Chủ nhật, 26/05/2019

Sách giáo khoa giải thích sai điển tích trong truyện Kiều

30/04/2019 11:00
Sách giáo khoa giải thích sai điển tích trong truyện Kiều

Chú thích giải nghĩa cụm từ "mua ngọc đến Lam Kiều" ở SGK lớp 9 là: "Lam Kiều là tên một cây cầu ở huyện Lam Điền, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Huyện Lam Điền là nơi sản xuất ngọc quý. Câu này ý nói: "đến đây cốt để mua được người đẹp". Nhưng cách giải nghĩa này rất sai so với cách dùng điển tích của Nguyễn Du.

Hơn 20 năm trước, khi học lớp 9 được các thầy cô dẫn từ sách giáo khoa giảng vậy thì tôi cũng tin là như vậy. Nhưng sau này, khi có nhiều thời gian tiếp xúc với sách ngoài nhà trường thì quả thực tôi không tin vào cách giải thích ấy nữa.

Sách giáo khoa giải nghĩa "mua ngọc đến Lam Kiều" ở mục (8)

Cách giải thích trong sách giáo khoa có vẻ giống như cách giải thích trong cuốn Truyện Kiều chú giải của nhà nghiên cứu Lê Văn Hòe. Trong cuốn đó, ông Hòe đã giải nghĩa khá dài về cụm từ "mua ngọc đến Lam Kiều" ở trang 140 và 141 như sau:

"Mua ngọc đến Lam Kiều: mua ngọc, đến tận Lam Kiều mua (không phải mua ngọc để đem đến Lam Kiều), ý nói đến tận nơi mỹ nhân để hỏi lấy mỹ nhân, chớ không lờ mờ vẽ bò, mua bóng. Chữ mua ở miệng Mã giám sinh nói trắng ra nghe trơ tráo và bất nhã làm sao?

Lam Kiều ở đây dùng theo nghĩa nơi sản xuất ra ngọc. Vì trên nói "mua ngọc" và nói theo "Lam kiều" theo nghĩa ấy là nói sai. Lẽ ra phải nói là Lam Điền mới đúng. Lam Điền là một trái núi ở về phía đông huyện Lam Điền, tỉnh Thiểm Tây. Núi này có sản một thứ ngọc, rất đẹp nên cũng có tên gọi là Ngọc sơn.

Lam Kiều thì ở phía đông nam huyện Lam Điền tỉnh Thiểm Tây, tương truyền có động thần tiên (thần tiên quái), Bùi Hàng thời Đường gặp tiên nữ Vân Anh ở Lam Kiều.

Lam Điền và Lam Kiều là hai nơi khác nhau, nhưng cùng là những địa điểm trong huyện Lam Điền. Có lẽ do nhu cầu của gieo vần thơ, nên tác giả đã phải dùng lầm chữ Lam Kiều, đáng lẽ phải viết Lam Điền"

Có thể thấy nhà nghiên cứu Lê Văn Hòe đã làm rõ được sự khác của Lam Kiều và Lam Điền nhưng đáng tiếc là khi ông gần đi đến bản chất của điển tích Lam Kiều thì ông không đào sâu tiếp mà lại lùi về theo hướng Lam Điền là xứ ngọc nên cách lý giải đã đi sai hướng hoàn toàn, thậm chí còn cho rằng Nguyễn Du dùng lầm chữ vì "bí cách gieo vần".

Đại thi hào Nguyễn Du là người không chỉ giỏi gieo vần mà còn có kiến thức uyên thâm. Về xứ ngọc Lam Điền thì Nguyễn Du đâu phải không biết mà ngay chính trong truyện Kiều, Nguyễn Du cũng viết về Lam Điền khi tả cảnh Kiều đánh đàn khi đoàn tụ với Kim Trọng:

Khúc đâu đầm ấm dương hòa

Ấy là hồ điệp hay là Trang sinh.

Khúc đâu êm ái xuân tình,

Ấy hồn Thục đế hay mình đỗ quyên?

Trong sao châu nhỏ duềnh quyên,

Ấm sao hạt ngọc Lam Điền mới đông!

