Trong các tác phẩm võ hiệp hay phim cổ trang, khán giả thường bắt gặp một nghề đặc biệt – tiêu sư . Đây là những người làm nghề bảo tiêu, thường vận chuyển hàng hóa, bảo vệ tính mạng của thương nhân. Công việc này có điểm tương tự như nghề vận chuyển, hay "shipper" ngày nay.
Trước đây do giao thông bất tiện, cùng với đó là việc trộm cướp tập kích, do vậy nghề tiêu sư đã ra đời. Họ không trực tiếp lăn lộn trong võ lâm, nhưng lại có mối liên hệ mật thiết với thế giới võ thuật.
Trong đời thực, các danh gia võ thuật như Lý Nghiêu Thần (1876–1973, tông sư Tam Hoàng Pháo Chùy, được mệnh danh là “Tiêu Vương”), Đỗ Tâm Ngũ… phần lớn đều từng làm nghề tiêu sư. Trong số này, Lý Nghiêu Thần được xem là tiêu sư cuối cùng của Trung Quốc.
Cao thủ võ thuật hành nghề vận chuyển
Lý Nghiêu Thần (1876–1973), sinh ra tại huyện Ký, tỉnh Hà Bắc. Do quê hương có truyền thống võ thuật mạnh mẽ, Lý Nghiêu Thần từ nhỏ đã học qua một số võ kỹ cơ bản. Năm 14 tuổi, ông rời quê đến Bắc Kinh mưu sinh. Nhờ mối quan hệ giữa người thân và Hội Hữu Tiêu Cục, 4 năm sau, Lý Nghiêu Thần chuyển sang làm việc tại tiêu cục này.
Vào thời Thanh, tiêu cục rất phát triển. Hành khách, quan viên nhậm chức hoặc mãn nhiệm, quan địa phương vận chuyển ngân lượng hay hàng hóa, thương nhân giao hàng, đều nhờ tiêu cục bảo vệ; các đại gia đình cũng thuê tiêu cục trông nhà.
Hội Hữu Tiêu Cục là tiêu cục lớn nhất ở kinh thành thời bấy giờ, với các thành viên chủ yếu luyện tập quyền pháp Tam Hoàng Pháo Chùy. Đây là một môn quyền thuật truyền thống của Trung Quốc, bắt nguồn từ cuối thời Minh đầu thời Thanh. Môn quyền này được đặt tên theo đặc điểm phát kình như pháo, ra đòn như chùy.
Đây là một môn nội gia quyền, kết hợp kỹ thuật chiến đấu và khí công, với các chiêu thức đơn giản, mộc mạc, chú trọng công phu đứng tấn vững chắc, hòa hợp khí và kình, tạo nên đặc điểm kỹ thuật mạnh mẽ, nhanh gọn, nội lực dồi dào.
Tống Mại Luân, truyền nhân đời thứ tư của Tam Hoàng Pháo Chùy, lại là đồng hương với Lý Nghiêu Thần. Việc đầu tiên Lý Nghiêu Thần làm khi gia nhập tiêu cục là bái Tống Thải Thần, đệ tử của Tống Mại Luân, làm sư phụ. Ngoài quyền thuật, Tống Thải Thần còn truyền dạy cho Lý Nghiêu Thần đao pháp, thương thuật và các kỹ thuật sử dụng vũ khí mềm của Tam Hoàng Pháo Chùy.
Khi hành tiêu, đối thủ thường là bọn cướp có vũ khí, nên vai trò của binh khí đặc biệt nổi bật. Điều này đã đặt nền móng quan trọng cho sự phát triển sau này của Lý Nghiêu Thần. Lý Nghiêu Thần còn học nhiều môn võ công cũng như sử dụng các binh khí Lục Hợp Đại Đao, Đại Thương, Phân Thủy Lãm, Nhạn Nguyệt Thích, Nga Mi Thích, Mai Hoa Trạng Nguyên Bút.
