Thứ 4, 18/09/2019

Nơi Quang Trung và Gia Long 'chung một mái đền'

01/05/2019 00:18
Nơi Quang Trung và Gia Long 'chung một mái đền'

Vua Quang Trung và vua Gia Long là 2 trang tuấn kiệt trong lịch sử Việt Nam. Tuy nhiên, giữa hai người lại có mối thù không đội trời chung nên hơi lạ khi thấy hai người chung một mái đền.

Nguyễn Ánh có mối thù nợ máu với Nguyễn Huệ

Năm 1775, Nguyễn Nhạc lúc ấy là chúa Tây Sơn đã quyết định cử Nguyễn Huệ khi đó mới 23 tuổi, làm chủ tướng mang quân vào Nam đánh quân chúa Nguyễn. Trong thời gian ngắn, Nguyễn Huệ liên tục thắng trận, gây khiếp đảm cho quân nhà Nguyễn, chiếm lấy Phú Yên. Cuối năm đó, Nguyễn Nhạc lại điều Nguyễn Huệ từ Phú Yên ra đánh tan quân Nguyễn, lấy lại Quảng Nam. Trong khoảng thời gian đó, Nguyễn Huệ đánh đâu được đó.

Nhà Nguyễn khi đó không chỉ bị Tây Sơn đánh phá mà còn bị quân nhà Trịnh từ Đàng ngoài đánh vào. Không những thế nội bộ lục đục nên chúa Nguyễn khi ấy là Nguyễn Phúc Thuần (chúa Nguyễn thứ 9) không giữ được trọn vẹn binh quyền mà quân đội rơi vào tay của Lý Tài và Đỗ Thành Nhân mà Nhân và Tài lại bất hoà với nhau. Cuối 1776, viên kiêu tướng Lý Tài ép Nguyễn Phúc Thuần phải nhường ngôi cho Đông cung là người cháu Nguyễn Phúc Dương. Đông cung vì nỗi sự thế đương ngặt nghèo, bất đắc dĩ phải vâng mệnh, xưng là Tân Chính vương (chúa thứ 10 nhà Nguyeexn), tôn Định vương Nguyễn Phúc Thuần làm Thái thượng vương.

Tháng 3.1777, Nguyễn Nhạc lại cử Nguyễn Huệ làm tướng mang thủy quân vào đánh Gia Định. Lý Tài thua trận bỏ chạy khỏi thành và đưa 2 chúa Nguyễn về Hóc Môn. Sau Lý Tài rút khỏi Hóc Môn về Ba Giồng bị Đỗ Thanh Nhân nhân cơ hội đón đường giết chết để trả tư thù. Thái thượng vương Nguyễn Phúc Thuần theo Đỗ Thanh Nhân giữ Tranh Giang, chúa Nguyễn Phúc Dương theo tướng Trương Phúc Thận giữ Tài Phụ. Nguyễn Huệ chia đường đánh bại cả hai cánh quân Nguyễn. Nguyễn Phúc Thuần và Đỗ Thanh Nhân phải bỏ chạy về Cần Thơ cầu viện Tổng binh Hà Tiên là Mạc Thiên Tứ, còn Nguyễn Phúc Dương bỏ chạy về Ba Việt (Bến Tre).

Tháng 9.1777, Nguyễn Huệ mang quân bao vây tấn công Ba Việt, bắt sống chúa Nguyễn Phúc Dương và toàn bộ quân tướng. Chúa Nguyễn thứ 10 (Phúc Dương) và 18 tướng tuỳ tùng bị đưa về Gia Định xử tử vào tháng 9.1777. Thái thượng vương Nguyễn Phúc Thuần bại trận bỏ Cần Thơ sang Long Xuyên nhưng bị quân Tây Sơn đuổi đến nơi, bắt được Nguyễn Phúc Thuần mang về Gia Định xử tử cũng vào tháng 10.1777. Nguyễn Ánh, Đỗ Thanh Nhân và Mạc Thiên Tứ trốn thoát mỗi người một nơi. Về phần Nguyễn Ánh thời gian này đang đi cùng với Nguyễn Phúc Dương cũng xém bị bắt giết, may được một đứa trẻ con nhà kép hát che giấu nên trốn thoát.

Như vậy trong vòng ít tháng, Nguyễn Huệ đánh thắng như chẻ tre và bắt sống rồi xử tử cả hai chúa Nguyễn là Thái thượng vương Nguyễn Phúc Thuần và Tân chính vương Nguyễn Phúc Dương. Riêng Nguyễn Ánh, cháu gọi Thái thượng vương Nguyễn Phúc Thuần bằng chú, đã thoát được.

