Thứ 3, 21/05/2019

Sách giáo khoa giải thích sai điển tích trong truyện Kiều

30/04/2019 11:00
Sách giáo khoa giải thích sai điển tích trong truyện Kiều

Chú thích giải nghĩa cụm từ "mua ngọc đến Lam Kiều" ở SGK lớp 9 là: "Lam Kiều là tên một cây cầu ở huyện Lam Điền, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Huyện Lam Điền là nơi sản xuất ngọc quý. Câu này ý nói: "đến đây cốt để mua được người đẹp". Nhưng cách giải nghĩa này rất sai so với cách dùng điển tích của Nguyễn Du.

Hơn 20 năm trước, khi học lớp 9 được các thầy cô dẫn từ sách giáo khoa giảng vậy thì tôi cũng tin là như vậy. Nhưng sau này, khi có nhiều thời gian tiếp xúc với sách ngoài nhà trường thì quả thực tôi không tin vào cách giải thích ấy nữa.

Sách giáo khoa giải nghĩa "mua ngọc đến Lam Kiều" ở mục (8)

Cách giải thích trong sách giáo khoa có vẻ giống như cách giải thích trong cuốn Truyện Kiều chú giải của nhà nghiên cứu Lê Văn Hòe. Trong cuốn đó, ông Hòe đã giải nghĩa khá dài về cụm từ "mua ngọc đến Lam Kiều" ở trang 140 và 141 như sau:

"Mua ngọc đến Lam Kiều: mua ngọc, đến tận Lam Kiều mua (không phải mua ngọc để đem đến Lam Kiều), ý nói đến tận nơi mỹ nhân để hỏi lấy mỹ nhân, chớ không lờ mờ vẽ bò, mua bóng. Chữ mua ở miệng Mã giám sinh nói trắng ra nghe trơ tráo và bất nhã làm sao?

Lam Kiều ở đây dùng theo nghĩa nơi sản xuất ra ngọc. Vì trên nói "mua ngọc" và nói theo "Lam kiều" theo nghĩa ấy là nói sai. Lẽ ra phải nói là Lam Điền mới đúng. Lam Điền là một trái núi ở về phía đông huyện Lam Điền, tỉnh Thiểm Tây. Núi này có sản một thứ ngọc, rất đẹp nên cũng có tên gọi là Ngọc sơn.

Lam Kiều thì ở phía đông nam huyện Lam Điền tỉnh Thiểm Tây, tương truyền có động thần tiên (thần tiên quái), Bùi Hàng thời Đường gặp tiên nữ Vân Anh ở Lam Kiều.

Lam Điền và Lam Kiều là hai nơi khác nhau, nhưng cùng là những địa điểm trong huyện Lam Điền. Có lẽ do nhu cầu của gieo vần thơ, nên tác giả đã phải dùng lầm chữ Lam Kiều, đáng lẽ phải viết Lam Điền"

Có thể thấy nhà nghiên cứu Lê Văn Hòe đã làm rõ được sự khác của Lam Kiều và Lam Điền nhưng đáng tiếc là khi ông gần đi đến bản chất của điển tích Lam Kiều thì ông không đào sâu tiếp mà lại lùi về theo hướng Lam Điền là xứ ngọc nên cách lý giải đã đi sai hướng hoàn toàn, thậm chí còn cho rằng Nguyễn Du dùng lầm chữ vì "bí cách gieo vần".

Đại thi hào Nguyễn Du là người không chỉ giỏi gieo vần mà còn có kiến thức uyên thâm. Về xứ ngọc Lam Điền thì Nguyễn Du đâu phải không biết mà ngay chính trong truyện Kiều, Nguyễn Du cũng viết về Lam Điền khi tả cảnh Kiều đánh đàn khi đoàn tụ với Kim Trọng:

Khúc đâu đầm ấm dương hòa

Ấy là hồ điệp hay là Trang sinh.

Khúc đâu êm ái xuân tình,

Ấy hồn Thục đế hay mình đỗ quyên?

Trong sao châu nhỏ duềnh quyên,

Ấm sao hạt ngọc Lam Điền mới đông!

(Câu 3.199 đến 3.204)

Chắc chắn Nguyễn Du biết rõ về ngọc Lam Điền nên không thể có chuyện ông lại viết nhầm từ Lam Điền sang Lam Kiều trong câu: "Rằng mua ngọc đến Lam Kiều" được. Vậy phải hiểu câu này sao cho đúng? Chúng ta hãy đào sâu vào điển tích về Lam Kiều để tìm hiểu cách dùng từ, gieo vần của Nguyễn Du.

