Vào tháng 8 năm 1839, một cặp anh em người Mỹ đã có chuyến đi kéo dài hai tuần trên sông Concord. Họ lặng lẽ đi qua thiên nhiên, tận hưởng sự im lặng hiếm có trong thành phố. Sau khi kết thúc chuyến đi, hai anh em hào hứng quyết định sẽ đi du lịch cùng nhau trong vài năm nữa. Nhưng ai có thể ngờ rằng chỉ ba năm sau, người anh trai lại đột ngột qua đời. Người em đau buồn đến mức lần đầu tiên anh nhốt mình trong nhà suốt ba tháng, sau đó đến hồ Walden hoang vắng để sống ẩn dật. Trong những ngày không có ai xung quanh, nỗi bất an, buồn bã trong lòng anh dần nguôi ngoai. Người em trai tên là Thoreau, tác giả của cuốn sách gây được tiếng vang lớn, "Walden".
Khi sống một mình ở hồ Walden, ông cũng viết một tuyển tập tản văn khác của mình - "A Week on the Concord and Merrimack Rivers". Trên mặt sông lấp lánh và trong đêm tĩnh lặng, Thoreau lặng lẽ trầm tư, hồi tưởng và nhìn nhận lại bản thân.
Nhiều người sau khi đọc cuốn sách đã thở dài: Giữa thời đại ồn ào này, sự tĩnh lặng quả thực là một điều xa xỉ. Chỉ bằng cách rút lui khỏi sự hối hả và nhộn nhịp, bạn mới có thể đánh thức nhận thức của mình về thời điểm hiện tại; chỉ bằng cách tránh xa đám đông, bạn mới có thể gặp được con người thật nhất của mình.
Mahatma Gandhi đã nói: "Đừng sợ bị cô lập với thế giới. Bạn vẫn có thể thay đổi thế giới trong âm thầm".
Trong thời đại hối hả như hiện nay, thứ đánh thức con người không phải tiếng đồng hồ báo thức mà chính là sự bình yên sâu sắc và phong phú này.
01
Giữa thế giới ồn ào, bồn chồn dường như là cảm giác thường trực trong mỗi chúng ta
Trước khi viết cuốn sách này, Thoreau từng trải qua giai đoạn vô cùng đau khổ. Ông sinh ra bên bờ sông Concord và được nhận vào Trường Nghệ thuật Tự do Harvard năm 16 tuổi, với mơ ước trở thành nhà văn chuyên nghiệp. Sự tôn thờ tiền bạc rất thịnh hành trong xã hội Mỹ thời bấy giờ, mọi người nối đuôi đuổi nhau trên con đường khai thác vàng. Để kiếm tiền, Thoreau và anh trai mở một trường tư thục, sau đó cùng cha điều hành một nhà máy sản xuất bút chì. Ông bận rộn với các hoạt động xã hội hàng ngày, tham dự các bữa tiệc, đi thăm khách hàng và không có thời gian cho sự yên tĩnh một mình.
Ở giữa đám đông nhộn nhịp và bị bao quanh bởi những tiếng động khó chịu khiến Thoreau kiệt sức và hay cáu giận. Phụ huynh sinh viên tới tìm gặp, ông tức giận tới mức nghỉ việc; không đồng quan điểm với cha, ông tức giận rời xưởng sản xuất bút chì. Sau đó, Thoreau đi tìm việc làm, nhưng một Thoreau nóng nảy lại gặp trở ngại khắp nơi.
Khi làm biên tập viên, ông cãi nhau với tổng biên tập và bị chỉ trích nặng nề; khi làm giám sát, ông bị sa thải vì mâu thuẫn với sếp; Khi đang kinh doanh, ông không chịu nổi những hành động của chính quyền nên bị tố cáo, bắt giữ và bỏ tù. Dù được tại ngoại vào ngày hôm sau nhưng Thoreau giống như một quả bóng xì hơi, không thể lấy lại được chút sức lực nào. Ông chìm trong nỗi đau vô tận bởi tiếng ồn lớn từ thế giới bên ngoài, và hoàn toàn mất đi nhiệt huyết với cuộc sống.
Thấy ông chán nản, anh trai John chợt nảy ra ý tưởng và bảo ông ra sông để thư giãn. Họ tự làm bè và đi thuyền xuôi dòng sông Concord bằng những dụng cụ đơn giản. Hành trình tĩnh lặng này đã giúp Thoreau giải phóng sự kìm nén mà ông tích lũy trong nhiều năm, và trái tim ông được xoa dịu trong bình yên.
Ông viết trong sách: "Hành trình của chúng ta trên mặt nước tĩnh lặng, trôi từ quá khứ đến tương lai, yên tĩnh như buổi sáng thức dậy hay suy ngẫm lúc đêm khuya".
Trên thực tế, tình thế tiến thoái lưỡng nan mà Thoreau phải đối mặt đâu đó phảng phất mô hình thu nhỏ của cuộc đời bạn và tôi. Mỗi ngày khi thức dậy, hàng tá tin nhắn đổ dồn về, bận rộn với con cái, việc nhà và công việc. Lúc này khách hàng gọi điện, lúc khác bọn trẻ lại đòi chơi, lúc khác thì bạn bè rủ đi nhậu. Để rồi giữa đêm khuya, giọng nói trong đầu cứ văng vẳng. Công việc đã xong chưa? Ý của sếp như vậy có nghĩa là gì? Có phải đồng nghiệp đang nói sau lưng mình?
Vô số việc phải làm và những tiếng ồn ào vô tận khiến chúng ta cảm thấy ngột ngạt. Thực ra, ai mà không muốn bình yên? Ai không muốn có một chút thời gian nghỉ ngơi? Chỉ là thế giới ồn ào đến mức con người không còn nơi nào để trốn thoát.
Trạng thái cao nhất của cuộc sống là sự bình an phong phú. Sự tĩnh lặng đến từ việc thoát khỏi sự cám dỗ của thế giới bên ngoài, và sự giàu có đến từ việc sở hữu kho báu từ bên trong.
Dành thời gian trong sự yên bình không phải là lãng phí thời gian trong sự buồn chán. Đó là lòng dũng cảm để từ bỏ sự hối hả và nhộn nhịp, là sự khôn ngoan để từ bỏ sự bồn chồn và nỗ lực khám phá trái tim.
Khi tâm trạng không tốt, dù không có sông Concord của Thoreau, chúng ta vẫn có thể đi dạo trong phạm vi 3km quanh nhà. Khi nỗi cô đơn lớn tới mức không thể chịu nổi, dù không có anh em, bạn bè đi cùng, chúng ta vẫn có thể một mình làm điều mình thích.
Chậm lại ngắm nhìn bản thân và thế giới xung quanh sẽ khiến con người cảm thấy được những điều thú vị và tươi đẹp hơn trong cuộc sống đời thường.
Thế giới là tấm gương phản chiếu trái tim bạn, khi bạn bất an, thế giới đó sẽ chỉ toàn là những xáo trộn, rắc rối, chỉ bằng cách dập tắt sự bất an trong lòng, thế giới của chúng ta mới có thể trở lại yên bình và trở nên giàu có và trật tự.
02
Những lúc nóng nảy, hãy học cách tự giảm bớt tiếng ồn cho chính mình
Bạn đã từng có trải nghiệm này chưa? Muốn ở một mình nhưng không biết phải làm gì nên chỉ có thể ra ngoài gặp bạn bè để uống rượu và tán gẫu; Cảm thấy cuộc sống thật nhàm chán nhưng không khơi dậy được hứng thú nào, chỉ biết chơi điện thoại di động, chơi game và mua sắm trực tuyến; Đang nghỉ ngơi nhưng vẫn mải miết suy nghĩ về công việc của ngày hôm sau. Ngay cả khi chìm vào giấc ngủ, vẫn còn mơ màng hết giấc mơ mệt mỏi này đến giấc mơ khác.
Không phải chúng ta không muốn bình tĩnh mà chỉ là sức ì của cuộc sống quá lớn luôn dễ khiến con người dễ cáu kỉnh.
Thoreau đã hoàn thành quá trình tự chữa bệnh của mình thông qua một tuần trên sông, và chúng ta cũng cần một chuyến "du ngoạn" để phục hồi cơ thể và tâm trí trong trạng thái quá tải của mình. Giữa thời đại hối hả và nóng nảy này, con người phải học cách giảm bớt tiếng ồn cho chính mình.
Một vài phương pháp sau đây, hy vọng có thể giúp ích cho bạn phần nào.
1. Đọc sách là con đường tắt để tránh xa sự hối hả và nhộn nhịp
Có một chi tiết trong cuốn sách làm tôi rất cảm động. Trong lịch trình hàng ngày của mình, Thoreau luôn dành thời gian để đọc một cuốn sách, cho dù đó là cuốn sách cổ điển hay tờ báo ông nhặt được khi đi cắm trại.
Ông sẽ sử dụng những từ mà mình nhìn thấy để phát triển những liên tưởng phong phú và tạo ra hết tưởng tượng này đến tưởng tượng khác trong đầu, khiến chuyến đi trở nên thú vị hơn. Thực ra, đọc sách vốn luôn là thói quen của Thoreau. Khi còn sống ở thành phố, ông thường trốn trong phòng làm việc để trốn tránh những người và những thứ phiền toái.
Sách là nơi ẩn náu trong cuộc sống và là lối tắt thoát khỏi ồn ào. Mở một cuốn sách là mở cánh cửa thiên đường. Bước vào đó, bạn có thể trải nghiệm hàng ngàn cuộc đời, tham quan nhiều khung cảnh khác nhau, trò chuyện với những nhà thông thái.
Khi đọc, hãy tập trung vào từng từ cụ thể, khi đó, chúng ta sẽ ngay lập tức đạt đến trạng thái quên hết mọi thứ xung quanh và cả bản thân mình. Khi bạn buồn bã, hãy đọc một cuốn sách và bạn sẽ nhanh chóng bình tĩnh lại.
2. Theo sở thích, bạn có thể tạo ra một khu vườn riêng để trốn thoát khỏi thế giới
Thoreau yêu thích các môn thể thao ngoài trời từ khi còn nhỏ, leo núi, đi bộ đường dài và khám phá đều là sở thích của ông. Cũng giống như chuyến du ngoạn trên sông trong sách, trải nghiệm tiếp xúc gần gũi với thiên nhiên là điều Thoreau yêu thích nhất. Và những điều này giống như những viên gạch, xây dựng một khu vườn để trốn tránh thế giới trong lòng ông.
Đừng sợ nếu bạn đang có tâm trạng tồi tệ, thất vọng, nghi ngờ hoặc bị từ chối. Với sở thích, luôn có một lối thoát, và bạn có thể tiến tới và lùi lại một cách tự do trong bất kỳ cuộc sống nào.
Như Haruki Murakami đã nói: "Làm những gì bạn thích khi bạn thích, theo cách bạn thích, đó là định nghĩa của một người tự do."
Khi cảm thấy khó chịu, chúng ta có thể đeo tai nghe và nghe nhạc, tìm một studio để vẽ, đi dạo ngoài đồng hoặc đóng cửa uống trà, viết lách, tập thể dục tại nhà... Hãy tự làm hài lòng bản thân và thư giãn trong niềm vui này.
3. Du lịch và chữa lành trái tim giữa nguồn oxy tự nhiên
Trong sách có một dòng miêu tả cảnh đêm, rất thú vị. Hầu như không có hoạt động nào của con người vào ban đêm, không nghe thấy tiếng thở của con người, chỉ có hơi thở của gió. Ngồi trong lều, thỉnh thoảng chúng ta có thể nghe thấy tiếng cáo giẫm lên lá khô, tiếng sương nhỏ xuống bãi cỏ... Trong giấc ngủ, tiếng kêu thánh thót của chim sẻ hay tiếng cú hát ru chúng ta về đêm...
Tiếng cành cây "răng rắc" và tiếng lá "xào xạc", từng âm thanh đều đột ngột dừng lại sau khi phá vỡ sự im lặng của màn đêm, tiếp theo là một khoảng lặng sâu lắng và thực chất hơn. Tất cả khiến chúng ta phải trầm trồ trước sự kỳ diệu của thiên nhiên. Chỉ một cánh đồng cắm trại cũng có thể mang đến cho con người những cảm nhận về giác quan phong phú đến vậy.
Trên thực tế, chúng ta, những người bị ô nhiễm bởi khói bụi cuộc sống, cũng có thể ra ngoài trời và sử dụng sức mạnh của thiên nhiên để xua tan sương khói trong lòng. Cũng giống như mùa xuân hiện tại, thế giới tràn đầy sức sống. Bạn có thể dừng lại và đi, thưởng thức từng cảnh một đẹp và giảm bớt gánh nặng; bạn cũng có thể đi xa hơn trong những ngày nghỉ cuối tuần để thư giãn cơ thể và đầu óc.
Khi chúng ta tập trung vào từng loài thực vật và trải nghiệm hòa mình vào thiên nhiên đó, những phiền nhiễu xung quanh chúng ta sẽ ngay lập tức tan biến.
4. Thử ở một mình và tạo ra một thế giới yên tĩnh khác
Một số người nói rằng Thoreau là một người cô độc điển hình. Ông có thể sống ở hồ Walden chưa được khám phá trong hai năm và chèo thuyền trên sông Concord hoang sơ trong một tuần. Có thể sống qua ngày chỉ với một con dao, một chiếc xe, một ngọn đèn và một cuốn sách; Có thể tránh tiếp xúc với con người trong vài tháng, tránh tham dự các bữa tiệc trong vài năm và tránh xa những tương tác xã hội nhàm chán suốt đời.
Hồi nhỏ tôi chỉ nghĩ Thoreau là người ngoài hành tinh. Giờ đây, khi ở vào độ tuổi trung niên, trải qua ít nhiều chuyện trong cuộc sống, tôi mới hiểu ông là người thông thái trong cuộc sống.
Khi một người bắt đầu tận hưởng cuộc sống một mình, anh ta mới là quý tộc thực sự trong cuộc sống. Khi ở một mình, bạn có thể ngồi yên tĩnh, bạn có thể nhận biết được hơi thở của mình, bạn có thể ngừng mâu thuẫn và có thể chạm tới nội tâm của mình một cách sâu sắc nhất.
Sự hối hả và nhộn nhịp của thế giới vẫn luôn ở đó, nhưng chỉ cần biết cách khiến nó lắng xuống, con người sẽ không bị bất cứ điều gì làm phiền.