Sau cái chết của 2 chúa, năm Mậu Tuất (1778), Nguyễn Ánh khi này mới 17 tuổi được các tướng tôn làm Đại nguyên súy Nhiếp quốc chính lãnh đạo quân đội còn sót lại của nhà Nguyễn bước vào cuộc chiến gần 1/4 thế kỷ với quân Tây Sơn. Nhiều lần Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ đưa quân vào đánh quân Nguyễn Ánh nhưng chỉ chiếm ưu thế chứ không tiêu diệt được triệt để.

Sau này, Nguyễn Huệ từ trước khi Bắc tiến cho đến khi lên ngôi vẫn luôn canh cánh về mối lo Nguyễn Ánh. Ban đầu, Nguyễn Huệ chú tâm giải quyết mối lo phía bắc cũng như chuyện "trong nhà" trước nên không dốc toàn lực đánh Nguyễn Ánh. Đến khi lên ngôi vua và ổn định phía Bắc, Nguyễn Huệ chuẩn bị khởi quân vào nam đánh Nguyễn Ánh thì ông lại qua đời.

Nguyễn Ánh trả thù Tây Sơn

Sau khi Quang Trung mất, nhà Tây Sơn lục đục nội bộ, không còn tướng tài là đối thủ của Nguyễn Ánh. Tháng 6 âm lịch năm 1802, quân Nguyễn Ánh tiến ra chiếm được Thăng Long, Quang Toản (con Quang Trung) không chống nổi, bỏ chạy và sau đó bị bắt. Nhà Tây Sơn bị tiêu diệt, Nguyễn Ánh chính thức thống nhất quốc gia, triều đại Gia Long bắt đầu.

Ngày 1 tháng 12 năm 1802, Gia Long tiến hành làm lễ "Hiến Phù" nhằm báo công với tổ tiên; và nhân đó tiến hành trả thù gia đình Quang Toản và những người theo Tây Sơn một cách tàn bạo.

Đại Nam thực lục chép: "Sai Nguyễn Văn Khiêm là Đô thống chế dinh Túc trực, Nguyễn Đăng Hựu là Tham tri Hình bộ áp dẫn Nguyễn Quang Toản và em là Quang Duy, Quang Thiệu, Quang Bàn ra ngoài cửa thành, xử án lăng trì cho 5 voi xé xác (Dùng 5 con voi chia buộc vào đầu và hai tay hai chân, rồi cho voi xé, đó là một thứ cực hình), đem hài cốt của Nguyễn Văn Nhạc và Nguyễn Văn Huệ giã nát rồi vất đi, còn xương đầu lâu của Nhạc, Huệ, Toản và mộc chủ (bài vị thờ) của vợ chồng Huệ thì đều giam ở Nhà đồ Ngoại (năm Minh Mệnh thứ 2 đổi giam vào ngục thất cấm cố mãi mãi)" và "Phá hủy mộ giặc Tây Sơn Nguyễn Văn Huệ, bổ săng, phơi thây bêu đầu ở chợ. Con trai, con gái, họ hàng và tướng hiệu của giặc 31 người đều bị lăng trì cắt nát thây. Thiên hạ lấy làm khoái".

Mãi đến đời Minh Mạng, Đại Nam thực lục chép: "Bầy tôi tâu rằng xương đầu lâu giặc Tây Sơn là Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Quang Toản và thần chủ của vợ chồng Nguyễn Huệ, khoá giam ở Vũ Khố hơn 20 năm nay, phép hình phạt đã đủ tỏ cho thiên hạ rõ rồi, nay xin huỷ nát vứt đi. Một mình quan Hình bộ xin bỏ lẫn cả hòm gỗ mà giam vào nhà ngục. Vua (Minh Mạng) theo lời bộ bàn".

Chúng ta có lẽ không nghe quen tai cụm từ "giặc Tây Sơn" nhưng thời nhà Nguyễn thì các sử gia không coi Tây Sơn là triều đại mà coi là giặc và gọi là "ngụy triều Tây Sơn" (trích Đại Nam thực lục). Rồi sau này khi nhà Nguyễn sụp đổ thì cụm từ "giặc Tây Sơn" hay "ngụy triều Tây Sơn" cũng biến mất.

Và chung một mái đền

Còn với hậu thế thì chuyện thù hận giữa nhà Nguyễn và Tây Sơn, giữa Quang Trung và Gia Long chỉ còn là sự kiện lịch sử chứ không còn ám ảnh nặng nề rằng ai chính danh hơn ai. Mỗi nhân vật lịch sử trên đều có đóng góp cho dân tộc, cho đất nước. Quang Trung có công đánh đuổi quân nhà Thanh cũng như phá bỏ tình trạng cát cứ chia cắt đất nước thời Đàng Trong, Đàng Ngoài. Còn Gia Long xây dựng cơ nghiệp nhà Nguyễn từ đống tro tàn và cai trị một nước Việt Nam sau nhiều thế kỷ chia cắt và nội chiến.