(Câu 3.199 đến 3.204)

Chắc chắn Nguyễn Du biết rõ về ngọc Lam Điền nên không thể có chuyện ông lại viết nhầm từ Lam Điền sang Lam Kiều trong câu: "Rằng mua ngọc đến Lam Kiều" được. Vậy phải hiểu câu này sao cho đúng? Chúng ta hãy đào sâu vào điển tích về Lam Kiều để tìm hiểu cách dùng từ, gieo vần của Nguyễn Du.

Lam Kiều thực ra có trong điển tích để ám chỉ nơi có mỹ nhân chờ nạp sính để kết duyên. Điển tích này có ghi ở Truyền kỳ dẫn trong Thái Bình Quảng Ký như sau:

Đời Đường, Bùi Hàng đến miền Ngọc Chữ thăm người bạn cũ họ Thôi, khi trở về Bùi Hàng đáp thuyền đi Tương Hán, nào ngờ cùng đi chung thuyền với nàng Vân Kiều, người đẹp vào hàng quốc sắc. Bùi được nàng trao tặng bài thơ:

Nhất ẩm quỳnh tương bách cảm sinh.

Huyền sương đảo tận kiến Vân Anh.

Lam Kiều tiện thị thần tiên quận.

Hà tất kỳ khu thương ngọc kinh.

(Phan Như Xuyên dịch:

"Uống rượu quỳnh tương trăm cảnh sinh

Huyền sương giã thuốc thấy Vân Anh

Lam Kiều vốn thực nơi tiên ở

Hà tất nhọc nhằn đến Ngọc Kinh").

Bùi xem thơ, còn chưa hiểu hết ý ra làm sao. Về sau, đến đất Lam Kiều nhân thấy cạnh đường có ngôi nhà lá, trong nhà có một bà lão bện dây gai. Bùi bèn ghé vào xin nước uống, bà lão gọi Vân Anh đem nước ra mời, Bùi liền sực nhớ lại câu thơ Vân Kiều tặng, trong bụng lấy làm nghi. Uống xong, Bùi thấy bâng khuâng, cảm sắc đẹp của Vân Anh đi không dứt, bèn thác bệnh xin trọ lại, bà lão bằng lòng.

Tối đến, Bùi Hàng đem chuyện Vân Anh ra hỏi bà lão và ngỏ ý muốn đem hậu lễ đến đón nàng về làm vợ. Bà lão bảo: "Ta nay đã già, mọi việc chỉ nhờ cậy một mình Vân Anh là cháu gái. Trước đây thần tiên có cho ta một thìa linh dược cần có chày cối ngọc để giã mới dùng được. Bao giờ nhà ngươi có đủ các thứ đó mang lại thì ta sẽ gả cho. Còn vàng bạc gấm, vóc ta không cần đến".

Bùi bái tạ ra về, quyết tâm mua cho bằng được chày cối ngọc và khi mua được bèn mang đến Lam Kiều thì cưới được Vân Anh làm vợ.

Qua đó, có thể thấy câu: "Rằng mua ngọc đến Lam Kiều" (câu 643) không phải là "đến Lam Kiều để mua ngọc" với ngọc để ám chỉ Thúy Kiều như cách của nhà nghiên cứu Lê Văn Hòe hay SGK lớp 9 giải nghĩa mà phải hiểu là "Mã giám sinh khoe mang đủ sính vật đến để dạm hỏi mỹ nhân". Cách hiểu như thế vừa đúng với tinh thần điển tích "Lam Kiều ngộ", vừa khéo với câu sau là "Sính nghi xin dạy bao nhiêu cho tường" (câu 644).

Cũng cần nhắc thêm rằng Nguyễn Du rất hiểu về điển tích Lam Kiều nên ông từng nhắc đến điển tích này 2 lần khi Kiều và Kim Trọng lần đầu gặp nhau. Lần 1, đoạn diễn tả Kim Trọng mong nhớ Kiều, đi tìm chỗ ở của Kiều, có câu:

"Bâng khuâng nhớ cảnh nhớ người

Nhớ nơi kỳ ngộ vội dời chân đi

Một vùng cỏ mọc xanh rì

Nước ngâm trong vắt thấy gì nữa đâu

Gió chiều như giục cơn sầu

Vi lô hiu hắt như màu khơi trêu

Nỗi riêng nhớ ít tưởng nhiều

Xăm xăm đè nẻo Lam Kiều lần sang".

