Một khảo sát mới cho thấy thế hệ Z (sinh từ 1997 – 2012) tại Mỹ đang ngày càng xa rời thiên nhiên, khi họ dành ít thời gian ở ngoài trời hơn 25% so với thế hệ X (sinh từ 1965 – 1980).
Cụ thể, gen Z trung bình chỉ ở ngoài trời 49 phút mỗi ngày trong tuần, phần lớn là để di chuyển đến trường học hoặc nơi làm việc. Trong khi đó, gen X dành khoảng 65 phút mỗi ngày cho các hoạt động ngoài trời. Đáng chú ý, 67% người thuộc gen Z thừa nhận có thể ở trong nhà nhiều ngày liền mà không cần bước ra ngoài.
Kết quả khảo sát từ 2.000 người trưởng thành cho thấy, hàng loạt yếu tố hạn chế thời gian gen Z tiếp xúc với thiên nhiên. Thời tiết xấu (25%), không có đủ thời gian trong ngày (16%) và không thích ở một mình (16%) là những lý do phổ biến nhất khiến họ ngại ra ngoài.
Môi trường sống cũng đóng vai trò quan trọng. Có tới 67% gen Z là cư dân thành phố cho biết họ hoàn toàn có thể sống nhiều ngày mà không cần rời khỏi căn hộ. Thói quen đô thị hóa và phụ thuộc thiết bị điện tử khiến họ gắn bó với màn hình hơn là cây xanh, cỏ hoa.
Nghiên cứu trên được ủy quyền bởi Super, Natural British Columbia – cơ quan du lịch chính thức của bang British Columbia (Canada). Đơn vị này đã phát triển một công cụ kỹ thuật số miễn phí mang tên The Nature Rating.
Công cụ này cho phép người dùng khám phá mức độ hiện diện của thiên nhiên trong một bộ phim, chương trình truyền hình, cuốn sách hay thậm chí là tên một bài hát. Ý tưởng của nó là khuyến khích công chúng nuôi dưỡng sự kết nối với thiên nhiên ngay cả khi tiếp nhận văn hóa, từ đó tạo động lực bước ra ngoài trong thực tế.
Tiến sĩ Pelin Kesebir, nhà tâm lý học xã hội, cho biết: “Nghiên cứu được công bố trên Perspectives on Psychological Science cho thấy số lần thiên nhiên được nhắc đến trong âm nhạc, sách và phim ảnh đã giảm dần kể từ những năm 1950. Đây là biểu hiện của vấn đề xã hội sâu rộng hơn. Nghệ thuật và truyền thông vừa phản ánh vừa định hình trải nghiệm sống của chúng ta. Khi nội dung thiên nhiên vắng bóng, điều đó báo hiệu sự tách biệt ngày càng lớn với thế giới tự nhiên".
Bà nhấn mạnh, những công cụ như Nature Rating có thể đóng vai trò như “chế độ ăn uống thiên nhiên” lành mạnh trên phương tiện truyền thông, từ đó trở thành chất xúc tác khơi gợi sự gắn bó thực tế với môi trường ngoài trời.
Không chỉ thanh niên, trẻ em cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt thời gian tiếp xúc với thiên nhiên. Khảo sát cho thấy trẻ em chỉ dành trung bình 56 phút mỗi ngày cho việc ra ngoài chơi.
Khoảng 19% phụ huynh bày tỏ lo lắng về thực trạng này, dù một nửa số cha mẹ tin rằng con mình ra ngoài nhiều hơn những đứa trẻ cùng lứa. Có đến 25% phụ huynh thừa nhận con cái họ ít tiếp xúc thiên nhiên hơn trước đây, trong đó 36% xem thời gian sử dụng màn hình là rào cản lớn nhất.
Thiên nhiên trong YouTube "mời gọi" bước ra ngoài
Bất chấp những hạn chế, khảo sát cho thấy sức mạnh của hình ảnh thiên nhiên trên các nền tảng truyền thông có thể khuyến khích giới trẻ tìm đến không gian xanh. 67% người tham gia khảo sát thừa nhận việc nhìn thấy cảnh sắc thiên nhiên qua màn hình đã thúc đẩy họ muốn ra ngoài hơn.
Trong số đó, YouTube chiếm 35% và các chương trình truyền hình chiếm 32% vai trò nguồn cảm hứng chính. Tuy vậy, 46% người được hỏi qua OnePoll cho rằng họ cảm thấy thiếu vắng yếu tố thiên nhiên trong các phương tiện văn hóa và truyền thông hiện tại.
Theo bà Maya Lange, đại diện Super, Natural British Columbia: “Lợi ích của việc ở gần thiên nhiên đã được chứng minh rộng rãi. Tuy nhiên, nhịp sống hiện đại khiến con người ngày càng khó tiếp cận điều đó. Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy mỗi thế hệ lại rời xa thiên nhiên hơn thế hệ trước".
Bà cho rằng, mặc dù không có giải pháp duy nhất cho vấn đề này, việc khơi gợi sự tò mò về thiên nhiên thông qua nội dung giải trí và truyền thông có thể trở thành chất xúc tác mạnh mẽ. Công cụ Nature Rating chính là bước đi đầu tiên, giúp mọi người đánh giá “hàm lượng thiên nhiên” trong những gì họ thưởng thức, từ đó thôi thúc họ tìm kiếm trải nghiệm ngoài đời thực.
