Chia sẻ từ trái tim - Mùa Vu Lan: Đứa con liệt sanh
Bây giờ đến dạng con thứ ba. Nếu cha mẹ tu hành, làm thiện, làm lành mà đứa con lại không thiện, không lành thì đứa con đó, đức Phật gọi là liệt sanh.
Có những cảnh trong phim Sex Education khiến khán giả bật cười vì sự ngây ngô của tuổi mới lớn, nhưng cũng có những tình tiết khiến người ta nghẹn lại vì quá thật và quá đau lòng. Một trong số đó chính là khi các nhân vật nữ bị đồn thổi ác ý, bị gán cho những biệt danh xúc phạm và phải chịu đựng ánh nhìn phán xét từ bạn bè. Đằng sau tiếng cười chua chát ấy là một hiện thực nhức nhối ngoài đời thật, nơi hàng triệu nữ sinh vẫn đang bị bêu riếu chỉ vì giới tính và lựa chọn cá nhân của mình.
Ngay từ mùa đầu tiên, phim Sex Education đã không ngại khắc họa câu chuyện slut-shaming (hành vi chỉ trích, hạ nhục hoặc miệt thị phụ nữ, đôi khi cả nam giới, dựa trên đời sống tình dục, cách ăn mặc hoặc hành vi liên quan đến giới tính) khiến khán giả vô cùng phẫn nộ và bất bình cho các nhân vật. Maeve Wiley - cô gái thông minh, cá tính, nhưng vì sống một mình trong khu nhà giá rẻ và dám chủ động trong các mối quan hệ lập tức bị cả trường gọi là kẻ dễ dãi. Tin đồn lan nhanh, biến cô thành tâm điểm giễu cợt. Nỗi cô độc và ánh mắt khinh miệt từ bạn bè khiến Maeve phải gồng mình lên để chứng minh bản thân không phải như lời đồn.
Ruby Matthews - cô gái xinh đẹp, nổi tiếng trong hội cũng không thoát. Chỉ vì một bức ảnh riêng tư bị phát tán, Ruby lập tức trở thành đề tài bàn tán. Những lời xì xào, ánh nhìn soi mói khiến cô, vốn mạnh mẽ và kiêu kỳ, rơi vào khủng hoảng.
Ola và những bạn nữ khác trong phim Sex Education cũng từng là nạn nhân của tin đồn thất thiệt. Có cảnh phòng thay đồ nữ bị viết chữ “slut” trên gương, rồi cả nhóm nữ sinh bị phạt, buộc phải cùng nhau chuẩn bị bài thuyết trình về “những gì gắn kết chúng ta như phụ nữ”. Đằng sau sự trừng phạt của nhà trường là một thông điệp đau xót: môi trường học đường, vốn nên an toàn, lại dễ dàng trở thành nơi nuôi dưỡng định kiến.
Những tình tiết này khiến khán giả không khỏi phẫn nộ. Nhưng điều đáng lo hơn khi chúng không chỉ là hư cấu.
Ở Anh, nơi bối cảnh phim được đặt, slut-shaming không hề hiếm. Theo khảo sát của Girlguiding UK, có tới 59% nữ sinh trung học thừa nhận từng bị đặt biệt danh xấu hoặc chế nhạo công khai chỉ vì liên quan đến tình dục, dù sự thật ra sao. Cứ 10 em thì gần 6 em mang trong mình những trải nghiệm ê chề này.
Trên môi trường mạng, tình trạng còn nặng nề hơn. Nghiên cứu của Plan International năm 2021 cho thấy gần 2/3 nữ sinh 15 - 19 tuổi từng bị xúc phạm hoặc bêu rếu bằng những từ ngữ tình dục hóa trên mạng xã hội. Những bình luận tưởng chừng vô hại đã khiến nhiều em tự ti, khủng hoảng tâm lý, thậm chí trầm cảm.
Thực tế, slut-shaming là sản phẩm của định kiến giới lâu đời: con trai có thể được khen ngợi vì “dày dạn kinh nghiệm”, còn con gái chỉ cần có tin đồn là lập tức bị coi thường. Chính vì thế, cảnh phim tưởng chừng kịch tính trong phim Sex Education thật ra chỉ là lát cắt nhỏ của nỗi khổ mà vô số nữ sinh phải gánh ngoài đời.
Điều đáng khen là ekip phim Sex Education không dùng slut-shaming như chi tiết gây sốc nhằm câu view. Thay vào đó, phim đi sâu khắc họa sự đau đớn của nhân vật và mở ra con đường phản kháng. Maeve dù bị dè bỉu vẫn chứng minh trí tuệ và sự mạnh mẽ. Ruby tìm lại sự tự tin nhờ tình bạn thật lòng. Nhóm nữ sinh sau vụ bị phạt đã gắn kết và ủng hộ nhau, biến bi kịch thành sức mạnh đoàn kết.
Phim Sex Education cũng có sự tư vấn từ chuyên gia giáo dục giới tính, nên câu chuyện không hời hợt. Nó trở thành chất xúc tác cho đối thoại xã hội: học sinh nhận ra việc bị dán nhãn không phải lỗi của mình, còn người lớn hiểu rằng im lặng trước định kiến chính là tiếp tay cho bạo lực tinh thần. Quan trọng hơn cả, bộ phim gửi đi thông điệp rõ ràng, rằng không ai có quyền phán xét phụ nữ qua tin đồn hay lựa chọn cá nhân. Sự tôn trọng và đồng thuận mới là giá trị cốt lõi của mọi mối quan hệ.
Nếu nhìn rộng hơn, phim Sex Education đã làm được điều mà nhiều bộ phim tuổi teen khác bỏ qua: biến những tình huống tưởng chừng nhỏ nhặt thành vấn đề xã hội mang tính phổ quát. Việc phơi bày mặt tối của “bạo lực vô hình” trong trường học giúp khán giả trẻ nhận ra rằng họ không đơn độc, còn người trưởng thành cũng có cơ hội lắng nghe, thấu hiểu thế hệ mới. Chính sự cân bằng giữa giải trí và giáo dục này khiến Sex Education vượt khỏi phạm vi một bộ phim học đường, trở thành tiếng nói mạnh mẽ về quyền được là chính mình, bất chấp định kiến.
