Biến tiềm năng thành tài năng - Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa tôn thờ tài năng thiên bẩm
Adam Grant cho rằng tiềm năng không nằm ở nơi bạn bắt đầu, mà nằm ở quãng đường bạn có thể đi được.
"Số phận” loại thuốc mỡ miễn phí
Bạn thất bại trong tình yêu, bạn thất bại trong nhiều vấn đề khác. Thật đau lòng khi bạn thất bại. Bạn cần một loại thuốc mỡ để xoa dịu trái tim bị tổn thương của mình. “Số phận” là một loại thuốc mỡ tuyệt vời và có sẵn miễn phí. Bạn không phải trả tiền cho nó. Bạn có thể nói: “Mình thì làm được gì chứ? Mọi thứ đều do số phận an bài”. Thành công hay thất bại, giàu hay nghèo, ốm đau hay khỏe mạnh, sống hay chết – mọi thứ đều nằm trong tay một thế lực vô hình có tên là số phận.
“Mình đã cố hết sức nhưng vẫn cứ thất bại. Mình làm theo mọi nguyên tắc đạo đức được dạy bảo, nhưng vẫn nghèo. Và mình nhìn thấy đủ kiểu người vô luân lại trở nên giàu có, thành đạt, nổi tiếng. Tất cả đều là số phận.” Nó cho bạn sự an ủi. Nó giúp bạn thấy an ủi khi không đạt được mục tiêu của mình.
Bạn cũng thấy an ủi khi cho rằng không có gì đáng kể nếu người khác đạt được mục tiêu của họ, bởi vì đó là số phận của họ. Cho nên, một mặt, bạn thoát khỏi cảm giác thấp kém; mặt khác, lòng đố kỵ của bạn được xoa dịu với suy nghĩ rằng người khác thành công chỉ vì số phận đã định sẵn như vậy: “Thành công đó không phải do anh ta giỏi hơn mình”.
Luôn có những người phủ nhận sự tồn tại của Thượng đế, nhưng ông ấy chưa bao giờ cố gắng chứng minh rằng mình tồn tại. Edmund Burke, một trong những triết gia nổi tiếng của phương Tây nói với một tu sĩ: “Đây là chiếc đồng hồ của tôi. Nếu Thượng đế tồn tại – tôi không muốn bằng chứng gì to tát, chỉ cần một bằng chứng đơn giản thôi – đồng hồ của tôi sẽ ngừng chạy. Ông cầu nguyện đi, cộng đoàn của ông cầu nguyện đi, ông có thể làm bất cứ điều gì ông muốn. Hãy thuyết phục Thượng đế làm cho chiếc đồng hồ của tôi ngừng hoạt động, và như vậy là đủ để thuyết phục tôi cải đạo”.
Họ đã cầu nguyện – chuyện này có liên quan đến uy tín của toàn bộ, một con người nhỏ bé dám thách thức Thượng đế. Và anh ta không yêu cầu phép màu gì ghê gớm, chỉ một phép màu nhỏ bé: “Làm cho chiếc đồng hồ của tôi ngừng hoạt động”. Và Thượng đế không làm được điều đó. Edmund Burke đã chứng minh rằng không có Thượng đế. Thật là một lý lẽ tuyệt vời! – đơn giản, rõ ràng, xác đáng.
Khắp thế giới, bạn tiếp tục đổ lên Thượng đế, số phận, định mệnh bất cứ thứ gì mà bạn muốn thoát khỏi. Đó chỉ là tên gọi khác nhau của những thứ không tồn tại. Chắc chắn bạn không thể ném rác vào một người đang thực sự hiện diện ở đó. Lòng kiên nhẫn nào cũng có giới hạn. Bạn cứ thử vứt rác vào sân nhà hàng xóm mà xem. Có lẽ một, hai lần đầu hàng xóm sẽ không nói gì, nhưng được bao lâu? Sớm muộn gì họ cũng sẽ tóm cổ bạn và nói: “Tôi còn sờ sờ đây! Anh không thể cứ vứt rác vào sân nhà tôi như thế”. Nhưng nếu không có ai trong nhà, bạn có thể tiếp tục vứt rác vào sân bao lâu tùy thích. Không ai phản đối, không ai bước ra nói: “Có chuyện gì vậy? Anh không có chút lịch sự nào sao?”.
