Trong cuốn sách "Không phải lỗi của bạn" (tựa gốc: It’s Not Your Fault), tác giả Laura K. Connell gọi hiện tượng này là sự tự hủy hoại bản thân (Self-sabotage). Theo bà, những hành vi ấy không hẳn xuất phát từ sự lười biếng, yếu đuối hay thiếu ý chí. Chúng thường liên quan đến những cách tự vệ được hình thành từ sớm và tiếp tục ảnh hưởng đến lựa chọn của một người khi trưởng thành.
Dưới góc nhìn của tâm lý học tổn thương, Connell đi sâu phân tích những niềm tin lệch lạc và cơ chế tự vệ bén rễ từ thuở ấu thơ - giai đoạn đứa trẻ phải lớn lên trong một gia đình bất ổn, dưới áp lực của những bậc cha mẹ độc đoán, lạnh lùng hoặc ít quan tâm đến cảm xúc của con. Trong hoàn cảnh ấy, trẻ thường học cách thu mình, chiều lòng người khác, né tránh xung đột hoặc gạt bỏ nhu cầu của bản thân như một cách duy nhất để tìm kiếm sự an toàn. Những phản ứng ấy từng giúp trẻ cảm thấy an toàn, nhưng khi bước vào tuổi trưởng thành, chúng lại dễ gây khó khăn trong công việc, tình cảm và các mối quan hệ.
Tác phẩm lý giải nghịch lý vì sao con người luôn có xu hướng bám víu vào những điều quen thuộc cũ kỹ, ngay cả khi chúng không còn phù hợp. Đơn giản là vì sự thay đổi luôn đi kèm với nỗi bất an, và tiềm thức thà chọn một vùng tối quen thuộc còn hơn đối diện với một tương lai chưa thể định hình.
Điểm đáng chú ý trong cách viết của Connell nằm ở thái độ không phán xét. Bà không quy mọi vấn đề cho cha mẹ, cũng không khuyến khích người đọc oán trách quá khứ. Thay vào đó, tác giả hướng dẫn ta xem lại những trải nghiệm đã qua, nhận diện ảnh hưởng của chúng và hiểu rõ nguyên nhân đứng sau các hành vi hiện tại.
Từng được tờ Library Journal đánh giá cao nhờ cách tiếp cận giàu sự cảm thông, Connell không dừng lại ở phần lý giải lý thuyết. Bà đưa ra các bài tập hướng dẫn từng bước giúp người đọc xác lập lại ranh giới cá nhân, nhận biết nhu cầu của bản thân và thay đổi những phản ứng đang gây bất lợi cho mình. Qua đó, người đọc học được cách nhìn bớt khắt khe hơn về bản thân. Họ hiểu rằng bóng dáng của sự lười biếng hay thiếu quyết tâm bấy lâu nay, thực chất chỉ là tấm màn che đậy nỗi sợ hãi, thói quen tự vệ hoặc những tổn thương quá khứ chưa được chữa lành.
"Không phải lỗi của bạn" không hứa hẹn một sự thay đổi nhanh chóng. Cuốn sách tập trung vào việc giúp người đọc hiểu quá khứ đang chi phối hiện tại ra sao, từ đó chủ động hơn trong các lựa chọn của mình. Đây sẽ là cuốn cẩm nang thiết thực cho những ai thường xuyên tự cản trở bản thân, khó đặt giới hạn trong các mối quan hệ hoặc luôn lặp lại những quyết định khiến mình tổn thương. Thay vì tiếp tục trách móc bản thân, người đọc được khuyến khích tìm hiểu nguyên nhân và bắt đầu thay đổi từ những hành động cụ thể nhất.