Sơ đồ thờ với Quang Trung bên phải, Gia Long bên trái

Bàn thờ chúa Nguyễn Phúc Nguyên

Bàn đặt tượng thờ vua Quang Trung

Bàn đặt tượng thờ Gia Long

Hiện nay trong Nam Phương Linh Từ ở Đồng Tháp, người dân đặt cả tượng Quang Trung và Gia Long chung một mái đền thờ những người có công mở cõi phương Nam. Hai vị cùng được thờ chung một mái đền và khi người dân vào cúng bái đều thắp hương cho cả hai vị. Chẳng ai lại chỉ thắp hương cho Quang Trung mà không thắp cho Gia Long và ngược lại vì trong mắt hậu thế ở Việt Nam thì hai vị đều đáng kính trọng cả. Nếu hai vị trên trời mà có thấy con cháu thắp hương cho người kia thì cũng chẳng nên phiền lòng. Chuyện lịch sử đã trôi qua rồi, đất nước đã thống nhất lâu rồi. Có chăng 2 vị nếu linh thiêng thì lo phù hộ cho con cháu đoàn kết, giỏi giang, xây dựng tương lai.

Nam Phương Linh Từ thờ tự 125 nhân vật lịch sử đất phương Nam. Trong đó có 21 nhân vật thời khai hoang, mở cõi, 62 nhân vật giữ gìn, bảo vệ và 42 nhân vật làm rạng danh đất phương Nam.

Nam Phương Linh Từ được xây dựng theo kiến trúc nhà cổ – gỗ với phong cách nhà rường truyền thống Huế, mang đậm dấu ấn cung đình triều Nguyễn.

Đền có 7 gian, 2 chái, 3 lòng với mái hạ và hàng hiên bao quanh diện tích 509 m2 với 60 cây cột (đường kính từ 0,45 m trở lên). Các hệ thống cửa, bao lam, phù điêu, hoành phi, câu đối đều sử dụng loại gỗ danh mộc, được chạm khắc rất nghệ thuật và công phu.

Có những dãy trường lang (hành lang có mái che) bao bọc chung quanh công trình với tổng chiều dài 675 m và 240 cây cột gỗ (toàn công trình có 540 cột).

Ngoài ra, Nam Phương Linh Từ còn có Nhà bảo tàng Nam bộ, trường lang, sân hành lễ,… Công trình cũng dành hơn 20.000 m2 trồng 54 loại cây xanh, hoa kiểng..

Lấy mốc thời điểm từ khi mở cõi đến năm 1975, và chia thành 3 lĩnh vực, bước đầu, ban cố vấn chọn được 125 nhân vật (đã mất trước 1975).

Trong đó lĩnh vực có công thời khai mở có 21 nhân vật, lĩnh vực gìn giữ có 62 nhân vật và làm rạng danh vùng đất phương nam có 42 nhân vật. Do vậy, ở đây thờ từ Chúa Nguyễn Phúc Nguyên với các danh thần thời mở cõi, rồi các danh thần gốc Minh hương như Trần Thượng Xuyên, Dương Ngạn Địch, Mạc Cửu…

Anh Tú

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Thân thiện với môi trường, đồ chơi trung thu truyền thống lên ngôi

Giữa muôn vàn đồ chơi nhập khẩu bắt mắt, thì đồ chơi truyền thống như đèn ông sao, đèn tôm, cua, cá, mặt nạ, tò he được làm thủ công từ những nguyên liệu gần gũi với thiên nhiên, cây cối đang được nhiều người lựa chọn hơn trong mùa trung thu năm nay.
2

Tranh cãi về biểu tượng trống đồng Đông Sơn trên Doodles của Google

Đã có những tranh cãi xung quanh các biểu tượng hoa văn cách điệu và lấy cảm hứng trống đồng Đông Sơn trên Doodles của Google.
3

Loạt tranh ký sinh động về thời trang, cuộc sống người Nam bộ đầu thế kỷ 20

Những bức tranh ký nằm trong cuốn Monographie dessineé de l’Indochine – Ecole d’Art de Gia Dinh (Chuyên khảo về Đông Dương – Ấn bản của Trường Mỹ nghệ Gia Định) xuất bản năm 1935 được đăng tải trên trang Hiệp hội bằng hữu Huế xưa của Pháp.
4

