Chủ nhật, 23/02/2020

Chuyện bánh chưng tết (kỳ 2)

24/01/2020 23:41
Chuyện bánh chưng tết (kỳ 2)

Về sau, có mấy người sáng kiến gói bánh bằng khuôn, nhanh gọn lắm, nhưng chả hiểu sao tôi vẫn thích những chiếc bánh thủ công từ A tới Z qua bàn tay khéo léo của các nghệ nhân làng. Chúng không chỉ là bánh mà như một tác phẩm nghệ thuật.

Bánh luộc xong, thày bu tôi giải phóng bọn trẻ con để mỗi đứa còn chút thời gian ngắn ngủi ngày 30 tết làm việc riêng của mình. Đứa thì gội đầu, đứa ra bờ cừ lấy búi rơm kỳ cọ chùi cái cổ trâu đen sì trên mu bàn chân. Mùa tết xứ bắc đang mùa rét, đụng vào nước ngài ngại là. Rồi nhặt đám quần áo rếch, thày bảo đem giặt hết đi để sang năm mới mọi thứ đều thơm tho.

Thày xếp tất cả bánh đã luộc chín lên chiếc bàn gỗ, lấy một tấm gỗ cứng đặt lên, rồi người nhớn khệ nệ khiêng cái cối đá thường dùng giã rốc dạm đè chặt xuống. Bánh ép như thế cho ra hết nước, mới chặt chẽ khô ráo, không bị nhão, để được lâu. Anh Huy còn bảo, có những người khéo tay gói chặt gói kín, chiếc bánh ấy đem thả xuống giếng nước lạnh để bảo quản, sau rằm vớt lên vẫn ăn được như thường. Cũng chỉ nghe nói thế chứ nhà tôi có bao giờ đủ bánh chưng ăn tới ngoài mùng 3 tết đâu.

Thời ấy (những năm 60 – 70 ở miền Bắc) hầu như người nhớn ai cũng biết gói bánh chưng. Chẳng ai dạy ai, chỉ cần để ý xem người khác làm thế nào rồi học lỏm. Bọn trẻ con ngồi chầu hầu coi người lớn gói bánh, dần dà cũng biết phải làm thế nào cho nhân bánh rải đều, bánh vuông vức, lạt buộc sao cho đẹp… Làng tôi rặt nông dân nhưng có những “thợ” gói bánh nổi tiếng, thường được những nhà khác thỉnh về gói giúp, như chú Mịch, cậu Thê, bác Ỷ, anh Huy, ông Đính. Giúp nhau thôi, vui là chính chứ chả công xá gì, làm xong ngồi uống với nhau hớp nước chè bàn chuyện tết nhất, chuyện xóm làng. Về sau, có mấy người sáng kiến gói bánh bằng khuôn, nhanh gọn lắm, nhưng chả hiểu sao tôi vẫn thích những chiếc bánh thủ công từ A tới Z qua bàn tay khéo léo của các nghệ nhân làng. Chúng không chỉ là bánh mà như một tác phẩm nghệ thuật.

Gói bánh chưng đón Tết - Ảnh: Tư liệu internet

Bánh chưng hiếm hoi, chẳng mấy khi đủ ăn cho đã sự thòm thèm, vậy mà có lần tôi được nếm mùi bánh chưng rán. Lần đầu tiên trong đời. Ngon tuyệt trần. Đã bánh chưng, lại còn rán nữa, làm gì chẳng ngon. Bây giờ kể ra, tụi trẻ chả đứa nào tin bởi chúng ngán bánh chưng tới tận cổ rồi.

