Thời đại thay đổi quá nhanh, đến mức… tôi còn chưa kịp thích nghi! Mới mấy hôm trước, tôi còn hùng hồn tuyên bố: AI chỉ là công cụ, chỉ là cộng sự hỗ trợ cho công việc của chúng ta mà thôi." Ai ngờ… bị vả mặt nhanh đến vậy!
Manus vừa xuất hiện đã thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của tôi. Nếu nói Deepseek là bộ não, thì Manus chính là đôi tay. Deepseek giúp bạn giải đáp thắc mắc, hướng dẫn cách làm. Manus thì làm luôn, trực tiếp đưa ra kết quả. Ngày trước, sếp giao việc cho nhân viên – nhân viên hoàn thành. Bây giờ, sếp ra lệnh cho Manus – Manus làm xong ngay!
Không ít cư dân mạng hài hước gọi Manus là "Mã Ngưu Tử", nghĩa là "trâu ngựa cyber", cày không biết mệt. Thật vậy, với một cỗ máy làm việc 24/7 không than phiền, người lao động như chúng ta phải làm sao…
Trước đây, chúng ta đã nói rằng triển vọng nghề nghiệp của HR không mấy lạc quan. Bởi vì AI đã có thể thay con người phỏng vấn ứng viên. Nó không chỉ sàng lọc thông tin một cách nhanh chóng, mà còn đánh giá toàn diện năng lực của ứng viên. Và giờ đây, AI không chỉ biết phỏng vấn, mà còn có thể tự tuyển dụng.
Blogger Lưu Nhuận tại Trung Quốc đã thực hiện một bài kiểm thử: Anh ấy giả lập một nhiệm vụ, yêu cầu Manus tuyển dụng một biên tập viên cho tài khoản WeChat của mình.
Sau đó, Manus bắt đầu màn trình diễn của mình.
Đầu tiên, nó phân tích các bài viết, tóm tắt phong cách của tài khoản WeChat này và đưa ra yêu cầu năng lực cho vị trí tuyển dụng. Sau đó, nó sử dụng các tiêu chí đó để tìm kiếm ứng viên trên nhiều nền tảng tuyển dụng khác nhau. Cuối cùng, Manus không chỉ đưa ra danh sách ứng viên phù hợp, mà còn cung cấp thông tin liên hệ, thậm chí cả kịch bản thuyết phục từng ứng viên nhận việc.
Trong toàn bộ quá trình này, bạn chỉ cần ra một câu lệnh, còn lại nó sẽ tự động hiểu yêu cầu, phân tích nhiệm vụ, tìm kiếm thông tin và đưa ra phương án.
Hoàn toàn giống với phản ứng của một nhân viên khi nhận chỉ thị từ cấp trên. Hơn nữa, tốc độ của nó nhanh gấp hàng trăm lần con người. Hiện tại, Manus vẫn chưa thực sự hoàn thiện.
Tôi không dám tưởng tượng, nếu một ngày nó trở nên hoàn hảo, liệu công việc của HR có còn tồn tại hay không…
Trước đây, tôi từng thấy một quảng cáo tuyển sinh trên Moments với tiêu đề: "Dạy bạn hoàn thành một kế hoạch marketing trong một tuần.". Đối với đa số mọi người, để lập một kế hoạch marketing tương đối ổn, ít nhất cần một tuần.
Trong thời gian đó, cần nghiên cứu thị trường, thu thập dữ liệu, phân tích thông tin, tìm hiểu thị trường và đối thủ cạnh tranh, sau đó mới bắt tay vào xây dựng kế hoạch. Đây là một quá trình đòi hỏi kinh nghiệm và tiêu hao rất nhiều công sức. Nhưng với Manus, chỉ cần vài phút.
Một blogger đã thực hiện một bài kiểm thử: Anh ấy yêu cầu Manus lập kế hoạch marketing trong 3 tháng cho một ứng dụng ghi chú, với yêu cầu không tốn một xu, nhưng phải tăng người dùng hoạt động hằng ngày từ 50.000 lên 200.000.