(câu 259 đến 266)

Và lần 2 là khi Kiều sang tiếp xúc với Kim Trọng, có câu:

"Sinh rằng: Gió mát trăng trong

Bấy lâu nay một chút lòng chưa cam

Chày sương chưa nện cầu Lam

Sợ lần khân quá ra sàm sỡ chăng".

(Câu 455 đến 458)

Cả hai lần Lam Kiều được nhắc trước đều ám chỉ chuyện trai gái hẹn hò, tính chuyện kết duyên, thậm chí Nguyễn Du còn nhắc luôn đến "chày" đi cùng với cầu Lam (Lam Kiều) ở câu 454 đã cho thấy tác giả biết rõ chuyện chày ngọc trong điển tích Lam Kiều.

Chúng ta có thể tin với một người tài hoa như Nguyễn Du thì ông thuộc lòng các điển tích văn chương, văn hóa nên mới dùng câu: Rằng mua ngọc đến Lam Kiều. Lớp hậu thế nếu không tìm tòi nghiền ngẫm từng câu thì không hẳn ai cũng hiểu hết từng lớp từ, lớp ý trong mỗi câu thơ từ Kiều.

Anh Tú


Đoạn trích "Mã giám sinh mua Kiều" trong SGK lớp 9 tập 1 từ câu 623 đến 248 như sau:

Gần miền có một mụ nào,

Đưa người viễn khách tìm vào vấn danh.

Hỏi tên, rằng Mã Giám sinh.

Hỏi quê, rằng huyện Lâm Thanh cũng gần.

Quá niên trạc ngoại tứ tuần,

Mày râu nhẵn nhụi, áo quần bảnh bao.

Trước thầy sau tớ lao xao

Nhà băng đưa mối rước vào lầu trang.

Ghế trên ngồi tót sỗ sàng,

Buồng trong mối đã giục nàng kíp ra.

Nỗi mình thêm tức nỗi nhà,

Thềm hoa một bước, lệ hoa mấy hàng!

Ngại ngùng dín gió e sương,

Nhìn hoa bóng thẹn, trông gương mặt dày.

Mối càng vén tóc bắt tay,

Nét buồn như cúc, điệu gầy như mai.

Đắn đo cân sắc cân tài,

Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ.

Mặn nồng một vẻ một ưa,

Bằng lòng khách mới tùy cơ dặt dìu.

Rằng: Mua ngọc đến Lam Kiều,

Sính nghi xin dạy bao nhiêu cho tường?

Mối rằng: đáng giá nghìn vàng,

Nếp nhà nhờ lượng người thương dám nài.

Cò kè bớt một thêm hai,

Giờ lâu ngã giá vàng ngoài bốn trăm.


 

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Phần thưởng cho học sinh xuất sắc là tờ... giấy lộn mang ý nghĩa tượng trưng

Mới đây, một vị là mẹ học sinh đã bức xúc đưa lên mạng chia sẻ về việc con chị đi nhận phần thưởng học sinh giỏi của các trường trên quận Cầu Giấy, tuy nhiên khi cháu về nhà háo hức bóc quà thì món quà chỉ là một tờ giấy lộn, không có giấy khen hay phần thưởng nào trong hộp.

Xúc động với hình ảnh học sinh khiếm thị vượt qua bóng tối

Bộ ảnh do nhà nhiếp ảnh Trần Thế Phong chụp các em học sinh ở Trường phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu, TP.HCM đã gây nhiều xúc động.

Gian lận điểm thi, Bộ Quốc phòng cho thôi học 7 thí sinh sau khi chấm thẩm định

Trong danh sách 11 thí sinh trúng tuyển trường quân đội bị hạ điểm sau chấm thẩm định, 7 người ở Hòa Bình, 4 em đến từ Sơn La đã bị Bộ quốc phòng buộc thôi học vì có tổng điểm thấp hơn điểm chuẩn trúng tuyển.

Tại sao việc chạy điểm phải giải trình kín?

