Thái Sùng Tín, Chủ tịch Alibaba, đã đặt ra những câu hỏi mang tính “triết học” hôm 26.3 với các doanh nhân trẻ về việc liệu máy móc có thể vượt qua trí tuệ con người hay không, đồng thời bày tỏ sự hoài nghi về sự cần thiết của robot hình người.
Phát biểu tại vòng chung kết Jumpstarter, sự kiện do Quỹ Doanh nhân Alibaba tổ chức nhằm thúc đẩy các ý tưởng khởi nghiệp mới, Thái Sùng Tín nhấn mạnh tiềm năng đột phá của trí tuệ nhân tạo (AI) trong nhiều ngành công nghiệp và khẳng định công nghệ này sẽ mang lại lợi ích cho xã hội. Tuy nhiên, ông cũng đặt câu hỏi về giả định xung quanh trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI).
AGI là dạng AI có khả năng hiểu, học hỏi và thực hiện các nhiệm vụ đa dạng một cách linh hoạt, giống hay vượt trội con người. Không giống AI hẹp, vốn chỉ giỏi trong một lĩnh vực cụ thể (như nhận dạng giọng nói hoặc hình ảnh), AGI có khả năng áp dụng kiến thức và kỹ năng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ đó giải quyết các vấn đề phức tạp một cách tự chủ và sáng tạo. OpenAI định nghĩa AGI là "một hệ thống có tính tự chủ cao, vượt trội hơn con người ở hầu hết công việc có giá trị kinh tế".
“Làm thế nào để bạn định nghĩa: Thông minh hơn con người?”, Thái Sùng Tín hỏi khán giả, đồng thời chỉ ra rằng dù AI có thể xử lý toán học và lập trình nhanh hơn bộ não con người nhưng vẫn thiếu đi trí tuệ cảm xúc (EQ) và lòng trắc ẩn. Đó là những yếu tố quan trọng trong các tương tác giữa con người với nhau.
“Tất cả trải nghiệm tích cực mà bạn có với những người thân yêu và thực sự thích dành thời gian ở cùng. Về những cảm xúc và phán đoán đó, làm thế nào máy móc có thể thu thập dữ liệu để huấn luyện AI mô phỏng nguồn năng lượng tích cực này?”, Chủ tịch Alibaba cho biết thêm.
Thái Sùng Tín lấy ví dụ từ kinh nghiệm nuôi dạy con cái của mình, dạy chúng cách giao tiếp, kết bạn và thể hiện cảm xúc phù hợp. Ông cho rằng những yếu tố này không thể được thu thập thành dữ liệu huấn luyện AI.
“Nếu không có dữ liệu huấn luyện từ cha mẹ, tôi không chắc chúng ta có thể dạy máy móc trở thành ‘những người thông minh’ hay ‘thông minh hơn con người’ với EQ và lòng trắc ẩn”, ông lý giải.
Hoài nghi về robot hình người
Thái Sùng Tín cũng bày tỏ sự nghi ngờ về việc phát triển robot hình người, đồng thời đặt câu hỏi về sự cần thiết của chúng trong nhiều ứng dụng. Đây có thể coi là lời chỉ trích nhẹ nhàng với xu hướng phát triển robot hình người đang nở rộ tại Trung Quốc.
“Nhiều công ty chế tạo robot đang cố gắng tái tạo một người biết di chuyển, cảm nhận, đi lại, chạy nhảy, nói chuyện và biết suy nghĩ. Câu hỏi tôi muốn đặt ra là: Ứng dụng thực tế của robot hình người là gì?”, Chủ tịch Alibaba thắc mắc.
Doanh nhân 61 tuổi lập luận rằng các robot công nghiệp, chẳng hạn những cánh tay robot được sử dụng trong nhà máy sản xuất ô tô, rất hữu ích mà không cần phải có hình dạng con người.
Về việc sử dụng trong gia đình, Thái Sùng Tín cho biết ông thích các thiết bị tiện ích như robot hút bụi, hơn là có “robot lạ hình người” trong nhà mình.
“Tôi muốn máy móc làm những việc mà tôi không muốn làm, nhưng tôi không cần chúng thay thế con người trong những việc tôi muốn làm”, ông nói, tiếp tục nhấn mạnh vào tầm quan trọng của sự tương tác giữa con người với nhau.
Thái Sùng Tín cũng đặt ra một câu hỏi mà ông gọi là “rất quan trọng” cho các nhà phát triển AI: “AI mà bạn đang phát triển là nam hay nữ? Nó là đàn ông hay phụ nữ?” Giữa nam và nữ có sự khác biệt về sinh lý và hormone... Nếu AI đang tiến gần đến trí thông minh của con người, chúng ta có nên xem xét việc tích hợp các yếu tố sinh học vào sự phát triển của trí tuệ máy móc không?”.
Vòng chung kết Jumpstarter đã quy tụ 30 thí sinh lọt vào vòng cuối cùng được chọn lọc từ hơn 800 đề cử, trong đó 20 dự án tập trung vào đổi mới dựa trên AI. Người chiến thắng sẽ nhận được khoản đầu tư lên đến 5 triệu USD từ Quỹ Doanh nhân Alibaba.
Shawn Shang, Giám đốc thương hiệu cấp cao tại RobotEra, cho biết vẫn còn một chặng đường dài để robot hình người có thể đảm nhận hoàn toàn các công việc nội trợ. Ông nói hầu hết robot hiện nay được thiết kế để thực hiện những công việc bẩn thỉu, nguy hiểm và lặp đi lặp lại.
Tuy nhiên, Shawn Shang không đồng tình với Thái Sùng Tín về vấn đề giới tính của AI. “Chúng không có giới tính, nhờ đó chúng ta có thể tùy chỉnh để phù hợp với nhu cầu của các nhóm người khác nhau”, ông nói.
RobotEra là công ty khởi nghiệp về robot hình người do Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) hậu thuẫn.
Alibaba sẽ bắt đầu tuyển dụng trở lại sau 12 quý giảm nhân viên liên tiếp
Hôm 25.3, Thái Sùng Tín cho biết Alibaba sẽ bắt đầu tuyển dụng trở lại, với sự tự tin cao hơn sau cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và các doanh nhân vào tháng 2.
Thái Sùng Tín ca ngợi cuộc gặp hiếm hoi giữa ông Tập Cận Bình với các tên tuổi lớn trong ngành công nghệ Trung Quốc, gồm cả đồng sáng lập Alibaba - Jack Ma (Mã Vân). Đây được coi là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy Trung Quốc đã thay đổi cách tiếp cận với lĩnh vực công nghệ. Trước đó, đợt siết chặt quản lý với ngành này kéo dài 4 năm đã làm giảm sự hứng thú đầu tư của doanh nghiệp và dẫn đến tình trạng sa thải hàng loạt.
Cuộc gặp hồi tháng 2 cũng phản ánh mối lo ngại của các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc về tốc độ tăng trưởng chậm và những nỗ lực từ Mỹ nhằm hạn chế nền kinh tế lớn thứ hai thế giới phát triển công nghệ.
"Đó là một tín hiệu rất rõ ràng gửi đến cộng đồng doanh nghiệp rằng hãy tiếp tục, tái đầu tư vào hoạt động kinh doanh của mình và bắt đầu tuyển dụng lại", Thái Sùng Tín phát biểu tại Hội nghị Đầu tư Toàn cầu của HSBC tại Hồng Kông.
HSBC (Hongkong and Shanghai Banking Corporation) là một trong những tập đoàn ngân hàng và dịch vụ tài chính lớn nhất thế giới, có trụ sở chính tại London, thủ đô Anh.
Ông lưu ý rằng số lượng nhân viên Alibaba đã giảm trong 12 quý liên tiếp. "Vì vậy, tôi nghĩ rằng chúng tôi đã chạm đáy và bây giờ sẽ bắt đầu tái khởi động, tuyển dụng lại", Chủ tịch Alibaba tuyên bố.
Nền kinh tế Trung Quốc đã phải đối mặt với tăng trưởng chậm những năm qua, chịu ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng nợ trong lĩnh vực bất động sản, dẫn đến tình trạng mất an toàn việc làm, tỷ lệ thất nghiệp cao ở giới trẻ và tâm lý tiêu dùng yếu.
Tuy nhiên, Thái Sùng Tín cho rằng việc tuyển dụng sẽ mang lại những tác động tích cực.
"Một khi bạn tuyển dụng, điều đó sẽ mang lại sự ổn định việc làm, đúng không? Ổn định việc làm và tăng trưởng thu nhập sẽ chuyển từ sự tự tin trong doanh nghiệp sang người tiêu dùng", ông nói.
Bà Quách Sơn, đối tác tại hãng nghiên cứu độc lập Hutong Research (Hồng Kông), nhận định rằng các công ty tư nhân như Alibaba đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm cho 13 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học ở Trung Quốc mỗi năm, đặc biệt khi khoảng 1/4 trong số họ mong muốn làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin và internet.
Quách Sơn cũng lưu ý rằng sự thành công của DeepSeek, công ty khởi nghiệp Trung Quốc gây chấn động ngành AI với các mô hình nguồn mở hiệu suất cao và được đào tạo bằng chi phí thấp, đã tạo động lực tích cực cho thị trường.
"Sự thành công của DeepSeek, đặc biệt với mô hình mã nguồn mở, đã củng cố niềm tin vào ngành công nghệ Trung Quốc và mở rộng các ứng dụng của AI. Điều này sẽ khiến các hãng công nghệ phải tuyển dụng thêm nhân sự", bà nhấn mạnh.
"Dấu hiệu khởi đầu của một bong bóng"
Dù Alibaba đã đầu tư mạnh vào AI, Thái Sùng Tín cho biết ông "sửng sốt trước những con số đầu tư khổng lồ đang được nhắc đến ở Mỹ".
"Người ta đang nói về 500 tỉ USD, hàng trăm tỉ USD. Tôi không nghĩ rằng điều đó hoàn toàn cần thiết. Theo một cách nào đó, nhiều người đang đầu tư trước cả khi nhu cầu thực sự xuất hiện", Chủ tịch Alibaba bình luận.
Thái Sùng Tín cũng bày tỏ lo ngại khi nhiều người bắt đầu nói về việc xây dựng trung tâm dữ liệu mà chưa có khách hàng, đồng thời nhận thấy "dấu hiệu khởi đầu của một bong bóng nào đó".
Bong bóng ở đây đề cập đến việc đầu tư quá mức vào AI, có thể dẫn đến sự sụp đổ giống như các bong bóng kinh tế trước đây.
Trong khi đó, Alibaba có kế hoạch đầu tư ít nhất 380 tỉ nhân dân tệ (tương đương 52 tỉ USD) vào cơ sở hạ tầng điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo ba năm tới. Điều này đánh dấu dự án điện toán lớn nhất từ trước đến nay được tài trợ bởi một doanh nghiệp tư nhân tại Trung Quốc.
Chỉ số Hang Seng Tech đã tăng 24% trong năm 2025, được thúc đẩy bởi cuộc gặp giữa ông Tập Cận Bình và các lãnh đạo công nghệ cũng như sự phấn khích với các mô hình AI của DeepSeek.
Hang Seng Tech Index (HSTECH) là chỉ số chứng khoán theo dõi 30 hãng công nghệ lớn niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông (HKEX).