Chả là làng tôi có đơn vị bộ đội đóng quân. Các chú tinh những thợ mộc, về dựng cái xưởng gỗ rõ to ở sân ủy ban cũ, chuyên làm cốp pha giao cho đơn vị bộ đội đục núi Trà Phương thành hầm đặt súng đại bác chĩa ra biển. Cái sự đục núi khoét hầm này kỳ công và bí ẩn lắm. Nhiều người xì xào chả hầm hiếc súng siếc gì đâu, mà là tìm của tìm vàng chi đó. Gọi là bộ đội làm nhưng lực lượng khoét núi đều do người Trung Quốc đảm nhận. Nghe đồn họ có sơ đồ tìm châu báu, người thì nói do cha ông họ khi xưa cất giấu, người thì bảo ruột núi Trà Phương có loại quặng cực kỳ quý hiếm. Chỉ biết họ đã đục rỗng ruột núi Trà, tất cả đất đá đào bới ra đều bị chở đi đâu không ai rõ, tinh chở vào ban đêm. Gọi là làm hầm đặt đại bác nhưng tới tận bây giờ chưa ai được nghe, được thấy khẩu đại bác nào nổ súng, kể cả hồi tàu chiến Mỹ vào tận biển Đồ Sơn, Quần Mục, Bàng La quấy phá.

Trở lại chuyện bánh chưng rán. Mấy chú bộ đội đóng ở nhà tôi, nhà chú Chung và những nhà quanh gần xưởng gỗ. Bên nhà tôi có chú Ngưỡng, chú A, còn bên chú Chung có chú Đận, chú Quát. Tôi và thằng Trị con chú Chung quý các chú lắm bởi các chú có miếng gì ngon cũng dúi cho. Bộ đội thời ấy tất nhiên thiếu thốn hơn bây giờ nhiều, nhưng so với dân thì các chú vẫn thuộc hạng sung sướng. Hầm núi được làm ròng rã suốt 3 năm, các chú kéo cưa lừa xẻ cung cấp cốp pha cho đội thợ hầm, khi xong việc thì đơn vị kéo nhau về doanh trại đóng ở tuốt vệ đê gần cầu Rào, cách làng tôi gần 2 chục cây số.

Tết năm Bính Ngọ 1966, tôi và thằng Trị kéo nhau ra tận doanh trại chơi với các chú. Đứa 11, đứa 8 tuổi, xe đạp chẳng có, mà nếu có cũng chẳng đứa nào biết đi, nên liều lội bộ. Mỏi chân nhưng háo hức. Đi từ sáng, gần trưa đến nơi. Chú Quát, chú Đận phải trực chiến không về quê, ra đón ở cổng, bảo a, may cho chúng bay, hôm nay các chú đãi chầu bánh chưng rán. Bộ đội tết nào cũng gói bánh chưng, mỡ chả mấy khi thiếu, rán bánh là chuyện thường, chứ tôi từ bé tới thời điểm lịch sử đó chưa hề được nếm mùi bánh chưng rán. Bánh “nguyên thủy” ăn còn thiếu, mỡ thì hiếm như vàng, ở đó mà đòi bánh rán.

Chú Quát thao tác xong, bê lên đĩa đầy bánh chưng rán thơm phức, chú Đận giục ăn đi, ăn đi. Hai thằng bé nhà quê rời tổ từ sáng sớm, bụng lép kẹp, chân mỏi nhừ, được lời như cởi tấm lòng, ngấu nghiến quên trời quên đất, quên cả hai chú đang ăn nhỏ nhẻ. No phưỡn bụng, vẫn còn vài miếng, chú Quát gói lại, bảo hai cháu cầm về mà ăn đường. Sau này, tôi với thằng Trị mỗi lần gặp nhau lại bồi hồi với đám ký ức bánh chưng rán ven cầu Rào trưa mùng 3 tết năm xa ngái. Không biết các chú yêu quý, chú Quát, chú Đận, chú Ngưỡng giờ ở đâu, có còn, sống cũng phải U.90 cả rồi.

Năm 1977, tôi vào Sài Gòn nhận việc nhà nước phân công. Khu ký túc xá của trường gồm các thầy cô giáo và một số bộ đội đi học. Giáo viên độc thân chả quan tâm tới bánh biếc. Những năm ấy, “cơm” bo bo triền miên, mơ bánh là giấc mơ xa xỉ. Ấy vậy vẫn có nhà cần mẫn sự gói bánh chưng mỗi dịp tết. Chồng là anh Đinh Duy Chúc, vợ tên Chu Thị Dính, đều dân tộc Tày Cao Bằng. Anh Chúc giải ngũ, được ưu tiên đi học sư phạm.

