Từng viên gạch, vết ố trên bàn, sợi dây điện vắt ngang phố đều được tái hiện tinh xảo bằng đất sét, gỗ, thạch cao, giấy bìa… Sự độc đáo của những mô hình này không chỉ nằm ở độ chân thực đến từng chi tiết, mà còn ở cảm giác gần gũi, đưa người xem trở về ký ức phố phường qua những chi tiết bình dị nhất.
Nguyễn Văn Cường (SN 2000, quê Thanh Hóa) từng có một công việc ổn định với mức lương 30 triệu đồng/tháng tại một công ty làm sa bàn ở Hà Nội. Thế nhưng, chàng trai quyết định rẽ hướng, bỏ lại vị trí quản lý để toàn tâm toàn ý theo đuổi đam mê làm mô hình thủ công - công việc vốn từng là trò “nghịch ngợm” của anh từ hồi lớp 8.
Cường học thiết kế đồ họa, có học qua mỹ thuật nhưng thừa nhận “vẽ không đẹp”. Việc làm mô hình ban đầu đơn giản chỉ là sở thích cá nhân, tự mày mò chế tác từ tre, gỗ để thỏa đam mê. Khi ra Hà Nội làm sa bàn, anh xem đó là cơ hội học hỏi, nâng cao kỹ năng.
Từ công việc đó, Cường tiếp xúc nhiều với máy cắt, máy in, máy sơn, máy nén khí, các dụng cụ chuyên cho đồ thủ công, những thiết bị giờ đây hỗ trợ đắc lực cho hành trình sáng tạo mô hình tí hon.
Mô hình về chính ngôi nhà của mình là nguồn cảm hứng đầu tiên của Cường (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Bước ngoặt đến vào cuối năm ngoái, khi Cường bắt tay làm mô hình ngôi nhà cổ của bố mẹ ở quê. Tác phẩm mất 2 tháng để hoàn thiện, từng viên gạch, bậc cầu thang, góc bếp đều được tái hiện tỉ mỉ.
“Có lúc tưởng bỏ cuộc vì quá mệt, nhưng tôi nghĩ nếu không làm, sau này căn nhà cũ có thể bị phá bỏ, ký ức tuổi thơ cũng mất đi. Làm mô hình cũng là cách tôi giữ lại tuổi thơ”, Cường nói.
Món quà đặc biệt này khiến bố mẹ xúc động, trân trọng đặt trong nhà và hãnh diện khoe với mọi người. Động lực đó khiến Cường quyết định nghỉ việc, từ chối lời giữ chân của sếp để bắt đầu hành trình mới, nơi anh có thể sống bằng đam mê và tự do sáng tạo.
“Tiền cứ đều đặn về tài khoản, nhưng tôi thấy mệt mỏi và bị cuốn vào guồng quay gò bó, không có đủ thời gian để bản thân có thể làm điều mình thực sự yêu thích", anh tâm sự.
Vài tháng trước, trong một buổi chiều lang thang trên phố cổ Hà Nội, Cường ngồi ở quán trà đá vỉa hè, ngắm dòng người, bức tường loang lổ, bóng đèn cũ, tán cây xà cừ… và hình ảnh góc phố bình dị ấy trở thành cảm hứng để anh thực hiện bộ sưu tập “Vỉa hè Hà Nội”.
Những góc phố Hà Nội được tái hiện cẩn thận đến từng chi tiết (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Việc tạo nên các mô hình tí hon vốn không phải điều mới mẻ, bởi trên thế giới và ngay tại Việt Nam cũng đã có nhiều người theo đuổi. Tuy nhiên, độ chi tiết, độ chân thực và cách “kể chuyện” qua từng mô hình mới là yếu tố quyết định giá trị của một tác phẩm.
Với bộ sưu tập của Cường, điểm khiến người xem bị thu hút không chỉ nằm ở kỹ thuật hay sự khéo tay, mà còn ở cách anh chọn đề tài và thể hiện cái hồn phố cổ Hà Nội. Từ màu tường cũ loang lổ những dòng quảng cáo đến mái ngói bạc màu... tất cả gợi lên cảm giác thân thuộc và hoài niệm sâu sắc.
Hình ảnh các tác phẩm này được chia sẻ lên các hội nhóm trên mạng xã hội và nhận được nhiều quan tâm. Dân mạng khen ngợi các tác phẩm của Cường bởi độ sự chi tiết, khéo tay và sinh động hiếm thấy. Có người còn nghi ngờ đây là sản phẩm của trí tuệ nhân tạo vì “quá giống thật”.
Một người để lại bình luận khi bồi hồi nhận ra hình ảnh quen thuộc: “Cái này giống quán trà đá đối diện bà bán xôi xéo chỗ đầu Lương Ngọc Quyến giao Mã Mây quá. Sáng nào tôi đi làm qua cũng phải ghé mua một gói xôi Phú Thượng rưới nước mỡ và hành phi thơm phức, rồi sang quán trà đá đối diện uống một cốc”.
Xe bánh mì vỉa hè Hà Nội được tái hiện tinh xảo trong mô hình" (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Để một mô hình trông thật nhất, Cường phải đi khắp các con phố, "săn tư liệu" bằng cách quan sát và chụp ảnh từng chi tiết.
Về nhà, Cường dựng mô hình 3D để xác định tỷ lệ và bố cục, sau đó cắt ghép khung bằng gỗ hoặc nhựa. Mỗi chi tiết nhỏ xíu như muỗng, chảo, bóng đèn hay vết ố loang được tạo thủ công từ đất sét, giấy bìa, dây đồng, thạch cao… rồi sơn tạo hiệu ứng rêu phong, bong tróc giống thật.
Công đoạn cuối là sắp đặt toàn bộ chi tiết đủ để kể một câu chuyện, chẳng hạn góc trà đá sẽ có vài chiếc ghế nhựa, cốc trà vàng óng và chiếc quạt cũ đặt sát tường. Chính sự tỉ mỉ ấy khiến mỗi mô hình không chỉ là bản sao thu nhỏ mà còn sống động như thật.
Cường tỉ mỉ với những chi tiết nhỏ trong góc làm việc của mình (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, Cường cho biết hai công đoạn tốn nhiều thời gian nhất là dựng mô hình 3D và lên màu.
“Tôi không giỏi vẽ, cũng không có kỹ thuật “bí truyền” gì đặc biệt, chỉ cố gắng quan sát thật kỹ ngoài đời và tái hiện lại. Ví dụ, rêu phong ngoài thực tế mọc thế nào, tôi sẽ tìm cách làm y như thế. Tôi cứ tô vẽ theo cảm giác và hình dung của mình cho đến khi ra được màu sắc và hiệu ứng như thật”, Cường tiết lộ.
Một mô hình thường mất 5-15 ngày để hoàn thiện, tùy độ phức tạp. Đơn hàng đặt riêng thường kéo dài cả tháng, nên hiện tại Cường chủ yếu làm theo bộ sưu tập sẵn có, chưa nhận yêu cầu riêng để đảm bảo tiến độ và dành thời gian sáng tạo thêm các sản phẩm mới.
Giá bán mỗi mô hình dao động 1-9 triệu đồng với hàng làm sẵn và 5-35 triệu đồng cho đơn đặt riêng, tùy kích thước và độ chi tiết.
Cường tiết lộ, thu nhập hiện tại đủ sống nhưng không dư dả, bởi phần lớn tiền kiếm được Cường đều xoay vòng để mua nguyên liệu, cập nhật máy móc. So với thời điểm lương 30 triệu/tháng, thu nhập giảm đáng kể, nhưng bù lại anh được tự do sáng tạo và làm công việc mình yêu thích.
Các mô hình còn có đèn chiếu sáng như thật (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Tự làm chủ, áp lực không hề nhỏ. Một ngày của Cường từ sáng đến nửa đêm đều cặm cụi làm mô hình. Kể từ khi bắt đầu dự án, anh gần như không có thời gian giải trí. “Người yêu tôi cũng chia tay vì tôi dành quá nhiều thời gian cho công việc, hầu như không ra khỏi nhà, có khi cả tháng liền chỉ ở trong xưởng”, Cường kể.
Dù đánh đổi nhiều thứ, Cường vẫn nuôi mục tiêu lưu giữ văn hóa đô thị qua mô hình tí hon. Xa hơn, anh muốn mở rộng ra các vùng miền, địa danh khắp cả nước.
“Tôi muốn thế hệ sau vẫn biết Hà Nội và Việt Nam từng có những góc nhỏ rất đời như thế. Cảnh sắc và văn hóa của đất nước mình rất đẹp, tôi muốn góp phần quảng bá những nét đặc trưng đó ra thế giới”, anh nói.