Thượng đế, số phận, định mệnh – đây đều là những từ không có thật, sùng bái mù quáng, chỉ thế thôi. Hãy vứt sạch chúng đi, bởi vì sự vứt bỏ đó sẽ biến bạn thành một cá nhân, hoàn toàn chịu trách nhiệm cho hành động của mình. Và chừng nào chưa nhận trách nhiệm về mình, bạn sẽ không
bao giờ trở nên mạnh mẽ, bạn sẽ không bao giờ trở nên độc lập, bạn sẽ không bao giờ nếm trải tự do.
 |
Cái giá phải trả là chịu hoàn toàn trách nhiệm với tự do
Tôi cảm nhận tự do mênh mông đến mức thấy buồn khi nhìn bạn. Bạn cũng có cùng cơ hội, có cùng tiềm năng để nở rộ thành một cá thể tự do, nhưng bạn vẫn cứ làm nô lệ. Và bạn xoay xở với việc đó bằng cách không bao giờ chịu trách nhiệm.
Bạn nghĩ rằng không chịu trách nhiệm là bạn sẽ được tự do ư? Khi không cảm thấy có trách nhiệm về hành động, suy nghĩ, sự tồn tại của mình, thì bạn nghĩ mình đã thoát khỏi mọi hậu quả của nó sao? Không, tuyệt đối không. Nó biến bạn thành nô lệ, nó biến bạn thành thứ gì đó thấp hơn con người. Nó lấy hết mọi vinh quang của bạn. Bạn không thể đứng thẳng, bạn sẽ phải khom lưng. Trí thông minh của bạn không thể phát triển bởi vì bạn không chấp nhận thử thách. Bạn đang chờ đợi số phận, định mệnh, Thượng đế. Bạn đang nghĩ: “Khi đến lúc – đúng thời điểm, theo ý Thượng đế – mình cũng sẽ được hạnh phúc”.
Không có Thượng đế nào quyết định hạnh phúc của bạn. Bạn đơn độc trong cuộc tồn tại. Bạn đến một mình, bạn chết đi một mình. Trong khoảng thời gian từ lúc chào đời cho đến lúc chết đi, tất nhiên là bạn có thể tự lừa dối bản thân rằng có ai đó bên cạnh bạn – vợ chồng của bạn, cha mẹ của bạn, bằng hữu của bạn – nhưng đây chỉ là trí tưởng tượng. Bạn đến một mình, bạn ra đi một mình; bạn luôn đơn độc từ lúc chào đời cho đến khi nhắm mắt.
Nhưng ý tôi không phải là bạn không thể yêu thương một người nào khác. Trên thực tế, khi hai người độc lập, tự do, tự gánh vác trách nhiệm, gặp nhau, thì sẽ có vẻ đẹp vô ngần trong đó. Không ai là gánh nặng của người kia. Không ai đổ trách nhiệm gì lên người kia. Bạn đã từ bỏ chính ý nghĩ đổ trách nhiệm lên người khác. Các bạn có thể ở cùng nhau nhưng trạng thái cô đơn của bạn vẫn vẹn nguyên, thuần khiết, trong suốt, trinh nguyên. Các bạn không bao giờ xâm phạm lãnh thổ của nhau. Các bạn có thể tận hưởng sự hiện diện của nhau bởi vì các bạn tách rời.
Bạn càng tách rời – càng hiểu rõ rằng bạn đơn độc, người kia cũng đơn độc – thì càng có nhiều khả năng xảy ra một cuộc gặp gỡ tuyệt vời giữa hai trạng thái đơn độc, hai tâm hồn thuần khiết, hai cá nhân.
Hãy quên những từ như định mệnh, số phận, Thượng đế đi. Và đừng để bản thân bị lừa dối bởi những nhà chiêm tinh, nhà ngoại cảm, người dự báo tương lai. Sẽ không có tương lai nếu bạn không tạo ra nó! Bất cứ điều gì xảy ra vào ngày mai cũng đều do bạn tạo ra. Và việc đó phải được thực hiện hôm nay, bây giờ – bởi vì ngày mai sẽ được sinh ra từ hôm nay.
Hãy chịu hoàn toàn trách nhiệm về chính mình – đó là thông điệp tôi muốn nói với bạn. Đó là lý do tại sao tôi liên tục cố gắng hủy diệt Thượng đế trong tâm trí của bạn. Tôi không hề có ý chống lại ông ấy. Sao tôi phải chống lại ông ấy? Ông ấy không tồn tại! Bạn nghĩ rằng tôi muốn lãng phí thời gian để chống lại một thứ không tồn tại ư? Không, tôi đang chiến đấu với những sự nhào nặn của bạn – đó mới là thứ tồn tại. Thượng đế không tồn tại, nhưng ý nghĩ về Thượng đế tồn tại trong bạn và tôi đang chiến đấu với ý nghĩ đó, tôi đang bảo bạn từ bỏ nó, hãy dọn sạch và chịu hoàn toàn trách nhiệm về cuộc đời mình.
Đây là kinh nghiệm của tôi: Vào cái ngày biết chịu hoàn toàn trách nhiệm về chính mình, tôi đã thấy cánh cửa tự do mở ra trước mắt. Tự do và trách nhiệm song hành cùng nhau.
