Bởi đó không chỉ là áp lực công việc hay guồng quay kinh tế, chính trị mà còn là những quan niệm ăn sâu trong nhận thức xã hội: chăm chỉ là đức tính tốt, bận rộn là biểu hiện của thành công, còn nghỉ ngơi dễ bị coi là lười biếng. Áp lực vô hình này khiến ta cảm thấy tội lỗi khi dành những khoảng thở cho bản thân, dù cơ thể và tinh thần đã chạm đến giới hạn.
Hiện nay trên thế giới, các trào lưu phản kháng văn hóa làm việc kiệt sức ngày càng phổ biến, ví dụ như Phong trào Tự do Tài chính, Nghỉ hưu sớm (FIRE), sống trên xe van, nhà siêu nhỏ tại Mỹ hay “nằm thẳng” ở Trung Quốc. Người lao động khắp nơi loay hoay tìm cách cân bằng giữa sức khỏe thể chất, tinh thần với nghĩa vụ và trách nhiệm. Tuy nhiên, không ít người lại chọn bỏ qua những dấu hiệu báo động đỏ, vì tin tưởng vào khả năng vượt khó của bản thân, vì gánh nặng trách nhiệm hoặc đơn giản là yêu thích cảm giác bận rộn và gặt hái thành tựu.
“Mặc cảm về năng suất” là thuật ngữ mà nhà báo Anna Codrea-Rado đặt ra để chỉ cảm giác mất kết nối giữa thành tựu thực tế và cảm nhận chủ quan. Đây cũng là căn bệnh thời đại mà Vengoechea phân tích: ta làm được rất nhiều, nhưng vẫn không bao giờ thấy đủ và là nguyên nhân dẫn đến suy kiệt thể chất lẫn tinh thần.
Thậm chí, nhiều người còn lựa chọn nghỉ việc như một giải pháp khi cảm thấy căng thẳng, quá tải, nhưng Vengoechea khẳng định rằng biện pháp này không hiệu quả khi ta chưa trả lời được hai câu hỏi cốt lõi: Nghỉ ngơi là gì? Nghỉ ngơi đúng nghĩa là như thế nào?
Nghỉ ngơi chắc chắn không phải là trì trệ hay từ bỏ, bởi đôi khi không làm gì cả lại khiến ta bất an hơn bao giờ hết. Nghỉ ngơi cũng không phải phần thưởng đạt được sau khi hoàn thành công việc mà là một trạng thái sinh tồn cấp thiết và lành mạnh. Chỉ khi chấp nhận được bản chất tự nhiên của việc nghỉ ngơi và loại bỏ cảm giác tội lỗi, ta mới tiến thêm một bước thoát khỏi trạng thái kiệt quệ.
Con người không sinh ra chỉ để làm việc liên tục. Chúng ta cần có những khoảng dừng để hồi phục, để kết nối với bản thân và cảm nhận cuộc sống xung quanh. Khi được nghỉ ngơi đúng nghĩa, như Vengoechea mô tả, ta “trở thành một người bạn đời rộng lượng hơn, một đồng nghiệp tử tế hơn, một hàng xóm thân thiện hơn, một phụ huynh bao dung hơn”, không phải vì ta cố gắng nhiều hơn, mà vì ta đã tích lũy đủ năng lượng để là chính mình. Nghỉ ngơi không làm con người suy yếu đi mà còn tiếp thêm sức mạnh để chúng ta bước tiếp.
Bà cũng khéo léo nhắc người đọc phân biệt giữa giải trí và nghỉ ngơi, một ranh giới mà ta thường vô tình xóa nhòa. Lướt mạng xã hội, xem phim liên tục hay mải mê lướt qua các video ngắn có vẻ thư giãn, nhưng thường chỉ khiến ta càng thêm mệt mỏi. Nghỉ ngơi thực sự là khi ta cảm thấy đầu óc thảnh thơi, rõ ràng, đủ đầy hơn, cơ thể năng động và khỏe khoắn hơn.
Trong “Sức mạnh của nghỉ ngơi”, Ximena Vengoechea mời gọi độc giả tự đặt ra một câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng không dễ trả lời: Điều gì thực sự khiến bạn cảm thấy được nghỉ ngơi? Vengoechea gợi ý mỗi cá nhân cần tự tìm ra phương thuốc chữa lành phù hợp với nhịp sống, tính cách và hoàn cảnh riêng.
Hành trình ấy chỉ có thể bắt đầu khi ta thôi chờ đợi sự cho phép từ người khác. Bà nhắc nhở độc giả ngay từ những trang đầu tiên: “Bạn không cần phải có ai cho phép thì mới được nghỉ ngơi”, bởi “khi được nghỉ ngơi đầy đủ, ta tự tin hơn thay vì cứ mãi hoài nghi bản thân.”
 |
|
Ximena Vengoechea |
Ximena Vengoechea là một nhà nghiên cứu trải nghiệm người dùng, nhà văn và họa sĩ minh họa. Cô từng làm việc tại Pinterest, LinkedIn, Twitter và được công nhận là chuyên gia trong việc đưa tư duy thiết kế vượt ra khỏi khuôn khổ cứng nhắc để áp dụng vào đời sống hằng ngày.
Các bài viết của cô về phát triển cá nhân và phát triển sự nghiệp đã được đăng trên nhiều tờ báo và tạp chí uy tín như Inc., The Washington Post, Fast Company, Newsweek, Huffington Post và Forbes. Cô cũng xuất bản nhiều tựa sách như Listen Like You Mean It, Rest Easy và The Life Audit.
Với vai trò diễn giả, Ximena thường thuyết trình về các chủ đề như cách lắng nghe bằng lòng thấu cảm, cách đối thoại trong các cuộc trò chuyện khó khăn và cách ngăn ngừa kiệt sức trong công việc.
