Khương Bình, người từng được ca ngợi là "thiên tài toán học" và điều đáng để suy ngẫm

Năm 2024, một nữ sinh trường trung cấp mới 17 tuổi, đã được xếp hạng 12 trong cuộc thi Toán học Toàn cầu Alibaba, đánh bại hàng loạt sinh viên xuất sắc đến từ Đại học Thanh Hoa và Đại học Bắc Kinh. Cô ấy được gắn mác "thiên tài xuất thân nghèo khó", và cả cộng đồng mạng đều cổ vũ cho cô. Một số người ghép cô với "Vi Đông Dịch" thành "cặp đôi thiên tài", một số người kêu gọi quyên góp tiền và vật phẩm cho cô, và thậm chí có người còn chỉnh sửa ảnh, ghép hình cô vào thư trúng tuyển Đại học Thanh Hoa, như thể cô có thể thay đổi cuộc đời mình bất cứ lúc nào.

Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, thông báo chính thức được đưa ra: kết quả vòng sơ loại của cô có sự trợ giúp vi phạm quy chế từ giáo viên, thành tích lập tức bị hủy bỏ, tư cách dự thi cũng bị tước đoạt.  Chỉ sau một đêm, "thiên tài" trở thành "kẻ nói dối", và càng được ngưỡng mộ trước đó, cô càng nhận được nhiều lời chỉ trích gay gắt hơn. Có người nói cô cố tình tạo sự chú ý, người khác buộc tội cô lãng phí tình cảm của mọi người, thậm chí cả hoàn cảnh gia đình và ngoại hình của cô cũng trở thành mục tiêu công kích. Sau đó, cô đơn giản là cố biến mất khỏi mạng xã hội, và tin đồn lan truyền như cháy rừng: có người nói cô bỏ học để đi làm vì không chịu nổi bạo lực mạng, người khác nói cả gia đình cô đã chuyển đi nơi khác. Cho đến khi đoạn video thăm hỏi lần này được tung ra, mọi người mới biết hóa ra bấy lâu nay cô vẫn đang yên ổn học hành.

Theo đoạn video được đăng tải vào ngày 4-7, cảnh tượng khá xúc động: Nhà cô ở vùng nông thôn Hoài An, thuộc diện hộ nghèo, vẫn sinh sống trong một căn nhà gạch cũ kỹ với lớp sơn bong tróc. Người cha 68 tuổi ở nhà làm ruộng, đôi giày trên chân vẫn còn bám đầy bụi đất, thấy có khách đến mới thay một chiếc áo khoác đen sạch sẽ. Ông cụ chia sẻ, Khương Bình hiện đang học ngành Thiết kế thời trang tại một trường đại học chính quy ở Tô Châu, đây là chuyên ngành cô đã chọn từ hồi học trường nghề và vẫn luôn theo đuổi; người chị gái thì đang học sư phạm ở Nam Kinh, hai chị em đều vẫn tốt đẹp cả. Những tin đồn trước đây về việc cô bỏ học, mất tích, hay được nhận vào Đại học Thanh Hoa đều là sai sự thật.

Điều thú vị hơn nữa là doanh nhân Chu Phi – người đến thăm hỏi lần này, thực chất đã từng đến nhà cô từ năm 2024, ngay thời điểm Khương Bình đang nổi đình nổi đám nhất để tặng 5.000 tệ cùng nhu yếu phẩm. Lúc bấy giờ, một số người cho rằng Chu Phi chỉ đang lợi dụng sự nổi tiếng của cô. Thế nhưng, hai năm trôi qua, ông lại một lần nữa ghé thăm. Lần này, ông gửi tặng ông cụ 2.000 tệ để mua vật tư nông nghiệp, kèm theo những chai rượu do chính nhà máy của mình ủ. Không có kịch bản dàn dựng để câu tương tác, chỉ là một chuyến thăm hỏi giản dị, bình thường, nhưng chính điều đó lại đập tan mọi nghi ngờ về việc dàn dựng để câu view.

Nhìn vào tình trạng hiện tại của Khương Bình, chúng ta cảm thấy rằng sau sự cố, cô ấy ngược lại đã chọn được con đường phù hợp nhất với mình. Ba đạo lý ẩn giấu phía sau toàn bộ sự việc này, thực ra rất đáng để mỗi chúng ta phải suy ngẫm.

Đạo lý thứ nhất: "Những vị thần" được tạo ra bởi lưu lượng truy cập dễ bị chính lưu lượng truy cập phá hủy nhất.

Vào thời điểm Khương Bình nổi tiếng nhất, cộng đồng mạng đã tạo dựng hình tượng "thiên tài nhà nghèo" cho cô. Mặc dù không ai biết gì về khả năng toán học thực sự của cô hay cách cô học tập, cô vẫn được tôn vinh chỉ vì "học sinh trường nghề đứng thứ 12 toàn cầu". Thế nhưng, bản thân sự tâng bốc này vốn đã là một sự biến dị: Thứ mà mọi người muốn xem chưa bao giờ là một Khương Bình bằng xương bằng thịt ngoài đời thực, mà là kịch bản của một  nhân vật 'xuất thân nghèo khó nhưng thiên phú, lội ngược dòng thành công'. Chỉ cần cô không khớp với kịch bản này, cô sẽ bị giẫm đạp không thương tiếc.

Chính vì vậy, khi thành tích bị hủy bỏ, không một ai quan tâm xem liệu lúc đó cô có bị thầy giáo lừa gạt hay không, cũng chẳng ai mảy may để ý xem một cô gái mới 17 tuổi liệu có gánh nổi những lời lăng mạ của cộng đồng mạng hay không. Mọi người chỉ cảm thấy tình cảm của mình bị lừa dối, nên họ trút hết mọi cảm xúc lên đầu cô. Cô nổi tiếng nhờ lượng truy cập, và cũng vì điều đó mà cô sa sút. Nhưng thật may, cô không bị cuốn vào ảo tưởng của sự nổi tiếng bất ngờ. Thay vào đó, cô hoàn toàn tránh xa ống kính máy quay và trở lại việc học một cách bình yên, nhờ đó tránh được việc bị cuốn vào vòng xoáy trên mạng.

Điểm thứ hai: Quan trọng hơn cả hào quang của "thiên tài" là tìm ra con đường thực sự của chính mình.

Nhiều người cảm thấy tiếc cho cô ấy, nói rằng nếu cô ấy không gian lận, có lẽ cô ấy đã có thể thay đổi số phận của mình thông qua toán học, và giờ cô ấy lại đang học thiết kế thời trang, lãng phí tài năng của mình. Nhưng rõ ràng đây là lựa chọn sáng suốt nhất. Ngay từ khi học trường nghề cô đã chọn chuyên ngành thiết kế thời trang, điều đó chứng tỏ đây vốn là hướng đi mà cô có hứng thú. Toán học có thể là sở trường, nhưng chưa chắc đã là con đường cô muốn theo đuổi cả đời.

Trước đây khi được tung hô là 'thiên tài toán học', cô bị mọi người đẩy đi theo con đường học thuật, cứ như thể nếu không học toán thì sẽ là có lỗi với kỳ vọng của tất cả mọi người. Nhưng giờ đây, khi sức nóng đã nguội, cô ngược lại có thể an tâm lựa chọn chuyên ngành mình thực sự yêu thích, không cần phải sống trong hình tượng mà người khác áp đặt cho mình. Cái gọi là hào quang 'thiên tài' là do người khác ban phát, và có thể bị tước đoạt bất cứ lúc nào, nhưng những kỹ năng cô học được và chuyên ngành cô yêu thích là những thứ không ai có thể lấy đi được. So với việc làm một 'thiên tài' sống dưới ánh đèn sân khấu, việc làm một học sinh bình thường, vững vàng học hỏi kỹ năng đối với cô mà nói lại càng thanh thản, chắc chắn hơn.

Nguyên tắc thứ ba: Lòng tốt thực sự không bao giờ là việc chạy theo trào lưu nổi tiếng, mà là âm thầm hỗ trợ ai đó sau khi làn sóng nổi tiếng đã lắng xuống.