Tại sao cùng là vụ việc gây chấn động dư luận, như các vụ dâm ô, xâm hại trẻ em thì giải trình công khai, còn vụ việc liên quan đến chạy điểm thì lại làm kín, trong khi yêu cầu chung của dư luận là công khai minh bạch?”, ĐBQH Phạm Thị Minh Hiền nêu.

Bộ Công an lý giải việc người thân lãnh đạo tỉnh được nâng điểm

Năm 2018 có thể nói là một năm chấn động của ngành giáo dục khi việc gian lận điểm thi của kỳ thi THPT đã khiến nhiều cán bộ ngành bị bắt và có tới tổng số 347 bài thi bị can thiệp điểm được phát hiện tại các tỉnh như Sơn La, Hà Giang và Hòa Bình.

Danh sách 17 thí sinh gian lận điểm thi bị Học viện cảnh sát trả lại Hòa Bình

Có tất cả 17 thí sinh gian lận điểm thi THPT Quốc gia 2018 đến từ Hòa Bình bị trường học viện Cảnh sát Nhân dân trả về địa phương, trong số này có những em đã được nâng tới hàng chục điểm cho 3 môn thi.

Bộ Công an trả về địa phương 25 thí sinh gian lận điểm thi ở Sơn La

Ngày 17.4, Cục Đào tạo, Bộ Công an cho biết sau khi rà soát, các trường trực thuộc Bộ Công an phát hiện có 25 thí sinh trúng tuyển nhờ gian lận điểm. Bộ Công an đã bàn giao 25 thí sinh này về đơn vị sơ tuyển tại Sơn La và xử lý theo đúng quy định.

Xây dựng thói quen đọc sách cho học sinh Trường Tiểu học Đông Hòa B, Bình Dương

Em yêu sách” là buổi triển lãm và giao lưu “nâng cao nhận thức đọc sách” cho hơn 1.000 học sinh trường Tiểu học Đông Hòa B, Dĩ An Bình Dương diễn ra sáng ngày 19.4 trong chuỗi chương trình hưởng ứng Ngày sách Việt Nam, do công ty Văn hóa sáng tạo First News phối hợp tổ chức.

Đại biểu quốc hội đề nghị công khai và xử lý nghiêm phụ huynh chạy điểm thi

Việc không tác động mà con cái được nâng nhiều điểm thì chắc chắn là không có, còn vi phạm đến mức độ nào, như vi phạm chức vụ, quyền hạn, hối lộ, hoặc dung túng cho việc xu nịnh của cán bộ cấp dưới thì cũng cần phải được làm rõ và xử lý nghiêm”, đại biểu Dương Trung Quốc nói.

8 điều nhỏ bé kỳ lạ giữa lòng ‘quả táo lớn’ New York

Du lịch - 26/05/2019 14:00
Quả táo lớn – Big Apple, biệt danh của thành phố New York, nhưng đâu đó trong những góc nhỏ, bạn sẽ tìm được những thứ nhỏ bé mang trên mình rất nhiều giá trị từ văn hóa đến lịch sử.

Tuổi trẻ không tiền tài, không kinh nghiệm, không tích lũy nhưng lại giàu có nhất

Giới trẻ - 26/05/2019 12:26
Trưởng thành đem tới cho chúng ta sự dư dả về tài chính, nhưng đồng thời khiến chúng ta đánh mất sự giàu có quan trọng nhất cuộc đời.

Mỹ kêu gọi các quốc đảo Thái Bình Dương không bỏ rơi Đài Loan

Thế giới - 26/05/2019 12:04
Quan chức ngoại giao cấp cao của Mỹ hôm 24.5 kêu gọi các đảo quốc Thái Bình Dương nên duy trì sự công nhận ngoại giao đối với Đài Loan khi đối mặt với sức ép của Bắc Kinh.

Ninh Bình đẹp lộng lẫy trong mùa lúa chín vàng

Du lịch - 26/05/2019 12:01
Ninh Bình từ lâu đã trở thành điểm đến lý tưởng cho khách du lịch và những nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, đặc biệt là vào tháng 5, nơi đây có mùa lúa chín ngợp trời tạo nên một khung cảnh thơ mộng, đẹp một cách lộng lẫy và kiêu kỳ.