Lam Kiều thực ra có trong điển tích để ám chỉ nơi có mỹ nhân chờ nạp sính để kết duyên. Điển tích này có ghi ở Truyền kỳ dẫn trong Thái Bình Quảng Ký như sau:

Đời Đường, Bùi Hàng đến miền Ngọc Chữ thăm người bạn cũ họ Thôi, khi trở về Bùi Hàng đáp thuyền đi Tương Hán, nào ngờ cùng đi chung thuyền với nàng Vân Kiều, người đẹp vào hàng quốc sắc. Bùi được nàng trao tặng bài thơ:

Nhất ẩm quỳnh tương bách cảm sinh.

Huyền sương đảo tận kiến Vân Anh.

Lam Kiều tiện thị thần tiên quận.

Hà tất kỳ khu thương ngọc kinh.

(Phan Như Xuyên dịch:

"Uống rượu quỳnh tương trăm cảnh sinh

Huyền sương giã thuốc thấy Vân Anh

Lam Kiều vốn thực nơi tiên ở

Hà tất nhọc nhằn đến Ngọc Kinh").

Bùi xem thơ, còn chưa hiểu hết ý ra làm sao. Về sau, đến đất Lam Kiều nhân thấy cạnh đường có ngôi nhà lá, trong nhà có một bà lão bện dây gai. Bùi bèn ghé vào xin nước uống, bà lão gọi Vân Anh đem nước ra mời, Bùi liền sực nhớ lại câu thơ Vân Kiều tặng, trong bụng lấy làm nghi. Uống xong, Bùi thấy bâng khuâng, cảm sắc đẹp của Vân Anh đi không dứt, bèn thác bệnh xin trọ lại, bà lão bằng lòng.

Tối đến, Bùi Hàng đem chuyện Vân Anh ra hỏi bà lão và ngỏ ý muốn đem hậu lễ đến đón nàng về làm vợ. Bà lão bảo: "Ta nay đã già, mọi việc chỉ nhờ cậy một mình Vân Anh là cháu gái. Trước đây thần tiên có cho ta một thìa linh dược cần có chày cối ngọc để giã mới dùng được. Bao giờ nhà ngươi có đủ các thứ đó mang lại thì ta sẽ gả cho. Còn vàng bạc gấm, vóc ta không cần đến".

Bùi bái tạ ra về, quyết tâm mua cho bằng được chày cối ngọc và khi mua được bèn mang đến Lam Kiều thì cưới được Vân Anh làm vợ.

Qua đó, có thể thấy câu: "Rằng mua ngọc đến Lam Kiều" (câu 643) không phải là "đến Lam Kiều để mua ngọc" với ngọc để ám chỉ Thúy Kiều như cách của nhà nghiên cứu Lê Văn Hòe hay SGK lớp 9 giải nghĩa mà phải hiểu là "Mã giám sinh khoe mang đủ sính vật đến để dạm hỏi mỹ nhân". Cách hiểu như thế vừa đúng với tinh thần điển tích "Lam Kiều ngộ", vừa khéo với câu sau là "Sính nghi xin dạy bao nhiêu cho tường" (câu 644).

Cũng cần nhắc thêm rằng Nguyễn Du rất hiểu về điển tích Lam Kiều nên ông từng nhắc đến điển tích này 2 lần khi Kiều và Kim Trọng lần đầu gặp nhau. Lần 1, đoạn diễn tả Kim Trọng mong nhớ Kiều, đi tìm chỗ ở của Kiều, có câu:

"Bâng khuâng nhớ cảnh nhớ người

Nhớ nơi kỳ ngộ vội dời chân đi

Một vùng cỏ mọc xanh rì

Nước ngâm trong vắt thấy gì nữa đâu

Gió chiều như giục cơn sầu

Vi lô hiu hắt như màu khơi trêu

Nỗi riêng nhớ ít tưởng nhiều

Xăm xăm đè nẻo Lam Kiều lần sang".

(câu 259 đến 266)

Và lần 2 là khi Kiều sang tiếp xúc với Kim Trọng, có câu:

"Sinh rằng: Gió mát trăng trong

Bấy lâu nay một chút lòng chưa cam

Chày sương chưa nện cầu Lam

Sợ lần khân quá ra sàm sỡ chăng".