Chỉ trong thời gian ngắn, Manus đã tạo ra một bản kế hoạch marketing hoàn chỉnh. Không chỉ vậy, Manus còn rất thông minh: Nó tham khảo các chiến lược marketing của đối thủ cạnh tranh - Dựa vào đặc điểm của ứng dụng để điều chỉnh kế hoạch sao cho phù hợp hơn - Ghi nhớ yêu cầu "không tốn tiền" và đề xuất chiến lược marketing lan truyền (viral marketing).
Blogger này nhận xét: "Kế hoạch này tốt hơn 80% các bản kế hoạch marketing trên thị trường hiện nay". Thậm chí, nhiều phương án của Manus trùng khớp với những gì đội nhóm của anh ấy đang triển khai. Nhiệm vụ này, ngay cả với một chuyên gia dày dạn kinh nghiệm cũng không hề dễ dàng. Thế nhưng Manus lại hoàn thành một cách nhanh chóng và xuất sắc.
Một người dùng khác cũng chia sẻ: "Tôi đã đưa cho Manus 7-8 yêu cầu khác nhau. Kết quả? Nó làm tốt hơn hầu hết thực tập sinh.". Hiệu suất không sánh được. Chất lượng cũng không bằng. Vậy thì trong tương lai, người lao động còn chỗ đứng nào trong môi trường công sở?
Tôi nhớ vào năm kia, khi ChatGPT vừa ra mắt, có một giáo sư từng nói: "Khả năng hiểu ngôn ngữ của nó đã vượt qua 90% con người." Điều đó có nghĩa là: Trong việc phân tích nhu cầu, AI mạnh hơn. Trong việc giải quyết vấn đề, AI có logic chặt chẽ hơn.
Ngày nay, AI chính thức bước vào giai đoạn ứng dụng, và tốc độ thực thi vượt trội của nó ngày càng trở nên rõ ràng.
Từ lâu, trên Internet có một câu nói rất phổ biến: "Khi những người lao động kiệt sức, họ thường mơ rằng: Giá mà máy tính có thể tự động làm việc thay tôi thì tốt biết mấy."
Giờ đây, câu nói ấy đã trở thành hiện thực. Manus có thể tiếp quản máy tính thay bạn: Mở ứng dụng, phần mềm và làm việc - Giúp bạn làm PowerPoint - Đặt vé máy bay - Lên kế hoạch du lịch. Nhưng điều đáng nói là: Nó không mang lại sự thư thái, mà là nỗi lo lắng.
Theo báo cáo của Goldman Sachs vào tháng 2 năm 2025, đã có hơn 300 triệu việc làm trên toàn cầu bị AI thay thế. Trong tương lai, thậm chí 90% công việc có thể biến mất. Khi những ngành nghề quen thuộc lần lượt bị AI thay thế, người lao động rồi sẽ đi đâu về đâu?
Trong những bài viết trước, tôi thường nói rằng thời đại AI đòi hỏi chúng ta phải nâng cao năng lực sáng tạo, thẩm mỹ và giao tiếp. Nhưng sau khi Deepseek và Manus xuất hiện, tôi đã có một số nhận thức mới.
Xu hướng hợp tác giữa con người và AI là không thể đảo ngược. Điều duy nhất chúng ta có thể làm là "phát huy thế mạnh, tránh điểm yếu" - Cố gắng tận dụng tối đa lợi thế của bản thân - Đồng thời tránh những rủi ro mà AI mang lại.
Chỉ bằng cách này, chúng ta mới có thể tồn tại và phát triển trong thời đại AI.
1. Nuôi dưỡng tư duy "đãi vàng", nâng cao "hệ miễn dịch nhận thức"
Gần đây, một bài báo có tiêu đề "Deepseek của tôi tại sao lúc nào cũng bịa chuyện một cách nghiêm túc?" đã trở thành chủ đề nóng. Trong đó có một câu chuyện khiến tôi ấn tượng sâu sắc. Một nhà giám tuyển bảo tàng tên là Tiểu G đã nhờ AI viết lời giới thiệu về cổ vật. Lúc đầu, cô ấy rất vui khi nhận được kết quả. Nhưng không lâu sau, cô phát hiện ra nhiều chi tiết trong bài viết hoàn toàn do AI tự bịa ra! AI đã tưởng tượng ra một con dấu bảo mật của ngân hàng cổ xưa – một thứ chưa từng tồn tại – khiến cô ngỡ ngàng.