Danh họa Bùi Xuân Phái và những bức ký họa bạn tri kỷ

Ông Tira Vanictheeranont đã sưu tập được một số ký họa của Bùi Xuân Phái. Bộ sưu tập này không chỉ có những bức họa Bùi Xuân Phái vẽ ông Đạm, mà còn một số vẽ chân dung bè bạn khác, tranh minh họa báo chí.
5

Nhà thơ gốc Việt vào chung khảo Giải văn học quốc tế Neustadt​

Tạp chí World Literature Today đã công bố chín người vào chung khảo Giải thưởng văn học quốc tế Neustadt năm 2020, trong đó có cái tên “Hoa Nguyen”.

Huế: Tòa soạn báo Tiếng Dân được công nhận là di tích lịch sử

Tòa soạn của tờ báo Tiếng Dân do chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng làm chủ bút đặt ở Huế vừa được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh.

Thừa nhận có công nhân hút thuốc lúc trùng tu nhà thờ Đức Bà Paris trước vụ cháy

Một trong các đơn vị phụ trách công tác tu bổ nhà thờ Đức Bà Paris thừa nhận công nhân của họ không tuân thủ quy định cấm hút thuốc tại nơi làm việc.

Những chuyện chưa biết về người sáng lập First News và Hạt giống tâm hồn

Trải qua những thử thách trong một thị trường cạnh tranh không lành mạnh, nạn in lậu hoành hành vô phương cứu chữa… nhưng con người quyết đoán, nhạy cảm, đam mê trong ông Nguyễn Văn Phước vẫn giữ nguyên ngọn lửa trách nhiệm công dân với lý tưởng ban đầu...

Nhà thờ Đức Bà Paris: Trái tim Paris ngừng đập nhưng 'phượng hoàng sẽ hồi sinh từ tro tàn'

Mất gần 200 năm và công sức của biết bao con người để hoàn thành kiệt tác kiến trúc từng chứng kiến lịch sử của Napoleon, Victor Hugo hay Chiến tranh Trăm năm.

Đơn và độc

Câu thơ “Một đầu đường chẳng có ai trông ngóng/Một buổi chiều không biết cất vào đâu”, sự “độc” - cô đơn, một mình, chỉ một mình đã tới mức không thể nào trơ trọi lẻ loi hơn được nữa.

Bí mật về cánh cổng có họa tiết tinh xảo của Nhà thờ Đức Bà Paris

Không mấy ai biết rằng, đằng sau cánh cổng của nhà thờ Đức Bà Paris là một câu chuyện đầy bí ẩn được nhắc đến hàng trăm năm qua.

Nắng Sài Gòn

Người ta hay bảo Sài Gòn đỏng đảnh: sáng mưa, trưa nắng, chiều thì vội vã cơn giông. Ai cũng mặc định Sài Gòn kiêu kì, tính khí thất thường nhưng rồi ai cũng tìm đến để nương náu hồn mình.

Những ‘quái thú’ đang bảo vệ cho nhà thờ Đức Bà Paris

Các bức tượng sinh vật kỳ lạ gargoyle và chimera là một trong những nét đặc trưng của Nhà thờ Đức Bà Paris.

Nhà văn – Dịch giả Nguyễn Bích Lan: 'Chất Michelle là Trí tuệ mức cao trong mọi hoàn cảnh'

Sách - 18/09/2019 08:00
Dịch giả - nhà văn Bích Lan mới đây đã có những nhận xét và đánh giá thú vị về cuốn hồi ký Chất Michelle của cựu Đệ nhất Phu nhân Mỹ.

Dễ mắc bệnh do thói quen chưa tốt

Sức khỏe - 17/09/2019 17:15
Một vài thói quen đơn giản hằng ngày như để tinh thần căng thẳng, tự cô lập, không ra ngoài, ăn trưa tại bàn làm việc… làm ảnh hưởng đến sức khỏe hệ miễn dịch, khiến bạn dễ mắc bệnh. Hãy kịp thời phát hiện, để có cách xử trí chúng tốt hơn.

Hoa hậu Giáng My: ‘Phải là người thông tuệ mới chọn sách đi tặng mọi người’

Giải trí - 17/09/2019 17:13
Ngày 14.9.2019, “Hành trình Từ trái tim” vùng sâu – vùng xa miền Đông và vùng sông rạch Đồng bằng Sông Cửu Long do Trung Nguyên Legend khởi xướng đã đến ĐH Tiền Giang (Tiền Giang) và Đồn Biên phòng Cửa Đại (Bến Tre).