Sau giải phóng, chờ chồng trẻ học xong chắc sốt ruột, mà lại lo lo, nên chị vợ vào ở luôn với chồng. Cô Dính cực kỳ tháo vát, giỏi giang, lại khéo tay. Vào Sài Gòn một thời gian ngắn, cô nhập cuộc được ngay, sắm cái tủ thuốc lá, rồi nấu xôi bán cho sinh viên ăn sáng, rồi nâng cấp thành tủ bánh mì thịt, rồi đủ thứ phục vụ cho đám thầy cô giáo và sinh viên đang đói vàng mắt. Một mình cô Dính nuôi cả nhà. Đàn con lần lượt ra đời, cô lo tất, chồng chỉ mỗn nhiệm vụ học và làm người nhà nước.

Cứ sát tết, vợ chồng cô lại rộn rịp gói bánh chưng. Bắc bếp dưới góc sân ký túc xá, mượn cái nồi nhôm to của nhà ăn tập thể, khói lửa ngút trời, vui phết. Có lần anh Chúc hé lộ bí mật, bảo tôi, thầy ạ, thầy có biết khó nhất trong chuyện gói bánh chưng là gì không. Tôi chịu, mình có gói đâu mà biết. Anh Chúc thì thào, đó là củi. Để đủ củi nấu suốt đêm, ông người Tày này đã thầm lặng đầu cơ tích trữ cả tháng trời, chất đầy góc hành lang nhà tập thể. Có lần bánh chửa chín nhưng hết củi, Chúc ta còn phải hy sinh chiếc giát giường.

Nghe lão ấy thổ lộ, tôi sực nhớ, cái lần nhà trường tổ chức cho cán bộ giáo viên nhân viên đi tham quan chiêm ngưỡng công trình thế kỷ hồ thủy điện Trị An, cả đoàn chằng ai ngắm nhìn gì, chỉ quan tâm đi mua củi, lúc về chất đầy xe tải Reo do ông Thi già lái. Thầy Long lý còn khuân hẳn những khúc rõ to nửa vòng tay ôm, khệ nệ bế lên tận lầu 4 (tức tầng 5), lâu lâu lại chẻ củi thình thình. Đó là thứ âm thanh không thể quên được của cuộc sống khốn khó thời bao cấp sau năm 1975.

Nguyễn Thông

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Điếc không sợ súng

Đã có câu chuyện cười trong cuộc thi về lòng dũng cảm, theo đó dân Việt Nam xếp thứ nhất nhờ điềm nhiên cưa bom trước ban giám khảo. Những chuyện tiếu lâm về khoản điếc không sợ súng thực ra cũng khá gần ngoài đời thực.
2

Chuyện bánh chưng tết

Nói về bánh chưng, có mà nguyên ngày cũng chửa dứt. Chiếc bánh chưng không chỉ gắn bó với Tết Nguyên đán theo lịch mặt trăng mà với cả nếp sống sinh hoạt của người Việt.
3

Mưa trái mùa

Sáng dậy, tôi nghe lòng mình chênh chao. Gió lạnh ùa về. Mưa bất chợt trong những ngày tháng giêng.
4

Tình cờ từ những món đồ cũ

Ngày xưa, căn nhà của ngoại rất nhiều đồ cổ. Sau này, khi chúng tôi trở về, nhìn ngôi nhà xưa trơ trọi, đồ đạc đã đi đâu hết, khó thể nói được điều gì trước cảnh có đó rồi mất đó.
5

Nhức đầu vì virus corona

Sao lại chỉ nhức đầu? Covid-19 như trời đánh, làm choáng váng ngành du lịch và xây xẩm các ngành nông nghiệp, vận chuyển, dịch vụ, công thương. Đến cả sản xuất và giáo dục còn bị vạ lây.

Hương nắng, hương lòng

Ngày cuối năm này, tôi đón Tết một mình. Khi đứng trước bàn thờ gia tiên, lòng tôi se thắt lại trong nỗi buồn không tỏ thành lời. Tôi nhớ ông nội và ba tôi vô cùng.