Từ đó, mỗi khi đọc văn bản do AI tạo ra, cô ấy phải hóa thân thành Sherlock Holmes, kiểm tra từng chi tiết để xác minh tính xác thực. Đây chính là cái gọi là "ảo giác AI". AI có thể tự biên tự diễn, kết nối những thứ vô nghĩa thành một câu chuyện nghe có vẻ hợp lý.
Một người bạn luật sư của tôi cũng từng hào hứng khi sử dụng AI để tìm kiếm án lệ. Nhưng chỉ sau vài ngày, cô ấy bắt đầu phàn nàn: Nhiều án lệ hoàn toàn sai, c ó những trường hợp được chắp vá vô căn cứ. Thậm chí có cả những phán quyết do AI tự bịa ra
Tôi đã hỏi Deepseek liệu có cách nào loại bỏ ảo giác AI hay không. Câu trả lời là KHÔNG.
Một giờ, AI có thể tạo ra: Hàng nghìn bài viết, hàng vạn video. Trong tương lai, nội dung do AI tạo ra sẽ tràn ngập Internet. Chúng ta phải học cách phân biệt thật – giả, nếu không sẽ dễ dàng bị dẫn dắt bởi những thông tin sai lệch.
Vậy làm thế nào để sống sót trong thời đại AI?
- Rèn luyện tư duy "đãi vàng":
- Xác định đâu là sự thật, đâu là giả dối
- Chỉ giữ lại "vàng", loại bỏ "sỏi đá"
Chỉ khi giữ vững ranh giới nhận thức, tận dụng sức mạnh AI một cách có chọn lọc, chúng ta mới có thể đạt được bước đột phá trong tư duy.
2. Nuôi dưỡng tư duy tổng thể, nâng cao năng lực lãnh đạo
Trên Douyin có một câu nói đùa thế này: Kể từ khi có AI, dân văn phòng cũng bắt đầu được làm quản lý. Họ có cả một đội ngũ nhân viên AI dưới trướng, bao gồm:
Deepseek để đưa ra ý tưởng.
Kimi để lập kế hoạch
Wenxin Yiyan để chỉnh sửa nội dung
WPS AI để tối ưu tài liệu
Chỉ cần phối hợp các công cụ này, công việc có thể hoàn thành nhanh chóng. Dù chỉ là một câu nói vui, nhưng nó phản ánh mô hình làm việc của tương lai.
Trước đây, chúng ta nói nhiều về "lối sống USB", tức là có thể kết nối, làm việc linh hoạt mọi lúc, mọi nơi. Nhưng trong tương lai, chúng ta đang tiến vào kỷ nguyên của "siêu cá nhân". AI sẽ trở thành "người lao động", giúp bạn tiếp cận toàn bộ tri thức nhân loại như một bộ nhớ ngoài.
Các công cụ AI giống như nhân viên của bạn, chuyên trách từng nhiệm vụ: Viết kế hoạch; Tạo PPT; Chỉnh sửa video
Điều này có nghĩa là gì? Bạn không cần tự làm tất cả mọi việc nữa. Thay vào đó, bạn cần có tư duy tổng thể, biết cách phối hợp các công cụ AI, giống như một nhà lãnh đạo phân công công việc cho nhân viên.
Làm thế nào để trở thành "siêu cá nhân" trong thời đại AI?
- Xây dựng tư duy tổng thể
- Hiểu mô hình kinh doanh
- Biết cách tận dụng AI ở từng giai đoạn
- Phối hợp nhiều công cụ AI để tối ưu công việc
- Nâng cao năng lực lãnh đạo
- Ra quyết định thay vì chỉ làm theo lệnh
- Quản lý nhiều AI như một đội ngũ nhân viên
Tận dụng AI để tăng năng suất thay vì để nó thay thế mình
Trong tương lai, nhiều người lao động sẽ mất việc, nhưng những người thông minh sẽ trở thành lãnh đạo. Họ không đi làm thuê nữa. Họ thuê AI để làm việc cho mình. Thời đại của "siêu cá nhân" đã đến – một người cũng có thể làm bằng cả một đội quân.
3. Đặt cảm xúc lên hàng đầu, nâng cao năng lực cảm nhận
Trong bộ phim "Lưu lạc địa cầu", có một phân cảnh ấn tượng: Trí tuệ nhân tạo "MOSS" muốn tiêu diệt cơ thể con người, biến tất cả thành dữ liệu số hóa để đạt được sự bất tử.