Lại bắt 'trọn ổ' 34 người Trung Quốc phạm pháp ở Đà Nẵng

Thời sự - 17/09/2019 17:11
Ngày 17.9, Phòng Quản lý Xuất nhập cảnh Công an TP.Đà Nẵng cho biết đang phối hợp với Công an quận Ngũ Hành Sơn để làm rõ và xử lý đối với 34 người Trung Quốc về hoạt động sai mục đích nhập cảnh.

'1 con heo có 4 chân, vậy 70 thì có bao nhiêu? Câu hỏi đơn giản nhưng không phải ai cũng trả lời được

Giới trẻ - 17/09/2019 16:16
Đứng ở vị trí quản lý, mỗi câu hỏi phỏng vấn đề ra không đơn thuần kiểm tra năng lực và nghiệp vụ của ứng viên mà đó còn là các nhân tố tư duy thành công.

Công dụng làm đẹp của dầu ma giê

Giới trẻ - 17/09/2019 15:55
Hãy dùng dầu ma giê để giúp bạn trở nên xinh đẹp, rạng rỡ hơn.

Song Hye Kyo 'trốn' sang Mỹ du học sau ly hôn Song Joong Ki

Giải trí - 17/09/2019 15:54
Sau cuộc ly hôn ồn ào với Song Joong Ki, Song Hye Kyo quyết định bất ngờ là sang Mỹ tham gia lớp học ngắn hạn về mỹ thuật.

Lãnh đạo Đài Loan cáo buộc chính quyền Trung Quốc can thiệp bầu cử

Thế giới - 17/09/2019 15:43
Lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn hôm 16.9 đã cáo buộc Trung Quốc cố gắng can thiệp tới cuộc bầu cử đầu năm 2020 sau khi gây sức ép để Quần đảo Solomon cắt đứt quan hệ với Đài Bắc.

Ăn đậu rồng để khỏe

Sức khỏe - 17/09/2019 15:42
Tên khoa học của đậu rồng là Psophocarpus tetragonolobus. Đậu rồng có giá trị dinh dưỡng cao, có thể vừa dùng làm thực phẩm, vừa chữa nhiều bệnh khác nhau.

Người cao tuổi nên uống trà để ngừa suy giảm nhận thức

Sức khỏe - 17/09/2019 15:40
Phát hiện trà tạo ra hiệu ứng tuyệt vời trên não, các nhà khoa học tại Đại học Quốc gia Singapore khuyên người già nên uống trà thường xuyên để cải thiện trí nhớ và giảm nguy cơ suy giảm nhận thức.

TP.HCM điều tra khẩn xử lý nạn ‘chăn dắt’ ăn xin

Thời sự - 17/09/2019 15:39
TP.HCM giao Công an TP tổ chức điều tra, xử lý các đối tượng “chăn dắt”, trục lợi người khuyết tật, người cao tuổi, trẻ em và các đối tượng yếu thế khác để tổ chức hoạt động lang thang bán hàng rong, xin ăn theo quy định của pháp luật.

Trưởng đặc khu Hồng Kông tổ chức đối thoại trực tiếp với dân

Thế giới - 17/09/2019 15:38
Lãnh đạo Hồng Kông Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam) sẽ tổ chức các cuộc đối thoại công khai với người dân Hồng Kông vào tuần tới trong một nỗ lực nhằm giảm căng thẳng tại thuộc địa cũ của Anh.

Bộ Y tế lên tiếng về phát ngôn đổi tên Trường đại học Y dược TP.HCM ​

Giáo dục - 17/09/2019 15:37
Sau khi Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến yêu cầu Trường đại học Y dược TP.HCM đổi tên thành Đại học Sức khỏe để tránh tụt hậu đã có nhiều dư luận trái chiều, ngày 17.9, Bộ Y tế lên tiếng rằng việc đổi tên này là cần thiết và phù hợp Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học.

Iron Man có thể xuất hiện trong phim về Black Widow

Điện ảnh - 17/09/2019 14:20
Robert Downey Jr. có thể trở lại với vai Iron Man trong phần phim riêng của Black Widow.

Sốc nhiệt ở bé trai 3 tuổi bị bỏ quên trên xe nguy hiểm đến đâu?

Thời sự - 17/09/2019 14:18
Sự việc bé trai 3 tuổi (quê Bắc Ninh) bị bỏ quên trên xe ô tô suốt 7 giờ đồng bị hôn mê sâu và nguy kịch vừa được các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương xác định là do bé bị sốc nhiệt. Vậy bệnh lý sốc nhiệt này diễn ra như thế nào, mức độ nguy hiểm ra sao đối với người bệnh?
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS