5% so với năm trước và là mức cao nhất từ trước đến nay, phản ánh mức độ đầu tư rất lớn của các gia đình cho việc học của con.
Đằng sau những lớp học thêm kéo dài không phải là sự thờ ơ của cha mẹ, mà ngược lại, là mong muốn mang đến cho con nhiều cơ hội nhất có thể.
Tuy nhiên, trong một xã hội mà phần lớn phụ huynh đều lựa chọn đầu tư mạnh cho giáo dục, nhiều gia đình rơi vào tâm lý "không thể dừng lại". Nếu con mình học ít hơn bạn bè, nguy cơ bị bỏ lại phía sau là điều họ luôn lo lắng.
Áp lực ấy không chỉ tạo ra gánh nặng tài chính mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của học sinh. Nhiều nghiên cứu tại Hàn Quốc chỉ ra rằng áp lực học tập là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến căng thẳng, trầm cảm và các vấn đề tâm lý ở thanh thiếu niên.
Điều đáng lo ngại hơn là cuộc cạnh tranh này chỉ mang lại lợi thế cho một bộ phận rất nhỏ. Những trường đại học danh tiếng, đặc biệt là nhóm SKY (bao gồm ba ngôi trường danh tiếng: Đại học Quốc gia Seoul, Đại học Hàn Quốc, Đại học Yonsei), vẫn được xem là tấm vé bước vào tầng lớp tinh hoa với nhiều cơ hội nghề nghiệp và thăng tiến. Trong khi đó, phần lớn người trẻ phải đối mặt với cảm giác thất bại hoặc loay hoay tìm chỗ đứng sau khi tốt nghiệp.
Thế hệ Sampo và quyết định không sinh con
Chính những người từng trải qua áp lực ấy đang tạo nên một xu hướng mới trong xã hội Hàn Quốc.
Khái niệm "Sampo" được dùng để chỉ thế hệ từ bỏ ba điều từng được xem là cột mốc quan trọng của cuộc đời: hẹn hò, kết hôn và sinh con. Theo thời gian, khái niệm này còn mở rộng thành "N-po", ám chỉ việc người trẻ phải từ bỏ ngày càng nhiều mục tiêu trong cuộc sống như sở hữu nhà, có việc làm ổn định hay theo đuổi ước mơ.
Các khảo sát gần đây của Bộ Bình đẳng giới và Gia đình Hàn Quốc cho thấy ngày càng nhiều người trẻ không còn coi việc sinh con là điều tất yếu sau khi kết hôn. Với họ, lập gia đình không còn đồng nghĩa với việc phải có con.
Điều này không có nghĩa tất cả đều ghét trẻ em hay không yêu gia đình.
Thay vào đó, nhiều người cho rằng nếu không thể mang đến cho con một môi trường phát triển tốt, hoặc biết trước đứa trẻ sẽ phải đối mặt với áp lực khốc liệt giống mình từng trải qua, thì lựa chọn không sinh con là quyết định có trách nhiệm hơn.
Trong nhiều năm, khi nói về cuộc khủng hoảng dân số của Hàn Quốc, người ta thường nhắc đến giá nhà cao, chi phí sinh hoạt đắt đỏ, việc làm thiếu ổn định hay văn hóa làm việc kéo dài.
Đó đều là những nguyên nhân quan trọng. Tuy nhiên, ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng áp lực giáo dục cũng là một mắt xích không thể bỏ qua.
Đối với nhiều cặp vợ chồng trẻ, chi phí nuôi một đứa trẻ không chỉ là tiền sữa hay học phí. Điều khiến họ lo ngại hơn là cả một hành trình dài của những lớp học thêm, các kỳ thi, áp lực thành tích và cuộc cạnh tranh gần như không có điểm dừng.
Không ít người thừa nhận họ sợ con mình sẽ phải sống trong guồng quay mà chính họ từng trải qua.
Không chỉ là bài toán tiền bạc
Những thay đổi trong quan niệm về hôn nhân và sinh con đang tác động trực tiếp đến cơ cấu dân số Hàn Quốc.
Mặc dù số trẻ chào đời đã có dấu hiệu tăng nhẹ trong hai năm gần đây, tỷ suất sinh của nước này vẫn thuộc nhóm thấp nhất thế giới và thấp hơn rất nhiều so với mức cần thiết để duy trì quy mô dân số trong dài hạn.
Chính phủ Hàn Quốc đã triển khai hàng loạt chính sách khuyến sinh như trợ cấp tiền mặt, hỗ trợ nuôi con, kéo dài thời gian nghỉ thai sản, cải thiện dịch vụ chăm sóc trẻ và nhiều chương trình hỗ trợ gia đình trẻ.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng những biện pháp tài chính sẽ khó tạo ra thay đổi lớn nếu chưa giải quyết được những áp lực khiến người trẻ e ngại việc làm cha mẹ.
Cuộc khủng hoảng sinh sản của Hàn Quốc thường được nhìn qua những con số về dân số già hay tỷ lệ sinh thấp. Nhưng phía sau các thống kê ấy là một câu hỏi lớn hơn, làm thế nào để người trẻ cảm thấy yên tâm hơn khi nghĩ về hôn nhân, gia đình và tương lai.
Dù bối cảnh và điều kiện khác nhau, câu chuyện của Hàn Quốc cho thấy khi việc nuôi dạy một đứa trẻ gắn liền với quá nhiều áp lực và chi phí, quyết định sinh con không còn chỉ là vấn đề kinh tế, mà còn liên quan đến chất lượng sống, sự cân bằng giữa công việc và gia đình, cũng như niềm tin vào môi trường xã hội.
Theo CFB
