Biến tiềm năng thành tài năng - Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa tôn thờ tài năng thiên bẩm
Adam Grant cho rằng tiềm năng không nằm ở nơi bạn bắt đầu, mà nằm ở quãng đường bạn có thể đi được.
Trong bối cảnh áp lực công việc, học tập và đời sống ngày càng đè nặng, nhiều người trẻ Trung Quốc đang tìm đến một lối sống kỳ lạ có tên xie xiu – tạm dịch là “tu luyện tà pháp”. Từ nướng thịt với Yakult, hầm sườn bằng nước cam cho đến giả làm Superman để chữa gù lưng, trào lưu này nhanh chóng bùng nổ trên mạng xã hội và thu hút sự quan tâm mạnh mẽ, gây ra nhiều luồng ý kiến trái chiều.
Khái niệm xie xiu bắt nguồn từ văn hóa Đạo giáo, vốn mô tả những con đường “lệch chuẩn” dẫn đến sự bất tử – nơi nhân vật thường từ bỏ quy tắc đạo đức, lựa chọn cách sống khác biệt với chuẩn mực xã hội. Trong tiểu thuyết mạng Trung Quốc, xie xiu thường gắn với các vai phản diện. Tuy nhiên, giới trẻ ngày nay lại biến nó thành phong cách sống hài hước, một cách “phản kháng mềm” đối với quy ước truyền thống.
Chỉ riêng trên các nền tảng video, hashtag #xiexiu đã thu hút hơn 4 tỷ lượt xem – một con số cho thấy mức độ lan tỏa chóng mặt của trào lưu này trong cộng đồng mạng Trung Quốc.
Xu hướng bắt đầu khi một số influencer trong lĩnh vực ẩm thực thử nghiệm các cách nấu ăn “không giống ai” và gọi đó là ẩm thực xie xiu.
Một tài khoản đã gây bão khi luộc thịt xá xíu kiểu Quảng Đông trong Yakult. Video thu hút hơn 200.000 lượt thích, với lời giải thích rằng hương vị chua ngọt của thức uống này đã làm cân bằng món ăn. Anh còn khuyến khích mọi người thử: “Ai ngờ Yakult có thể thay thế nước ướp chứ?”
Không dừng lại ở đó, một người dùng khác giới thiệu công thức nấu sườn hầm bằng nước cam. Theo cô, nước cam không chỉ tạo màu đẹp mắt mà còn mang lại vị chua ngọt giống nước sốt truyền thống. Những “sáng tạo” này nhanh chóng lan rộng, trở thành nguồn cảm hứng cho vô số thử nghiệm bếp núc kỳ lạ.
Phong trào xie xiu sớm vượt ra ngoài phạm vi ẩm thực. Tại công sở, nhiều nhân viên trẻ từ bỏ ảnh đại diện chuyên nghiệp, thay vào đó là hình Hello Kitty rực lửa hay ảnh chuột lang nước đang ngủ để... “đánh lừa” sếp, tránh bị giao thêm việc. Một số người còn chia sẻ mẹo “lười hợp pháp”, như giấu tiểu thuyết trong file Word, nghe podcast trong nhà vệ sinh hay tranh thủ xem video ngắn giữa giờ làm.
Một bài đăng nổi tiếng thậm chí đưa ra cách chữa đau cổ kiểu xie xiu: “Hãy tưởng tượng một đống phân chó trước mặt. Cảm giác ghê tởm sẽ khiến bạn ngửa cổ ra sau. Lặp lại thường xuyên sẽ có hiệu quả.” Trong khi đó, phương pháp chống gù lưng được giới thiệu bằng cách “hóa thân” thành Superman hay Ultraman, tưởng tượng đang bắn tia laser từ ngực.
Không chỉ người đi làm, sinh viên đại học cũng tích cực tham gia. Một sinh viên ngành nghệ thuật chia sẻ cách ghi nhớ nốt nhạc bằng việc viết trực tiếp lời bài hát lên phím đàn piano. Một người khác kể rằng họ luyện tiếng Anh bằng cách giả làm người nước ngoài, trò chuyện với nhân vật trong phim truyền hình để tập giọng.
Những chiêu trò này, dù kỳ lạ, lại mang đến cho người trẻ cảm giác mới mẻ và bớt áp lực hơn khi phải học tập và thi cử căng thẳng.
Giống như trong những câu chuyện võ hiệp, “tu luyện tà pháp” luôn đi kèm rủi ro. Nhiều thử nghiệm ẩm thực xie xiu kết thúc bằng… đau bụng, hoặc nhận về lời chỉ trích dữ dội. Một số nhân viên văn phòng áp dụng “chiêu trò lười” đã bị sếp phát hiện và trừ lương.
Thế nhưng, nhiều người trẻ lại khẳng định họ thấy cuộc sống tích cực hơn nhờ xie xiu. “Tôi không còn coi việc giải quyết vấn đề là gánh nặng. Nó trở thành một trải nghiệm thú vị, và tôi thấy mình năng động hơn,” một cư dân mạng viết. Một người khác cho rằng sức hấp dẫn của xu hướng này nằm ở cảm giác chủ động: “Chúng tôi không còn chỉ làm theo kịch bản; chúng tôi sáng tạo để mở ra những khả năng mới.”
Trào lưu này khiến cộng đồng mạng Trung Quốc chia thành hai phe rõ rệt. Một bên cho rằng đây chỉ là “trò lố”, không mang lại giá trị thiết thực, thậm chí có thể làm giới trẻ lười biếng, trốn tránh trách nhiệm. Phe còn lại lại coi đó là sự phản kháng đầy sáng tạo trước áp lực khốc liệt của xã hội hiện đại.
Một người quan sát trực tuyến bình luận: “Chúng ta nhận ra rằng con đường truyền thống – học tập chăm chỉ, làm việc siêng năng, sống một đời đáng kính ngày nay không còn bảo đảm thành công. Trong thế giới hiện tại, chăm chỉ chỉ giúp bạn tồn tại. Chỉ có sáng tạo mới mang lại cơ hội thịnh vượng.”
Một ý kiến khác nhấn mạnh: “Thật buồn cười nhưng cũng đầy cảm hứng khi thấy giới trẻ dùng sự hài hước đen tối và trò đùa để chống lại căng thẳng.”
Từ món thịt Yakult kỳ lạ đến những tư thế giả siêu anh hùng, xie xiu đã vượt ra ngoài phạm vi một “trend” đơn thuần để trở thành hiện tượng xã hội. Nó vừa phản ánh sự mệt mỏi của giới trẻ trước áp lực cạnh tranh, vừa cho thấy khát khao được sáng tạo và tìm niềm vui trong những điều nhỏ bé. Dù bị coi là “tà pháp” hay “trò nhảm nhí”, xie xiu vẫn đang chứng minh sức hút mạnh mẽ, với hàng tỷ lượt xem và vô số người tham gia mỗi ngày.
Theo SCMP
