Sáng 14/3, tại phường Quảng Phúc, thị xã Ba Đồn (Quảng Bình) - quê hương của Anh hùng, liệt sĩ Trần Văn Phương - diễn ra Lễ tri ân 64 chiến sĩ Hải quân Nhân dân Việt Nam đã anh dũng hy sinh khi tham gia xây dựng và bảo vệ đảo Gạc Ma, thuộc quần đảo Trường Sa.
Hoạt động này được Ban liên lạc cựu binh Gạc Ma phối hợp cùng các đơn vị tổ chức trong suốt 15 năm qua. Các cựu binh đã đến dâng hương tại phần mộ liệt sỹ Trần Văn Phương, đồng thời tổ chức lễ tri ân, tưởng nhớ các chiến sĩ Hải quân đã ngã xuống tại Gạc Ma năm 1988.
Cựu binh Gạc Ma bên mộ Anh hùng, liệt sĩ Trần Văn Phương (Ảnh: Phú Thép).
Anh hùng, liệt sĩ Trần Văn Phương là Phó đảo trưởng đảo đá Gạc Ma năm 1988. Trước lúc hy sinh, liệt sĩ Phương đã có câu nói bất hủ trong lịch sử Hải quân Việt Nam: "Thà hy sinh chứ không chịu mất đảo. Hãy để cho máu của mình tô thắm lá cờ truyền thống của Quân chủng Hải quân anh hùng".
Cựu binh Nguyễn Văn Lục chia sẻ, mỗi lần tổ chức lễ tri ân, ông và đồng đội lại trào dâng niềm xúc động. Dù 37 năm đã trôi qua, nhưng hình bóng những đồng đội năm xưa vẫn luôn in sâu trong ký ức những người từng trải qua sự kiện Gạc Ma.
"Tôi là một trong những người may mắn sống sót trở về, nhưng 64 đồng đội của tôi đã mãi mãi nằm lại ở Gạc Ma, xương máu hòa vào sóng nước Trường Sa. Hôm nay, chúng tôi về đây, cùng nhau tri ân, tưởng nhớ những người đã ngã xuống", ông Lục nghẹn ngào nói.
Tên của Anh hùng, liệt sĩ Trần Văn Phương được đặt tên đường tại thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình (Ảnh: Tiến Thành).
Dịp này, các cựu binh Gạc Ma cũng đến dâng hương tại phần mộ của bà Hồ Thị Đức (mẹ liệt sĩ Trần Văn Phương). Các cựu binh Gạc Ma luôn xem bà Đức như mẹ của mình - bà mẹ Gạc Ma. Bà Đức qua đời cách đây hai năm.
Theo cựu binh Nguyễn Văn Thống (trú huyện Bố Trạch, Quảng Bình), trong số 64 chiến sĩ Hải quân Nhân dân Việt Nam hy sinh tại Gạc Ma có 13 người quê ở Quảng Bình.
Trước đó, tối 13/3, các cựu binh Gạc Ma cũng đã ra cửa sông Gianh (Quảng Bình) để thực hiện nghi thức thả bè hoa và thắp 64 ngọn hoa đăng trên dòng sông Gianh. Họ thắp hương, vái vọng hướng về những đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi biển khơi.
64 cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu kiên cường và hóa thành bất tử, các anh đã hy sinh để bảo vệ chủ quyền biển đảo, vì sự trường tồn của đất nước.
Cựu binh Gạc Ma cùng thân nhân liệt sĩ chuẩn bị hoa đăng, thả xuống dòng sông Gianh để tri ân các chiến sĩ đã ngã xuống ở Gạc Ma năm 1988 (Ảnh: Phú Thép).
Đầu tháng 3/1988, thực hiện chỉ thị từ cấp trên, lực lượng Hải quân Nhân dân Việt Nam triển khai nhiệm vụ xây dựng và đóng giữ các đảo Cô Lin, Len Đao, Gạc Ma thuộc Quần đảo Trường Sa.
Chiều 13/3/1988, cán bộ, chiến sĩ trên tàu HQ 604 và HQ 505 tiếp cận Gạc Ma, Cô Lin, cắm cờ khẳng định chủ quyền và vận chuyển vật liệu xây dựng. Rạng sáng 14/3/1988, tàu HQ 605 thả neo, cử cán bộ, chiến sĩ lên cắm cờ trên đảo.
Đến 6h ngày 14/3/1988, tàu Trung Quốc thả 3 xuồng đổ bộ lên Gạc Ma. Lợi dụng quân số đông hơn, lính Trung Quốc tiến đến giật cờ của ta.
Trước tinh thần quyết tâm bảo vệ đảo và lá cờ Tổ quốc của các chiến sĩ trên đảo Gạc Ma, quân địch đã nổ súng bắn vào Thiếu úy Trần Văn Phương, Phó đảo trưởng.
Gần một giờ sau, không khuất phục được ý chí kiên cường của bộ đội Việt Nam, đối phương dùng hỏa lực mạnh bắn xối xả vào các chiến sĩ trên đảo. Sau đó, chúng rút về tàu và tiếp tục nã pháo khiến tàu HQ 604 hư hỏng nặng rồi chìm xuống biển.
Thấy tàu HQ 604 bị bắn phá, hai tàu còn lại là HQ 505 và HQ 605 lập tức nổ máy, lao thẳng lên bãi Cô Lin và Len Đao, kiên quyết giữ đảo. Lúc này, các tàu địch tiếp tục nổ súng khiến tàu của ta bị hư hỏng nặng. Sự kiện xảy ra tại Gạc Ma, đã có 64 cán bộ chiến sĩ của ta anh dũng hy sinh.