(Câu 455 đến 458)

Cả hai lần Lam Kiều được nhắc trước đều ám chỉ chuyện trai gái hẹn hò, tính chuyện kết duyên, thậm chí Nguyễn Du còn nhắc luôn đến "chày" đi cùng với cầu Lam (Lam Kiều) ở câu 454 đã cho thấy tác giả biết rõ chuyện chày ngọc trong điển tích Lam Kiều.

Chúng ta có thể tin với một người tài hoa như Nguyễn Du thì ông thuộc lòng các điển tích văn chương, văn hóa nên mới dùng câu: Rằng mua ngọc đến Lam Kiều. Lớp hậu thế nếu không tìm tòi nghiền ngẫm từng câu thì không hẳn ai cũng hiểu hết từng lớp từ, lớp ý trong mỗi câu thơ từ Kiều.

Anh Tú


Đoạn trích "Mã giám sinh mua Kiều" trong SGK lớp 9 tập 1 từ câu 623 đến 248 như sau:

Gần miền có một mụ nào,

Đưa người viễn khách tìm vào vấn danh.

Hỏi tên, rằng Mã Giám sinh.

Hỏi quê, rằng huyện Lâm Thanh cũng gần.

Quá niên trạc ngoại tứ tuần,

Mày râu nhẵn nhụi, áo quần bảnh bao.

Trước thầy sau tớ lao xao

Nhà băng đưa mối rước vào lầu trang.

Ghế trên ngồi tót sỗ sàng,

Buồng trong mối đã giục nàng kíp ra.

Nỗi mình thêm tức nỗi nhà,

Thềm hoa một bước, lệ hoa mấy hàng!

Ngại ngùng dín gió e sương,

Nhìn hoa bóng thẹn, trông gương mặt dày.

Mối càng vén tóc bắt tay,

Nét buồn như cúc, điệu gầy như mai.

Đắn đo cân sắc cân tài,

Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ.

Mặn nồng một vẻ một ưa,

Bằng lòng khách mới tùy cơ dặt dìu.

Rằng: Mua ngọc đến Lam Kiều,

Sính nghi xin dạy bao nhiêu cho tường?

Mối rằng: đáng giá nghìn vàng,

Nếp nhà nhờ lượng người thương dám nài.

Cò kè bớt một thêm hai,

Giờ lâu ngã giá vàng ngoài bốn trăm.


 

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Học sinh tiểu học đoạt giải nhất tại cuộc thi tin học

Giải nhất của cuộc thi Tin học trẻ TP.HCM năm 2019 đã được trao cho 3 học sinh TP.HCM, trong đó có em Trần Ngọc Anh học sinh lớp 5/7, Trường tiểu học Kết Đoàn Q.1, TP.HCM.
2

Làm sao để phân biệt sách giáo khoa và sách tham khảo?

NXB Giáo dục Việt Nam đã đưa ra những thông tin giúp phụ huynh phân biệt giữa sách giáo khoa (SGK) và sách tham khảo, tránh bị thiệt hại túi tiền khi mua phải quá nhiều sách tham khảo mà không dùng đến.
3

Giảm 10% vé tàu cho học sinh đi thi và nhập học

Công ty CP Vận tải Đường sắt Sài Gòn triển khai chương trình giảm giá vé cho học sinh đi thi tốt nghiệp Trung học phổ thông và nhập học.
4

8 học sinh tham gia Olympic Vật lý Châu Á lần thứ 20 đều đạt thành tích cao

Cục Quản lý Chất lượng, Bộ GD-ĐT cho biết tại kỳ thi Olympic Vật lý Châu Á 2019, Đoàn học sinh Việt Nam đã giành được 7 huy chương 1 bằng khen. Trong đó có 2 huy chương bạc và 5 huy chương đồng.

Xúc động với hình ảnh học sinh khiếm thị vượt qua bóng tối

Bộ ảnh do nhà nhiếp ảnh Trần Thế Phong chụp các em học sinh ở Trường phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu, TP.HCM đã gây nhiều xúc động.

Gian lận điểm thi, Bộ Quốc phòng cho thôi học 7 thí sinh sau khi chấm thẩm định

Trong danh sách 11 thí sinh trúng tuyển trường quân đội bị hạ điểm sau chấm thẩm định, 7 người ở Hòa Bình, 4 em đến từ Sơn La đã bị Bộ quốc phòng buộc thôi học vì có tổng điểm thấp hơn điểm chuẩn trúng tuyển.

Tại sao việc chạy điểm phải giải trình kín?

Tại sao cùng là vụ việc gây chấn động dư luận, như các vụ dâm ô, xâm hại trẻ em thì giải trình công khai, còn vụ việc liên quan đến chạy điểm thì lại làm kín, trong khi yêu cầu chung của dư luận là công khai minh bạch?”, ĐBQH Phạm Thị Minh Hiền nêu.

Bộ Công an lý giải việc người thân lãnh đạo tỉnh được nâng điểm

Năm 2018 có thể nói là một năm chấn động của ngành giáo dục khi việc gian lận điểm thi của kỳ thi THPT đã khiến nhiều cán bộ ngành bị bắt và có tới tổng số 347 bài thi bị can thiệp điểm được phát hiện tại các tỉnh như Sơn La, Hà Giang và Hòa Bình.

Danh sách 17 thí sinh gian lận điểm thi bị Học viện cảnh sát trả lại Hòa Bình

Có tất cả 17 thí sinh gian lận điểm thi THPT Quốc gia 2018 đến từ Hòa Bình bị trường học viện Cảnh sát Nhân dân trả về địa phương, trong số này có những em đã được nâng tới hàng chục điểm cho 3 môn thi.

Bộ Công an trả về địa phương 25 thí sinh gian lận điểm thi ở Sơn La

Ngày 17.4, Cục Đào tạo, Bộ Công an cho biết sau khi rà soát, các trường trực thuộc Bộ Công an phát hiện có 25 thí sinh trúng tuyển nhờ gian lận điểm. Bộ Công an đã bàn giao 25 thí sinh này về đơn vị sơ tuyển tại Sơn La và xử lý theo đúng quy định.

Xây dựng thói quen đọc sách cho học sinh Trường Tiểu học Đông Hòa B, Bình Dương

Em yêu sách” là buổi triển lãm và giao lưu “nâng cao nhận thức đọc sách” cho hơn 1.000 học sinh trường Tiểu học Đông Hòa B, Dĩ An Bình Dương diễn ra sáng ngày 19.4 trong chuỗi chương trình hưởng ứng Ngày sách Việt Nam, do công ty Văn hóa sáng tạo First News phối hợp tổ chức.

Đại biểu quốc hội đề nghị công khai và xử lý nghiêm phụ huynh chạy điểm thi

Việc không tác động mà con cái được nâng nhiều điểm thì chắc chắn là không có, còn vi phạm đến mức độ nào, như vi phạm chức vụ, quyền hạn, hối lộ, hoặc dung túng cho việc xu nịnh của cán bộ cấp dưới thì cũng cần phải được làm rõ và xử lý nghiêm”, đại biểu Dương Trung Quốc nói.

Bộ Văn hóa chính thức lên tiếng về bộ trang phục của Ngọc Trinh tại LHP Cannes 2019

Giải trí - 20/05/2019 22:48
Liên quan đến sự xuất hiện của Ngọc Trinh trong trang phục phản cảm, không phù hợp với truyền thống văn hóa dân tộc tại LHP Cannes, ông Nguyễn Thái Bình - Chánh Văn phòng kiêm Người phát ngôn Bộ VHTT-DL đã lên tiếng.

Bộ VH-TT-DL yêu cầu kiểm tra quy trình cấp phép phim 'Vợ ba' sau ồn ào diễn viên 13 đóng cảnh nóng

Điện ảnh - 20/05/2019 22:44
Bộ VH-TT-DL vừa có văn bản thông báo ý kiến chỉ đạo của Bộ trưởng Nguyễn Ngọc Thiện về việc giao Cục Điện ảnh kiểm tra quy trình cấp phép bộ phim "Vợ ba" (tên tiếng Anh The Third Wife)) đang gây nhiều tranh cãi trong dư luận.

Tự động hoá các quy trình chuyển mạng giữ số từ tháng 8.2019

Điện thoại - 20/05/2019 22:40
Thứ trưởng Bộ TT-TT Phạm Hồng Hải nhấn mạnh, Bộ trưởng Bộ TT-TT chỉ đạo việc chuyển mạng giữ nguyên số của các nhà mạng là phải thực hiện tự động hóa các quy trình vào đầu tháng 8.2019.

Mỗi người dân Việt Nam 'gánh' hơn 32 triệu đồng nợ công

Kinh tế - 20/05/2019 18:56
Tỷ lệ nợ công Việt Nam đang ở mức 58,4% GDP. Đây được xem là mức thấp nhất 3 năm qua. Theo tính toán, với quy mô kinh tế năm 2018 khoảng 5,5 triệu tỉ đồng, nợ công ở ngưỡng 3,2 triệu tỉ thì bình quân mỗi người dân Việt Nam gánh hơn 32 triệu đồng nợ công năm 2018.

Ca sĩ Sao Mai Huyền Trang ra mắt MV 'Quê chung' dịp sinh nhật Bác

Giải trí - 20/05/2019 17:58
Giai điệu âm nhạc mang đậm màu sắc dân ca Nghệ An, lời ca giản dị mà sâu sắc cộng với giọng hát ngọt ngào, ấm áp – MV "Quê chung" với tiếng hát của nữ ca sĩ Sao Mai Huyền Trang thực sự là một đoá hoa đẹp dâng lên Bác dịp tháng 5 này.

Nguyễn Ngọc Tư: 'Thừa ra con người'​

Giải trí - 20/05/2019 17:53
Bạn than gần tuần nay cả nhà phải đi ăn quán. Lý do giống y như những đợt ăn quán dài ngày khác: chị giúp việc thất tình. Mỗi lần chị thất tình thì chị sẽ nấu những món “không dành cho người”, như miêu tả của con gái bạn.

Trung Quốc dùng công nghệ nhận diện khuôn mặt với gấu trúc

Công nghệ - 20/05/2019 17:51
Hãng Tân Hoa Xã ngày 17.5 đưa tin Trung Quốc phát triển một ứng dụng cho phép xác định từng cá thể gấu trúc bằng cách sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt.

An Giang: Cặp rắn khủng sẽ được thả 'quê cũ'

Thời sự - 20/05/2019 17:04
Cặp rắn “khủng” bị bắt ở núi Cấm thuộc danh mục động vật rừng nguy cấp, quý hiếm đang có nguy cơ bị đe dọa tuyệt chủng, nghiêm cấm khai thác vì mục đích thương mại hay nhu cầu nào khác.

Chiến hạm Mỹ áp sát Biển Đông giữa lúc căng thẳng với Trung Quốc

Thế giới - 20/05/2019 17:02
Quân đội Mỹ cho biết một trong những tàu chiến của họ hôm 19.5 đã áp sát bãi cạn Scarborough, hành động này có thể chọc giận Bắc Kinh đúng vào thời điểm leo thăng căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới

Việc tập cơ vùng sàn chậu có ích cho đàn ông

Sức khỏe - 20/05/2019 16:43
Theo The Daily Mail, những bài tập cơ vùng sàn chậu (pelvic floor muscles) sẽ giúp khắc phục chứng rối loạn cương dương và xuất tinh sớm.

Bộ Công Thương đề nghị xử lý cá nhân cố tình xuyên tạc về giá điện

Kinh tế - 20/05/2019 16:40
Trong báo cáo trình Chính phủ mới đây về nguyên nhân tăng giá điện, Bộ Công Thương đã kiến nghị xử lý các cá nhân cố tình xuyên tạc, đưa thông tin không đầy đủ trong đợt điều chỉnh giá điện.

10 điều ‘độc nhất vô nhị’ chỉ có ở Nghệ An

Du lịch - 20/05/2019 16:39
Nghệ An có nhiều điểm đến bất ngờ, ấn tượng và độc nhất vô nhị.

Hà Tĩnh: Một nông dân tử vong dưới cái nóng 40 độ C

Sức khỏe - 20/05/2019 16:37
Khi đang thu hoạch lạc giữa trời nắng nóng thì ông V.T.T. (ở thôn Phú Xuân xã Thạch Bằng, huyện Lộc Hà, Hà Tĩnh) bất ngờ bị ngất xỉu và được người nhà đưa vào bệnh viện cấp cứu.

Lộ diện kẻ thù của Batman trong phần phim mới

Điện ảnh - 20/05/2019 16:35
Theo nhiều nguồn tin cho thấy sau khi Robert Pattinson được nhắm vào vai Batman thì anh sẽ phải đối đầu với hai nhân vật phản diện trong phần phim mới.

Tiếp bước Google, các nhà sản xuất chip tẩy chay Huawei

Công nghệ - 20/05/2019 16:34
Tin xấu tiếp tục ập đến với Huawei khi nhiều “ông lớn” công nghệ Mỹ quyết định hưởng ứng nỗ lực tẩy chay do chính quyền Washington khởi xướng
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS