Viết và Sống

Trong thế giới số hiện đại, thay vì trò chuyện, chúng ta bắt buộc phải viết để giao tiếp nhiều hơn bao giờ hết, thông qua từng email, từng dòng tin nhắn, từng bài đăng mạng xã hội. Hệ quả là, giữa tốc độ lan truyền nhanh chóng và những hạn chế trong việc giao tiếp qua con chữ, nhu cầu về một lối viết hiệu quả ngày càng trở nên cấp thiết. Trong bối cảnh ấy, “Viết và Sống” vẫn luôn được xem là quyển cẩm nang không thể thiếu dành cho bất cứ ai muốn cải thiện khả năng viết lách, dù là một cây bút chuyên nghiệp hay một người muốn thỏa mãn khát khao sáng tạo.

Nội dung của “Viết và Sống” hòa quyện nhịp nhàng hai khía cạnh riêng tư và chuyên nghiệp của nghề viết. Đây không phải là cuốn sách giáo khoa đầy ắp những quy tắc, mà nó giống như một quyển tự truyện duyên dáng thuật lại hành trình trưởng thành về tư tưởng, tình cảm lẫn tư duy và kỹ năng của chính tác giả trên con đường trở thành một nhà văn.

Tài năng thiên bẩm cùng những trải nghiệm sâu sắc từ thuở ấu thơ đã giúp Anne Lamott có những quan sát vừa dí dỏm vừa sắc sảo về mọi khía cạnh của nghề, trước hết là trong vai trò của một người đọc say mê, sau đó là một người viết kiên nhẫn và cuối cùng là một người dẫn đường tận tụy.

Trong “Viết và Sống”, Anne Lamott không chỉ chia sẻ với chúng ta cách biến việc viết lách thành một công cụ để hiểu bản thân hơn, mà còn hướng dẫn ta cách sống tốt hơn. Tác giả không dạy viết bằng văn mẫu hay công thức có sẵn, thay vào đó, bà đồng hành cùng người đọc trong hành trình khai mở nhận thức song song với hoàn thiện kỹ thuật, để viết lách trở thành một thói quen hằng ngày và là một phản xạ của tư duy.

Như Lamott bộc bạch trong sách: “Tôi thật sự tin rằng để trở thành một nhà văn, bạn phải học cách trân trọng cuộc sống. Nếu không thì tại sao bạn lại viết? Tại sao bạn lại tồn tại? Trân trọng cuộc sống nghĩa là bạn ngạc nhiên trước thế giới xung quanh, bạn hiện diện trong từng khoảnh khắc và bạn mở lòng đón nhận tất cả những gì xảy ra trên đời. Nếu không có sự trân trọng đó, chúng ta sẽ trở nên chai sạn và không còn khả năng sáng tạo”.

Anne Lamott luôn nhấn mạnh rằng việc viết phải bắt nguồn từ những trải nghiệm đời thường đôi khi hết sức vụn vặt và đau đớn, bởi vì đó là những trải nghiệm mang đến cảm xúc chân thực nhất. Viết lách chính là cách bà đối diện với thực tại và can đảm giãi bày những góc khuất của tâm hồn.

Việc viết cũng giúp bà nhận ra ánh sáng trong những khoảnh khắc u ám nhất, giống như một hình thức chữa lành chứ không chỉ đơn thuần là một kỹ năng nghề nghiệp, như bà tâm sự: “Tôi luôn cảm thấy nhà văn chính là những người có khả năng thấu hiểu sâu sắc về tâm lý và cảm xúc của người khác, và đó là một khả năng kỳ diệu. Các nhà văn không chỉ giúp người đọc thoát ra khỏi bản thân mà còn có thể dẫn dắt người đọc quay về với chính mình”.

Anne Lamott đặt tựa gốc cho sách là “Bird by bird”, đúc kết từ một mẩu chuyện gia đình khi anh trai bà phải viết một bài báo cáo về các loài chim nhưng lại cảm thấy bất lực trước khối lượng công việc khổng lồ phải hoàn thành. Lúc ấy, cha của bà đã lên tiếng khuyên nhủ: “Từng con chim một thôi, con trai. Chỉ cần giải quyết từng con chim một”.

Lời khuyên giản dị này đã trở thành phương châm sống và viết mà Anne Lamott muốn gửi gắm đến mọi độc giả: Bất kỳ công việc lớn lao nào cũng có thể hoàn thành nếu ta kiên nhẫn làm từng bước nhỏ. Lamott cũng khẳng định rằng không một ai, kể cả các nhà văn nổi tiếng, có thể viết ra những đoạn văn hoàn hảo ngay từ lần đầu. Vậy nên dù lộn xộn đến đâu thì bản nháp đầu tiên vẫn là bước cần thiết để mở ra dòng chảy sáng tạo trong ta. Đây chính là lời nhắc nhở quý giá giúp xoa dịu những nỗi lo và áp lực mà gần như người viết nào cũng phải đối diện.

Bên cạnh các kỹ năng thực hành, “Viết và Sống” còn khắc họa việc viết như một hành trình chữa lành. Anne Lamott đã ghi chép những chuyển biến tâm lý từ trải nghiệm cá nhân, đánh dấu từng cột mốc thành bại và cả những khoảnh khắc loay hoay vụng về mà bất kỳ ai từng cầm bút đều trải qua. Bà xem viết lách là một cách nuôi dưỡng nguồn cảm hứng và niềm tin vào cuộc sống.

Thật vậy, quá trình quan sát, đọc, nghĩ và viết có thể giúp chúng ta có không gian riêng để đối thoại với chính mình, để tái kết nối với cảm xúc mới mẻ và chân thực của bản thân trước một xã hội có quá nhiều thông tin ồn ào, hỗn độn. Sau khi đọc quyển sách này, chúng ta có thể không trở thành nhà văn, nhưng chúng ta có thể trở thành một người viết tử tế hơn, một độc giả thấu cảm hơn và nhìn chung là một con người tốt hơn. Và khi ấy, những con chữ của chúng ta sẽ không chỉ là phương tiện truyền đạt mà đã trở thành nhịp điệu của đời sống.

Anne Lamott

Anne Lamott là tác giả của các tựa sách bán chạy do The New York Times bình chọn như Almost Everything; Hallelujah Anyway; Help, Thanks, Wow; Small Victories; Stitches; Some Assembly Required; Grace (Eventually); Plan B; Traveling Mercies; và Operating Instructions. Bà cũng là tác giả của bảy quyển tiểu thuyết, trong đó có Imperfect Birds và Rosie. Lamott từng nhận Học bổng Guggenheim và được vinh danh tại California Hall of Fame. Bà hiện đang sống ở khu vực phía bắc của tiểu bang California.