Người được khen ngợi nhiều nhất lần này là doanh nhân Chu Phi. Giờ đây, khi Khương Bình đã không còn được chú ý, ông vẫn nhớ đến gia đình họ và đến thăm lại sau hai năm. Đây mới là việc làm tốt thực sự; không phải để quay một đoạn video câu view, mà là xuất phát từ lòng tốt chân thành muốn giúp đỡ gia đình này. 

Bây giờ trên mạng có rất nhiều kiểu 'giúp đỡ, tài trợ' chạy theo trào lưu của người nổi tiếng. Một sự kiện lóe lên, tiền được trao đi, chủ đề trở nên thịnh hành trong một thời gian, rồi sau đó chẳng ai quan tâm nữa khi cơn sốt lắng xuống. Nhưng lòng tốt thực sự không bao giờ như thế. Đó là việc không lợi dụng thành công của người khác khi họ đang ở đỉnh cao, và nhớ giúp đỡ họ khi họ đã ổn định cuộc sống. Cả hai lần Chu Phi đến nhà đều không bắt Khương Bình phải lộ mặt lên sóng video, cũng không lấy chuyện này ra để rùm beng quảng cáo. Ngược lại, ông đã dành cho gia đình này sự tôn trọng lớn nhất, đây mới là thực sự làm việc thiết thực.

Một số bình luận của cư dân mạng, lời nào lời nấy đều vô cùng thực tế:

Một độc giả cũng từng đi lên từ hệ trung cấp rồi liên thông lên đại học chia sẻ: 'Tôi quá thấu hiểu cảm giác này. Trước đây ai cũng nghĩ học trường nghề thì không có tiền đồ, sau này tôi thi đỗ đại học, lại có người bảo tôi là ăn may. Thực ra chẳng việc gì phải sống dựa trên kỳ vọng của người khác, con đường mình đã chọn thì cứ vững vàng mà đi là tốt rồi.'

Cũng có người bày tỏ: 'Nghĩ lại những kẻ lao vào chửi bới cô ấy hồi trước thấy thật nực cười. Lúc đó cô ấy mới 17 tuổi, ngay cả khi thực sự có làm sai đi chăng nữa thì cũng không đáng bị bạo lực mạng đến mức ấy. Bây giờ có thể yên ổn học hành là tốt lắm rồi, hơn bất cứ điều gì khác.'

Lại có một nhà hoạt động giáo dục nhận định: 'Thật ra, bất kể cô ấy có thiên phú toán học thật hay không, việc cô ấy có thể bình tĩnh và tập trung vào việc học sau khi trải qua biến động lớn như vậy đã cho thấy cô ấy vượt trội hơn nhiều người khác. Đối với người bình thường, không bị ảnh hưởng bởi các trào lưu trên mạng và sống tốt cuộc sống của chính mình là cách tốt nhất để xoay chuyển tình thế.'

Nhìn vào trạng thái hiện tại của Khương Bình, thực sự khiến người ta cảm thấy nhẹ lòng. Cô ấy không còn sống trong cái bóng của vinh quang quá khứ, cũng không bị đánh bại bởi những tranh cãi trước đây. Bước xuống khỏi bệ cao và rũ bỏ cái mác "thiên tài", cô ấy chỉ là một nữ sinh viên đại học bình thường, học tập những gì mình yêu thích và sống một cuộc sống bình yên.

Trên thực tế, hầu hết chúng ta đều giống như cô ấy; chúng ta không có những câu chuyện thần kỳ, như trong truyện cổ tích, về việc vượt qua số phận, cũng không trở thành những thiên tài được cả mạng xã hội tung hô. Chúng ta từng vấp ngã, từng bị hiểu lầm, nhưng cuối cùng, chúng ta vẫn phải quay trở lại cuộc sống của chính mình, chọn con đường phù hợp với bản thân và bước đi vững vàng trên đó. Thay vì trở thành "huyền thoại" trong mắt người khác, sống tốt ngày tháng nhỏ bé của chính mình mới là hạnh phúc thiết thực nhất.

Theo Sohu