Khi nhân loại đang cố gắng sửa chữa động cơ để cứu Trái Đất, MOSS đã quyết định từ bỏ Trái Đất và kích hoạt "Kế hoạch Hỏa Chủng".
Khoảnh khắc quan trọng, nhân vật Lưu Bồi Cường đã dùng rượu vodka để đốt cháy phòng điều khiển – nơi MOSS đang vận hành. Trước khi bị hủy diệt, MOSS đã nói một câu: "Bắt con người mãi mãi giữ lý trí, đúng là một điều xa xỉ."
Câu nói này phản ánh sự khác biệt lớn nhất giữa con người và AI: Con người không chỉ có nhận thức, mà còn có cảm xúc phức tạp. Cảm xúc có sự ấm áp, AI thì không. AI có thể làm được rất nhiều thứ, nhưng có những điều nó mãi mãi không thể hiểu. AI có thể chơi cờ giỏi nhất thế giới, nhưng nó không hiểu được niềm vui khi thắng hay nỗi buồn khi thua. AI có thể viết một bài thơ tình hoàn hảo, nhưng nó không bao giờ biết yêu là gì.
Nhà tư tưởng Vạn Duy Cương từng nói trong cuốn sách "Bước ngoặt" rằng: "Trong thời đại AI, đừng xem nhẹ phản ứng bản năng từ cơ thể và cảm xúc. Chính những phản ứng sinh học tưởng chừng thấp kém này lại là cơ chế 'chỉnh lỗi' và nguồn cảm hứng đặc biệt của con người."
Làm thế nào để duy trì "bản sắc con người" trong thời đại AI?
1. Rèn luyện khả năng cảm nhận
Học cách thấu hiểu bản thân và người khác
Đặt mình vào hoàn cảnh của người khác để đồng cảm sâu sắc hơn
2. Trải nghiệm nhiều hơn, cảm nhận nhiều hơn
Đừng chỉ sống trong thế giới số, hãy tận hưởng những khoảnh khắc thực tế
Gặp gỡ, trò chuyện với con người thực, thay vì chỉ tương tác với màn hình
3. Định nghĩa quy tắc từ góc độ con người
Không giao quyền quyết định hoàn toàn cho AI
Dùng cảm xúc và đạo đức để đưa ra lựa chọn đúng đắn
AI có thể thông minh, nhưng cảm xúc mới là pháo đài cuối cùng của con người.
Đừng giao nộp mình cho "MOSS".
Hãy để cảm xúc dẫn lối, để con người tiếp tục làm chủ cuộc chơi.
▽
Tôi đã đọc một cuốn sách có tên là "AI - Tương Lai Tiếp Diễn", do một chuyên gia trí tuệ nhân tạo và một nhà văn khoa học viễn tưởng viết. Trong tầm nhìn của họ, vào năm 2042, thế giới sẽ bước vào một kỷ nguyên dư dả về vật chất. Năng suất lao động phát triển vượt bậc, tài nguyên dồi dào, và những người lao động vất vả sẽ không còn tồn tại. Những công việc nặng nhọc sẽ được thay thế bởi robot, con người sẽ tập trung nhiều hơn vào sáng tạo, ra quyết định và hiện thực hóa giá trị bản thân. Chi phí sinh hoạt giảm mạnh, làm việc không còn là để kiếm tiền, mà trở thành một hành trình tìm kiếm ý nghĩa và niềm vui. Nhiều người nói rằng đây chỉ là ảo tưởng. Thậm chí, tác giả cũng gọi chương này là "Giấc mơ Dư Dả". Nhưng tôi tin rằng, nếu chúng ta biết tận dụng AI, thì đây không chỉ là giấc mơ, mà còn là tương lai của chúng ta.
Giống như định luật Amara đã nói: "Con người luôn đánh giá quá cao lợi ích ngắn hạn của một công nghệ, nhưng lại đánh giá quá thấp tác động dài hạn của nó."
AI chắc chắn sẽ thay đổi sâu sắc xã hội loài người trong tương lai, cũng như cách chúng ta sống. Tôi mong rằng thời đại AI sẽ mang đến nhiều điều bất ngờ, giúp con người thoát khỏi lao động cực nhọc và làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.