Chuyện bánh chưng tết

Nói về bánh chưng, có mà nguyên ngày cũng chửa dứt. Chiếc bánh chưng không chỉ gắn bó với Tết Nguyên đán theo lịch mặt trăng mà với cả nếp sống sinh hoạt của người Việt.

Nồng nàn tình xuân

Cái se lạnh của những ngày giáp tết đưa mình về bên bố mẹ, tiếng xích va vào cánh cổng nghĩa trang vang lên khô khốc. Mùi khói nhang quyện vào gió, tan loãng trên nền trời trong xanh.

Ngắm Sài Gòn những sáng mùa xuân

Sài Gòn đất chật người đông, ấy vậy mà những ngày cuối năm đường phố lặng lẽ, hàng quán khép mình, những trung tâm sầm uất rộng cửa đón mời khách Tây, khách Tàu, những dãy trọ nhỏ hẹp im ắng chờ hết những ngày xuân.

Sài Gòn mùa nặng trên vai

Sài Gòn đang vào mùa tất bật nhất trong năm. Cảm giác như có bao nhiêu việc đều dồn vào cuối năm, vào những chuyến xe ngược xuôi chở đầy hàng hóa, với bao nhiêu thứ trĩu nặng trên vai, theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.

Chuyện nhỏ Vinamilk, Co.opMart và…

Người tiêu dùng gắn bó với một thương hiệu, một doanh nghiệp, một nhà sản xuất nào đấy không phải chỉ bởi hàng hóa mà còn bởi cả những “chuyện nhỏ” như thế này.

Hương quê

Thì ra có lúc ở giữa quê hương vẫn thấy lòng trống vắng, cô đơn. Về rồi, không thiếu quê hương, nhưng thiếu bạn bè.

Vài suy nghĩ sau tấm huy chương vàng SEA Games 30 của đội U.22 Việt Nam

Niềm vui của tôi bùng lên với trận thắng vì bản lĩnh đội Việt Nam hơn hẳn đối thủ, và lòng tôi dâng niềm xúc động thấy ông Park Hang-seo vỗ tay lên ngực nơi ông đeo huy hiệu Tổ Quốc tôi!

10 sự khác biệt giữa cha mẹ bình thường và cha mẹ thông thái

Giới trẻ - 22/02/2020 17:31
Con cái giống như một tờ giấy trắng, tính cách của con cái trong tương lai sẽ phản chiếu cách giáo dục của cha mẹ.

Những bức họa chấm màu tuyệt đẹp của nữ họa sĩ Mỹ

Giải trí - 22/02/2020 16:49
Từ những chấm màu sinh động, nữ họa sĩ Ebova đến từ bang Texas (Mỹ) đã tạo nên những bức tranh tuyệt vời.

Bên tách cà phê: Cappuccino – vẻ đẹp của sự sáng tạo

Giải trí - 22/02/2020 16:47
Tiến trình sáng tạo vốn mang trội tính vinh thăng cái đẹp của tự nhiên, kiện toàn và kiến tạo giá trị cuộc sống của chính bản thân con người và cho nhân thế. Sáng tạo phong cách thưởng lãm cà phê không nằm ngoài chiều hướng ấy.

Đội bóng của Công Phượng thất bại thương vụ với Lee Nguyễn

Thể thao - 22/02/2020 16:45
Sau thời gian đeo đuổi và muốn đưa cầu thủ Việt kiều Lee Nguyễn về chơi bóng ở Việt Nam nhưng đến hôm nay, TP.HCM chính thức xác nhận thương vụ này bất thành.

TP.HCM đưa thêm 2 môn chuyên vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10

Thi cử - 22/02/2020 16:43
Đai diện Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục (Sở GD-ĐT TP.HCM) cho biết, trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tới đây, TP.HCM sẽ tuyển sinh thêm 2 môn chuyên là Lịch sử và Địa lý. Hai môn này sẽ được giảng dạy tại Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong.

Nguy cơ Covid-19 bùng phát bên ngoài Trung Quốc

Thế giới - 22/02/2020 16:39
Giới chuyên gia y tế lưu ý một số dấu hiệu đáng ngại cho thấy dịch Covid-19 đang bước sang giai đoạn mới: lây lan rộng bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc.

