Nhớ Tết xưa

Vũ Trung Kiên10/02/2024 12:00
Nhớ Tết xưa

Mấy chục năm xa quê và sống ở thành phố, tâm hồn, tính cách của người Nam Bộ đã là một phần máu thịt trong tôi. Thế nhưng, vào những ngày cuối năm khi không khí tết tràn về trên các nẻo đường, tôi lại nhớ da diết Tết xưa ở xứ Bắc.

Tết ở quê tôi thật sự bắt đầu kể từ ngày cúng ông Công, ông Táo. Đi đâu cũng nghe mọi người hỏi nhau về "đánh đụng lợn" ở đâu. Mẹ tôi có lẽ là người lo lắng nhất, bởi Tết đến, bà bao giờ cũng phải sắm 5 bộ đồ mới cho 5 anh em chúng tôi.

Những ai đã trải qua những năm tháng khó khăn sẽ nhớ vô cùng những cái tết, bởi đó là những ngày hiếm hoi trong năm được ăn thịt lợn do hợp tác xã bán phân phối (theo đầu người) và mọi nhà có thể "đụng lợn" để ăn Tết.

Thông thường, vào tháng 3, 4 trong năm là mọi người đã bàn nhau để "đụng lợn". Ngày ấy, lợn được nuôi bằng cám, cây chuối xắt nhỏ hay rau bèo rồi nấu lên, vì thế các gia đình phải bàn trước vì lợn nuôi cả năm may ra được 40 - 50 chục ký, lại còn phải bán "nghĩa vụ"... Nhà nào đông người thì 2 nhà nuôi chung một con, ít người thì 4 nhà chung một con. Cũng có gia đình chỉ dám chung nửa cái đùi lợn. "Đụng lợn" không trả bằng tiền mà bằng thóc, thông thường cứ 1 ký lợn hơi sẽ đổi bằng 6 hoặc 6,5kg thóc. Cứ khoảng 27, 28 Tết là không khí nhộn nhịp hẳn bởi các nhóm bắt đầu mổ lợn.

Trời rét, anh em chúng tôi nằm trong chăn lắng tai nghe tiếng lợn kêu ở góc nào để đoán xem nhà ai, nhóm nào đang mổ lợn. Lợn sau khi bị giết và xẻ thì phần thịt ra thịt, xương ra xương, còn nội tạng để riêng. Mỗi phần tư con lợn được tính là một đùi. Tất cả mọi người đều được chia phần đầy đủ không thiếu một phần nào. Riêng nồi cháo thì các gia đình chia nhau mang về ăn. Gia chủ có lợn thì thường đem biếu các gia đình không có điều kiện để "đánh đụng" một tô cháo và mấy miếng lòng, bởi họ tuy được mua được thịt do hợp tác xã bán nhưng chỉ có thịt mà không có các phần khác.

Đêm 29 Tết có lẽ là đêm háo hức nhất của tất cả chúng tôi, bởi sáng 30 chúng tôi sẽ đi chợ huyện. Đi chợ huyện chủ yếu là đi chơi Tết, nhưng cũng có người được cha mẹ giao mua tranh và gậy cho ông bà ông vải (là 2 cây mía). Chợ sáng 30 Tết rất đông vui nhưng chỉ tầm 11 giờ trưa là hầu như không còn bóng dáng ai, bởi mọi người đều tất bật ra về để chuẩn bị đón Tết. Lúc này, trên khắp các con đường, cánh đồng, từng nhóm người chào nhau ríu rít. Tất cả họ đều đang đi làm một nhiệm vụ thiêng liêng là rước ông bà về ăn Tết. Những việc này thường do con trai trưởng và cháu đích tôn dẫn đầu, nhưng phải có đông con cháu đi theo. Việc đầu tiên là dùng cuốc làm sạch khu mộ, sau đó thắp nhang và khấn mời ông bà về ăn Tết. Nhang đốt ở mộ sẽ được nhổ một cây đem về, trên đường đi nếu tắt hoặc cháy hết phải đốt cây khác cho tới lúc về đến nhà cắm lên bàn thờ. Kể từ đó, mọi người tin rằng tổ tiên đã về sum vầy, đón Tết cùng con cháu. Và cũng từ lúc đó cho đến ngày đưa ông bà chiều mùng 3 Tết, nhang trên bàn thờ phải được đốt liên tục.

Chiều 30 Tết, 5 anh em chúng tôi được mẹ nấu một nồi nước rau mùi để tắm rửa sạch sẽ, tẩy sạch mọi dơ bẩn của năm cũ, đón chào năm mới với niềm hy vọng mới. Sau khi rước ông bà xong cũng là lúc mọi người đi chặt đào để trang trí Tết. Trước đó, nhiều người đã đến những nhà trong làng có cây đào to để “xí” trước phần của mình. Quê tôi khi ấy chẳng ai bán hoa đào mà chỉ để cho. Nhà tôi có cây đào cổ thụ và mỗi năm có khoảng 15 người “xí” phần. Mọi người chỉ cần đánh dấu vào cành đào mà mình muốn chặt là chủ nhà sẽ để dành riêng và thông báo với người đến sau là cành đó đã có người chọn. Các cành đào chặt về sẽ được đem đốt chỗ chặt cho cháy đen để giữ nước cho cành, sau đó ngâm vào bình hoa đã châm nước. Với cách này, đến hết tháng giêng, hoa đào vẫn nở thắm trên bàn thờ.

Khoảng 7 giờ sáng mùng 1 Tết, trên đường bắt đầu có tiếng chúc nhau râm ran, đó là lúc mọi người đi đơm Tết. Tục lệ này hầu như đã mất hẳn gần 40 năm nay. Đơm Tết không phải là đưa đồ cúng đến nhà ai đó vào trước ngày tết như một vài thông tin trên mạng xã hội. Đơm Tết là bê mâm cúng đến nhà trưởng họ hoặc nhà anh cả vào sáng mùng 1 Tết. Trong làng sẽ có nhiều người họ hàng với nhau, vì vậy thường ông trưởng họ chịu trách nhiệm giỗ tổ. Ngoài ra, những anh em ruột thịt, chú bác ở gần nhau cũng có một ông trưởng chịu trách nhiệm cúng giỗ. Cứ sáng mùng 1 Tết là các gia đình thuộc chi dưới làm một mâm có đầy đủ tất cả những món ngon, món đặc biệt nhất của gia đình và người con trưởng trong gia đình ấy sẽ bê sang nhà thờ họ hoặc nhà bác cả để cúng tổ tiên.

Tôi vẫn còn nhớ và ấn tượng cái bàn thờ tại nhà bác trưởng họ của chúng tôi: sáng mùng 1 Tết có gần 50 mâm đơm xếp ra đến hết sân do con cháu nhiều và nhiều chi, nhánh. Thông thường, mấy ngày Tết bác trưởng họ không đi đâu xa mà chỉ ở nhà đón con cháu đến thắp hương cúng bái tổ tiên.

Từ 8 giờ trở đi, các gia đình lần lượt đến nhà bác trưởng họ hoặc bác cả. Các mâm đơm trên bàn thờ cũng lần lượt được xem xét và chọn lấy một hai món để mọi người cùng nhau ăn uống. Việc ăn uống này "hay thì thật là hay" nhưng cũng có điều bất tiện. Năm nào trời nắng thì ôi thôi, bằng ấy cái mâm trên bàn thờ làm mồi cho lũ ruồi nhặng, còn năm nào trời lạnh thì các mâm đơm để một chút là đã lạnh ngắt. Vậy mà có mâm để đến tận chiều tối còn được đưa xuống để mọi người ăn.

Khoảng 6, 7 giờ tối, các gia đình mới đến bê mâm cỗ về, trên mâm còn gì thì bê về cái đó. Có mâm vì nhiều đồ ngon nên đã được dùng hết, cũng có mâm vẫn còn nguyên vẹn đến khi được mang về…

Cuộc sống hôm nay đã phát triển nhiều so với trước và có những phong tục đã mai một theo thời gian. Tất nhiên, chẳng ai hoài cổ tới mức mong muốn những cái tết nghèo khó như xưa. Thế nhưng mỗi độ xuân về, trong lòng người xa xứ lại da diết nhớ về những kỷ niệm thuở ấu thơ quây quần bên cha mẹ mỗi khi Tết đến xuân về. Đối với những người “cố lý tha hương”, nhất là những người vì hoàn cảnh phải xa xứ, mỗi khi xuân về lại nhớ cố hương, nhớ tổ tiên, nhớ cội nguồn da diết…

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Tại sao chơi-hát bài chòi phải ngồi trên chòi?

Tại sao chơi bài chòi phải ngồi trên chòi? Câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng khi tìm hiểu sẽ thấy rất thú vị.
2

Ký ức ngày Tết trên những trang văn của những văn sĩ Việt ngày xưa

Ngày Tết của thế hệ trước tuy không đủ đầy, nhưng vẫn là những ký ức không thể nào quên. Hãy cùng Trạm điểm qua những ký ức về Tết xưa qua những trang văn của những văn sĩ. 
3

Chúa Nguyễn Hoàng - Người khai phá cõi trời nam

Dân gian xưa nay vẫn lưu truyền “Lời Trạng dạy: Hoành Sơn nhất đái. Thuận Hóa miền vạn đại dung thân. Từ khi Chúa Nguyễn dời chân. Trời Nam một cõi dần dần mở mang”.
4

Làng quê Việt Nam qua nét vẽ của cố họa sĩ Pháp

Làng quê nông thôn Việt Nam trong các tác phẩm của họa sĩ Pháp Joseph Inguimberty được ca ngợi là tự nhiên và mang lại cảm giác yên bình cho người xem.
5

Tết xưa 'đụng lợn' thật vui

Ngày mổ lợn, trong lúc người lớn tất bật lo toan nhiều công việc "trọng đại" thì đám trẻ con chúng tôi được phân công đun nước sôi để làm lông, rồi lo cắt những tàu lá chuối trải ra sân gạch làm chỗ ngả thịt, chia phần...

Chúa Nguyễn Hoàng - Người khai phá cõi trời nam

Dân gian xưa nay vẫn lưu truyền “Lời Trạng dạy: Hoành Sơn nhất đái. Thuận Hóa miền vạn đại dung thân. Từ khi Chúa Nguyễn dời chân. Trời Nam một cõi dần dần mở mang”.

Trở về ký ức tuổi thơ với những phiên chợ quê ngày tết

Sinh ra và lớn lên ở một vùng quê ngoại thành, chính vì thế ký ức tuổi thơ tôi luôn đầy ắp những kỷ niệm, những hình ảnh thân thuộc, mộc mạc và bình dị ngày thường cũng như ngày tết.

Những kiêng kỵ ngày tết ở một số nơi miền Bắc nước ta

Trong những ngày Tết Nguyên đán, tại không ít nơi ở miền Bắc nước ta, người dân vẫn giữ một số tập tục kiêng kỵ khá đặc biệt.

Chiều 30 Tết xưa ở miền Tây

Vào những năm 1960 của thế kỷ trước, tết ở miền Tây rất êm đềm và nhiều kỷ niệm.

Những phong tục đón năm mới trên khắp thế giới

Mặc dù phần lớn thế giới tổ chức lễ hội mừng năm mới vào ngày 31.12, nhưng cách đón năm mới thì rất đa dạng.

'Quảng Ngãi trăm nhớ ngàn thương’ qua ảnh

Vẽ đẹp của thiên nhiên, con người Quảng Ngãi đã hiện ra khá rõ trong triển lãm ảnh "Quảng Ngãi trăm nhớ ngàn thương” được tổ chức tại TP.HCM.

Đưa quan họ cổ lên sân khấu, nghệ sĩ Vượng râu khiến khán giả thích thú với 'Tết vạn lộc'

Đến hẹn lại lên, chương trình "Tết vạn lộc" mang đến cho khán giả những tiết mục hấp dẫn chào mừng năm mới 2024 với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ.

Chuyện ít người biết về nàng công chúa Lào trên đất Ninh Bình

Nhồi Hoa công chúa là tên Việt của nàng trong các phong sắc thời nhà Nguyễn. Hiện ở thôn Thái Sơn, xã Sơn Lai, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình còn lăng mộ và đền thờ nàng rất cổ kính và linh thiêng, một di tích lịch sử - văn hóa nổi tiếng.

Phát kiến công nghệ di động

Blog GS John VU - GS John Vu - 02/03/2024 12:00
Công nghệ di động đang ngày càng trở thành cần thiết trên khắp thế giới.

Truyện Kim Dung - Vô Danh Thần Tăng đấu với Độc Cô Cầu Bại, ai thắng?

Thư giãn - Nguyệt Phạm - 02/03/2024 11:00
Vô Danh Thần Tăng và Độc Cô Cầu Bại đều là cao thủ trong giới võ lâm, khi đối đầu thì ai sẽ là người giành lợi thế?

Lạc lối là bình thường, nhưng đừng lạc quá lâu: 7 điều giúp bạn đi đúng hướng, sống hài lòng và hạnh phúc

Suy ngẫm - Trung Hạ - 02/03/2024 10:00
Cách để thoát khỏi trạng thái mơ hồ ấy lắm lúc lại đơn giản vô cùng. Đôi khi chỉ cần tạo một thói quen nhỏ, cũng có thể thay đổi cả đời người.

Chữa lành đứa trẻ tổn thương bên trong - Điều kỳ diệu mà bạn có thể tự mang lại cho mình

Từ sách - Phim - FN - 02/03/2024 09:00
Trong tâm hồn bạn có một đứa trẻ bị tổn thương, lạc lối. Nỗi đau đó liên tục bộc lộ ra trong cuộc đời bạn, dưới dạng những phản ứng bốc đồng và nhũng kiểu phản hồi cảm xúc thái quá.

Tài chính cho mọi người - Vì sao chúng ta luôn có thái độ kỳ lạ với tiền bạc?

Từ sách - Phim - YÊN VŨ - 02/03/2024 08:00
Có một thực tế là, phần lớn chúng ta đều có thái độ kỳ lạ với tiền bạc. Chúng ta né tránh việc trò chuyện về tiền bạc, thậm chí, một số người còn cho rằng đây là nói đến tiền bạc là chuyện đáng xấu hổ.

Tạo ra tổ và làm việc tổ

Blog GS John VU - GS John Vu - 01/03/2024 13:00
Công việc công nghệ thông tin (CNTT) yêu cầu các công nhân làm việc trong tổ. Làm việc tổ là một trong những kĩ năng mềm quan trọng mà sinh viên phải có và thường được hỏi tới trong phỏng vấn việc làm.

Nguồn gốc của trò chơi lô tô

Giải trí - Tiểu Vũ - 01/03/2024 12:00
Lô tô là trò chơi rất phổ biến ở miền Nam, cách diễn xướng âm nhạc gần gũi này đã trở thành nét văn hóa đặc sắc của người dân vùng đất này.

6 sự thật về thế giới khó tin đến nỗi chưa ai từng nghĩ đến

Thư giãn - Thanh Tâm - 01/03/2024 11:00
Thiên nhiên, con người và động vật trên thế giới luôn ẩn chứa những sự thật làm chúng ta không khỏi ngạc nhiên.

Bài phát biểu gây sốt: Muốn về sau không sống lay lắt qua ngày, nhất định phải lưu ý 3 điều này

Suy ngẫm - Hữu Đan - 01/03/2024 10:00
Nếu bạn là sinh viên, hãy nhớ đọc kỹ; nếu bạn là phụ huynh, hãy nhớ truyền lại cho con mình vì nó rất hữu ích.

"Siêu phẩm" dài 9 phút được quay trong 24 năm tiết lộ: "Bí mật" đằng sau một đứa trẻ thiên tài

Truyền cảm hứng - Hiểu Đan - 01/03/2024 09:00
Sự giáo dục, sự quan sát cẩn thận và tôn trọng từ khi còn nhỏ đã tạo điều kiện cho sự ra đời và trưởng thành của một “cô gái thiên tài”.

Cởi trói linh hồn - Cách mà tâm trí bạn vận hành để điều khiển những trải nghiệm

Từ sách - Phim - Quìn - 01/03/2024 08:00
Những gì bạn đang cảm nhận về thế giới thực ra là một sự diễn đạt hoàn toàn mang tính cá nhân của riêng bạn chứ không phải là kinh nghiệm nguyên sơ.

Học từ thất bại

Blog GS John VU - GS John Vu - 29/02/2024 13:00
Hệ thống giáo dục châu Á có nhiều kì thi để chọn chỉ vài học sinh xuất chúng. Do đó khi học sinh thất bại, họ bị loại ra khỏi hệ thống giáo dục cho nên mục đích của học sinh là qua được kì thi.

Bạn muốn hẹn hò - Mẹ đơn thân bán cháo vịt hẹn hò với người đàn ông U50 làm chăn nuôi

Truyền hình - Lam Phương - 29/02/2024 12:00
Hoàng Liên Hải (SN 1982) và Nguyễn Thị Ngân (SN 1982) đều từng trải qua hôn nhân đổ vỡ, mong muốn tìm người bầu bạn khi về già.

Sora khiến Trung Quốc như bị tụt hậu về AI tạo sinh - phần 2

Thư giãn - Sơn Vân - 29/02/2024 11:00
Với khả năng tạo video chân thực từ văn bản, Sora đã mang đến nhiều đồn đoán về bí mật đằng sau hiệu suất ấn tượng của nó.

Chuyên gia Harvard: Ở chốn công sở không bao giờ để lộ điều này

Kỹ năng - Phương Mộc - 29/02/2024 10:00
Bạn phải hiểu rằng, làm mất lòng người khác cũng sẽ khiến con đường phát triển cá nhân thêm khó khăn.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 7, 02/03/2024