Trong cuộc Nội chiến Hoa Kỳ, quân đội Liên bang miền Bắc đã bắt giữ một chiếc tàu của Anh chở hai nhà ngoại giao của Liên minh miền Nam và tạm giam hai nhà ngoại giao này. Sự kiện này khiến phe miền Bắc vô cùng phấn khởi, bao gồm cả Tổng thống Lincoln đương nhiệm.
Tuy nhiên, Willam Seward - một thành viên nội các của Lincoln - lại không cảm thấy vui mừng. Theo Seward nhận định thì bắt giữ hai sĩ quan cấp cao của miền Nam có thể mang lại phần nào lợi thế cho miền Bắc, nhưng hành động này đã vi phạm luật quốc tế. Không những vậy, đây chính xác là những gì người Anh đã làm với tàu của những người đi khai phá vài chục năm trước đó và bị họ kịch liệt phản đối. Sao Liên bang miền Bắc có thể nghiễm nhiên bỏ qua những nguyên tắc cơ bản đã giúp xây dựng thể chế của họ như thế?
Lincoln đã viết một bản dự thảo về quan điểm của Liên bang miền Bắc, theo đó ông từ chối thả hai tù binh kia. Seward viết một bản dự thảo với quan điểm trái ngược có nội dung tuyên bố phóng thích hai tù binh đó và trình lên Lincoln. Sau khi đọc và cân nhắc bản dự thảo của Seward, Lincoln nói với Seward: “Tôi nhận thấy mình không thể đưa ra một quan điểm chỉ để thỏa mãn tâm trí của chính tôi, và điều này cho thấy quan điểm của ông là đúng”.
Về sau, sự kiện này được nhìn nhận là vô cùng quan trọng trong lịch sử Hoa Kỳ. Một sử gia từng viết: “Bản dự thảo của Lincoln có thể khiến nước Anh tuyên chiến với Hoa Kỳ”. Và nếu chuyện đó xảy ra, lợi thế rất có thể đã thuộc về phe miền Nam.
Tinh thần sẵn sàng thay đổi quan điểm cá nhân của Lincoln thật đáng ngưỡng mộ. Nhưng câu chuyện của ông còn cho thấy một nguyên tắc có giá trị lớn hơn, đó là tầm quan trọng của việc tạo điều kiện để sự thật tìm đến bạn, bằng cách tạo ra những “tình thế” giúp bạn dễ dàng thay đổi quan điểm của mình.
Trong trường hợp của Lincoln, tình thế mà ông tạo ra cho bản thân là chủ trương lập nên một ban nội các gồm toàn những người không ngần ngại nêu lên ý kiến trái chiều với ông. Những người này chính là “nhóm đối thủ” nổi tiếng của Lincoln mà chúng ta vẫn thường nghe nhắc đến. Sau khi đắc cử tổng thống năm 1860, Lincoln “lấp đầy” nội các của mình bằng những người vốn là đối thủ cạnh tranh của ông. Trong đó có cả những người căm ghét chiến thắng của Lincoln, những người tự cho mình có thế thượng phong trong cuộc tranh cử và công khai đối đầu với ông.
“Tạo điều kiện để sự thật tìm đến bạn” bao gồm rất nhiều thứ. Cách bạn phản ứng với lời chỉ trích hoặc quan điểm bất đồng có vai trò to lớn đối với khả năng bạn sẽ gặp những lời chỉ trích hoặc quan điểm bất đồng khác trong tương lai. Nếu bạn chỉ lo “phòng thủ” hoặc ra sức “tiêu diệt” người truyền thông điệp, thì bạn sẽ khiến người đó không muốn truyền thêm bất kỳ thông tin gì cho bạn trong tương lai nữa.
“Tạo điều kiện để sự thật tìm đến bạn” cũng bao gồm cả cách đặt câu hỏi sao cho bạn có thể khuyến khích người khác nói ra sự thật.
Lược trích Tư duy truy tìm sự thật.