Harvey Weinstein phải bồi thường 44 triệu USD trong vụ bê bối quấy rối tình dục

Giải trí - 26/05/2019 12:00
Harvey Weinstein được cho là đã đạt được thỏa thuận bồi thường trị giá 44 triệu USD với các nạn nhân đã buộc tội ông về hành vi quấy rối tình dục.

Động vật sẽ 'thu nhỏ' để đối phó với biến đổi khí hậu

Khoa học - 26/05/2019 11:54
Để đối phó với biến đổi khí hậu trong những năm tới, theo các nhà khoa học, các loài động vật sẽ giảm kích thước của chúng lại.

Người mẹ mổ ngồi sinh con: Hạnh phúc khi biết con mạnh khỏe

Sức khỏe - 26/05/2019 11:53
Mới đây, chị Nguyễn Thị Liên - sản phụ bị ung thư vú giai đoạn cuối nhưng đã từ chối xạ trị để đứa con của chị được sinh ra đời bình an gây sự chú ý của dư luận.

Disney là hãng phim lớn duy nhất không có phim LGBT trong năm 2018

Điện ảnh - 26/05/2019 11:49
Sau thương vụ mua lại 20th Century Fox, rất có thể Disney sẽ được đánh giá cao hơn vào những năm sau khi bàn về sự hiện diện của các nhân vật LGBT.

Nắng nóng trên 36 độ C kéo dài vài ngày nữa

Thời sự - 26/05/2019 11:48
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Trung ương, nắng nóng lại xuất hiện ở một số nơi thuộc khu vực Tây Bắc Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Phú Yên với nền nhiệt độ cao nhất trong ngày phổ biến 35-36 độ, có nơi trên 36 độ.

Cách chức Phó bí thư đăng thông tin sai sự thật trên Facebook

Thời sự - 26/05/2019 11:47
Ban Thường vụ Đảng ủy Khối các cơ quan và doanh nghiệp tỉnh Hà Tĩnh vừa ban hành quyết định thi hành kỷ luật đối với ông Lê Hữu Thuận - Phó bí thư chi bộ, Trưởng khoa Lý luận Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh thuộc Đảng bộ Trường chính trị Trần Phú (Hà Tĩnh).

Đoạt Giày vàng lần 6, Messi vẫn không vui vì còn 'sang chấn tâm lý' sau trận thua Liverpool

Thể thao - 26/05/2019 11:45
Với 36 bàn ghi cho Barca tại La Liga, Messi chính thức nhận giải Chiếc giày vàng cho mùa bóng năm nay ở châu Âu.

Thủ tướng Anh từ chức, mở ra nguy cơ Brexit ‘cứng’

Thế giới - 26/05/2019 11:43
Bà Theresa May thông báo sẽ từ chức lãnh đạo đảng Bảo thủ, đồng nghĩa với việc rời bỏ vị trí Thủ tướng Anh, vào ngày 7.6 tới.

Sao Hollywood bật mí quay cảnh nóng chưa bao giờ là điều dễ dàng

Giải trí - 26/05/2019 11:38
Kể cả đối với những ngôi sao điện ảnh nổi tiếng thế giới, việc quay cảnh nóng là công việc khó khăn, nhiều áp lực và đòi hỏi một sự hy sinh vô cùng lớn.

Vụ gian lận thi cử ở Sơn La: Mỗi trường hợp nâng điểm nhận 'tiền công' 1 tỉ đồng

Thời sự - 26/05/2019 11:36
Về vụ gian lận điểm thi tại kỳ thi THPT 208 tại Sơn La, ngày 24.5 Công an tỉnh Sơn La đã đề nghị truy tố 8 bị can về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ. Trong đó có 6 cán bộ thuộc Sở GD-ĐT tỉnh Sơn La và 2 cán bộ công an.

Màn tái hợp đáng nhớ của Spice Girl sau 19 năm tan rã

Giải trí - 26/05/2019 11:34
Những cô gái của nhóm nhạc Spice Girl đã có màn biểu diễn đầy sôi động mở đầu trong tour diễn tại Dublin (Ireland).
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS