Chia sẻ từ trái tim - Mùa Vu Lan: Đứa con liệt sanh
Bây giờ đến dạng con thứ ba. Nếu cha mẹ tu hành, làm thiện, làm lành mà đứa con lại không thiện, không lành thì đứa con đó, đức Phật gọi là liệt sanh.
Từ ý tưởng rằng các cảm xúc được cấu thành từ hai khía cạnh cốt lõi là năng lượng và cảm giác dễ chịu, Brackett đã tạo ra một biểu đồ với bốn góc phần tư:
Góc phần tư phía trên bên phải chứa những cảm xúc có mức năng lượng cao và cảm giác dễ chịu cao: hạnh phúc, vui vẻ, phấn khích.
Góc phần tư phía dưới bên phải là những cảm xúc có mức năng lượng thấp và cảm giác dễ chịu cao: mãn nguyện, thanh thản, thoải mái.
Góc phần tư phía trên bên trái là những cảm xúc có mức dễ chịu thấp và mức năng lượng cao: giận dữ, bực bội, sợ hãi.
Góc phần tư phía dưới bên trái chứa những cảm xúc mà cả mức năng lượng và cảm giác dễ chịu đều thấp: buồn bã, thờ ơ.
Thước đo tâm trạng là bản đồ cảm xúc của con người. Bất cứ lúc nào bạn cũng có thể tạm dừng việc đang làm, xác định xem cảm xúc của bạn đang ở vị trí nào trên bản đồ này và thử gọi tên cảm xúc đó. Theo Brackett, bài tập này giúp chúng ta thực hành “quyền được cảm nhận”, tức quyền được thừa nhận và khám phá thay vì đè nén cảm xúc của bản thân. Brackett nói rằng khi anh hỏi những người khác ở những nơi công cộng về cảm xúc hiện tại của họ trên thước đo tâm trạng, phần lớn đều sẽ nói họ đang có những cảm xúc tích cực. Tuy nhiên, trong các khảo sát giấu tên, từ 60% đến 70% người được hỏi lại chọn những vị trí ở phía tiêu cực của thước đo tâm trạng. Kết quả này thật đáng buồn, vì nó cho thấy rằng nhiều người bên ngoài có vẻ ổn nhưng thật ra họ đang âm thầm chịu đựng nỗi đau.
Khi thường xuyên theo dõi trạng thái cảm xúc của mình bằng thước đo tâm trạng, bạn có thể học được cách phân biệt những cảm xúc tương tự nhau nhưng lại khác nhau về bản chất.
Chẳng hạn, cùng là cảm giác lo lắng, nhưng “lo lắng không biết tương lai sẽ ra sao" được gọi là lo âu, còn “lo lắng về hiệu suất làm việc" được gọi là áp lực. Brackett đã đưa kỹ thuật này vào các trường học thông qua chương trình giáo dục cảm xúc RULER, trong đó anh hướng dẫn học viên một bộ kỹ năng liên quan đến cảm xúc, bao gồm:
- Recognize (nhận biết)
- Understand (thấu hiểu)
- Label (dán nhãn)
- Express (bày tỏ)
- Regulate (điều chỉnh)
Kỹ thuật của Brackett là một phương pháp rất hiệu quả để cải thiện nhận thức về cảm xúc và khả năng điều chỉnh cảm xúc ở cả trẻ em lẫn người lớn. Gần đây, Brackett và nhóm của anh đã phát triển các phương pháp để đo lường trí tuệ cảm xúc của các nhà quản lý tại nhiều công ty khác nhau. Kết quả cho thấy những nhân viên có sếp đạt điểm trí tuệ cảm xúc thấp chỉ cảm thấy được truyền cảm hứng trong khoảng 25% thời gian, trong khi các nhân viên có sếp đạt điểm trí tuệ cảm xúc cao cảm thấy được truyền cảm hứng đến 75% thời gian. Nói cách khác, những người giỏi nhận biết và thể hiện cảm xúc của mình có tác động rất lớn đến những người xung quanh.
Trích từ cuốn sách “Để hiểu một người” của tác giả David Brooks