Dù Hội Hữu Tiêu Cục quy tụ nhiều nhân tài và thường xuyên nhận được sự hỗ trợ từ các thế lực lớn, công việc hành tiêu vẫn cực kỳ nguy hiểm. Để tồn tại trong môi trường khắc nghiệt như vậy, tiêu sư cần có kỹ năng giao tiếp khéo léo và võ nghệ cao cường. Lý Nghiêu Thần chính là một nhân tài như thế.
"Tiêu vương cuối cùng của Trung Quốc"
Từ năm 1901 đến 1906, Lý Nghiêu Thần nhiều lần hoàn thành các nhiệm vụ khó khăn cho Hội Hữu Tiêu Cục, giúp ông nổi danh trong triều đình nhà Thanh. Tương truyền, năm 1902, ông còn được mời biểu diễn kiếm pháp “Bát Tiên Khánh Thọ” cho Thái hậu Từ Hy xem.
Một lần, hoàng thất nhà Thanh yêu cầu Hội Hữu Tiêu Cục vận chuyển mười vạn lượng bạc đến Thiên Tân, nhưng chuyến tiêu này bị cướp chặn đường, hai tiêu sư bị thương, bốn tiêu sư tử trận.
Theo chỉ thị của tiêu cục và Lý Hồng Chương, Lý Nghiêu Thần phải truy tìm thủ phạm. Dựa trên lời kể của tiêu sư bị thương, ông đoán rằng thủ lĩnh cướp có khẩu âm giống mình, là Tống Tích Bằng – đồng hương của ông.
Sau khi tìm kiếm, các tiêu sư phát hiện Tống Tích Bằng trong một căn nhà đổ nát gần nghĩa trang. Tống Tích Bằng đánh bại hai tiêu sư, khí thế tăng cao, công khai thách đấu Lý Nghiêu Thần. Ông bình tĩnh ứng chiến, chỉ vài hiệp đã tìm ra sơ hở, tung một đòn chùy nặng hạ gục đối thủ, giao nộp cho quan phủ và thu hồi số bạc.
Tuy nhiên theo dòng chảy của lịch sử, cùng với sự phát triển của súng ống và mạng lưới giao thông, Hội Hữu Tiêu Cục không thể chống lại bánh xe lịch sử, cuối cùng đóng cửa vào năm 1921. Lý Nghiêu Thần cùng các tiêu sư khác phải lưu lạc dân gian, chuyển sang dạy võ để mưu sinh.
Tại Dương Châu, gần Thủy Tâm Đình, Lý Nghiêu Thần mở một “Võ thuật trà xã” để tiếp đãi đồng môn võ lâm và truyền bá võ nghệ Tam Hoàng Pháo Chùy. Đồng thời, ông học hỏi thêm các kỹ thuật võ thuật từ nhiều nguồn khác, trong đó có ghi chép rằng ông từng theo một lão giả học “Miên Chưởng”.
Tinh thần dung nạp bách xuyên này không chỉ giúp Lý Nghiêu Thần nâng cao võ nghệ, mà còn làm phong phú thêm nội hàm kỹ thuật của môn phái Tam Hoàng Pháo Chùy.
Sau này Lý Nghiêu Thần sáng tạo ra “Vô Cực Đao Pháp”, truyền bá võ thuật, cống hiến cho đất nước. Sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, Lý Nghiêu Thần giữ vị thế cao trong giới võ thuật. Ông nhiều lần dẫn học trò tham gia biểu diễn từ thiện và làm trọng tài trưởng cho các cuộc thi võ thuật. Danh tiếng của Lý Nghiêu Thần lên tới nỗi ông được gọi là “Nhà võ thuật nhân dân”. Đến tuổi già, Lý Nghiêu Thần vẫn thường xuyên hướng dẫn giới trẻ luyện võ.
Ngày 29/11/1973, Lý Nghiêu Thần qua đời ở tuổi 97, hoàn thành sứ mệnh võ thuật gần một thế kỷ của mình. Nhờ võ nghệ xuất chúng và xuất thân từ Hội Hữu Tiêu Cục đầy màu sắc huyền thoại, dân gian thường nhớ đến ông với tư cách một tiêu sư, tôn vinh ông là “Tiêu Vương (vua tiêu sư) cuối cùng của Trung Quốc”.