Bộ Chính trị Trung Quốc yêu cầu cẩn trọng vì dịch Covid-19 chưa đến đỉnh

Thế giới - 22/02/2020 16:38
Tại cuộc họp của Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc (CPC) ngày 21.2 tại Bắc Kinh, các nhà lãnh đạo nhắc nhở phải cẩn trọng trước sự lây lan của coronavirus chủng mới Covid-19.

Mảnh ghép hoàn hảo - Diễn viên Lê Nam khóc, tiết lộ từng phải mượn nợ 10 triệu cho vợ nhập viện sinh con

Giải trí - 22/02/2020 16:37
Là một diễn viên góp mặt trong hơn 30 bộ phim truyền hình, nhưng diễn viên Lê Nam phải lâm vào cảnh mượn nợ cho vợ nhập viện sinh con, hai vợ chồng nhiều lần lục đục muốn ly hôn.

HLV Heerenveen tuyên bố sẽ thay đổi đội hình, Đoàn Văn Hậu có cơ hội ra sân?

Thể thao - 22/02/2020 16:34
Mặc dù không nói chi tiết và cũng không công bố danh sách ra sân của CLB như từng làm trước đó, thế nhưng nhiều người hâm mộ hỵ vọng với động thái này của HLV Johnny Jansen sẽ là cơ hội của Đoàn Văn Hậu.

Eo thon dáng đẹp nhờ nạp đường một cách thông minh

Sức khỏe - 22/02/2020 16:33
Đường rất quan trọng với sức khỏe của con người và đặc biệt là với não bộ. Tuy nhiên, không phải bất kì dạng thức nào của đường đưa vào cơ thể cũng đều tốt, thậm chí nếu không cẩn thận, sẽ còn gây ra những hậu quả khôn lường tới sức khỏe, vóc dáng.

Tùy vụ việc mới cưỡng chế bằng cách ngừng cấp điện, nước

Thời sự - 22/02/2020 16:31
Về quy định “ngừng cung cấp điện, nước” là biện pháp ngăn chặn và biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, chỉ thực hiện đối với các trường hợp vi phạm hành chính mà trong đó điện, nước là điều kiện để thực hiện hành vi vi phạm.

Điện Kremli đặt nhiệm vụ quan trọng bảo vệ đất nước trước dịch Covid-19

Thế giới - 22/02/2020 16:30
Theo ông Dmitrij Peskov, Thư ký báo chí của Tổng thống Nga, công dân Trung Quốc không nên bị phân biệt đối xử, nhưng lúc này nhiệm vụ quan trọng là bảo vệ người Nga và đất nước khỏi sự xâm nhập của coronavirus.

Phụ nữ có thai dùng thuốc kháng sinh nhóm macrolide sẽ gây dị tật thai nhi

Sức khỏe - 22/02/2020 16:27
Phân tích dữ liệu được thu thập bởi các cơ quan y tế của Anh trong 26 năm qua và con số 104.000 trẻ em có mẹ bị nhiễm trùng nặng trong thai kỳ có sử dụng penicillin cũng như các loại thuốc khác để chống lại vi khuẩn, các nhà khoa học Anh cảnh báo nhóm thuốc kháng sinh macrolide không được dùng cho phụ nữ có thai vì nguy cơ gây dị tật bẩm sinh ở trẻ.

Sai lầm khi sử dụng kem dưỡng khiến da càng xấu đi

Sức khỏe - 22/02/2020 15:00
Tại sao dưỡng ẩm rồi mà da bạn vẫn chưa được mịn màng như ý? Rất nhiều khả năng các nàng đang mắc phải những sai lầm khi dưỡng ẩm cho da cực kỳ phổ biến này.

Những ẩn số xung quanh cuộc đời cô Ba, hoa hậu đầu tiên Sài Gòn

Giải trí - 22/02/2020 15:00
Từ lâu, vẻ đẹp và danh tiếng của cô Ba, hoa hậu đầu tiên Sài Gòn được truyền tụng khắp Đông Dương. Tuy nhiên, thông tin về cuộc đời của cô vẫn còn không ít những ẩn số.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS