Sự hiện diện của YouTube trong hai thập niên qua không chỉ thay đổi cách nhân loại sản xuất và tiêu thụ video mà còn định hình lại bối cảnh kinh tế truyền thông toàn cầu bằng cách tiên phong trả công cho các nhà sáng tạo dựa trên giá trị của giờ xem.
“Lên xu hướng” trở thành bệ phóng cho vô vàn những ngôi sao mới, trong khi nghề YouTuber đã trở thành kế sinh nhai thực thụ của hàng triệu người. Ngày nay, với hơn 720 giờ video được tải lên mỗi phút và hàng tỷ video được lưu trữ, YouTube chính là nơi phản ánh đầy đủ cả những thành tựu lẫn bi kịch của xã hội hiện đại.
“Hành trình thống trị thế giới của YouTube” (Like, Comment, Subscribe: Inside YouTubes Chaotic Rise to World Domination) của Mark Bergen là tác phẩm vén màn bí mật đằng sau vị thế thống trị truyền thông toàn cầu của YouTube, từ chuỗi ngày chông gai khởi nghiệp đến vô vàn thử thách trên hành trình trưởng thành. Đằng sau hàng tỷ video và lượt xem là một cuộc chiến âm thầm của đội ngũ điều hành Youtube để cải tiến thuật toán, củng cố năng lực kiểm duyệt nội dung và kiếm tiền từ quảng cáo.
Xuất thân là một nhà báo công nghệ kỳ cựu, Mark Bergen chọn lối kể chuyện kết hợp giữa báo chí điều tra và tường thuật, giúp độc giả vừa tiếp nhận dữ liệu xác thực vừa theo dõi hai thập niên phát triển của YouTube qua góc nhìn đa chiều. Đây là một cuốn sách không thể bỏ lỡ với những độc giả tò mò về thành công vang dội và quyền lực tuyệt đối của YouTube trong kỷ nguyên số.
Tác giả đã kỳ công phỏng vấn nhiều nhân vật thuộc hệ sinh thái YouTube để tái hiện bức chân dung đầy đủ nhất của mạng xã hội tiên phong này. Từ đó, độc giả sẽ được biết thêm về YouTube qua những câu chuyện của ba nhà đồng sáng lập Chad Hurley, Steve Chen, Jawed Karim, ban lãnh đạo Google, các kỹ sư phát triển sản phẩm, đội ngũ kiểm duyệt viên, CEO Susan Wojcicki, cùng nhiều nhà sáng tạo nội dung đình đám như PewDiePie, Logan Paul, Hank Green, cậu bé Ryan và các YouTuber nổi bật qua từng thời kỳ phát triển của YouTube.
Khởi nguồn từ một ý tưởng đơn giản là giúp mọi người dễ dàng chia sẻ video, YouTube nhanh chóng phát triển vượt bậc, trở thành đối thủ của các hãng truyền thông truyền thống, mở đường cho một nền công nghiệp sáng tạo kiểu mới và là bệ phóng cho vô số nghệ sĩ, hiện tượng văn hóa cũng như những người có sức ảnh hưởng trên Internet.
Tuy nhiên, đi cùng quyền năng tạo lập xu hướng toàn cầu là những góc tối khó bề kiểm soát. Năm 2017, Logan Paul khiến cả thế giới phẫn nộ khi đăng tải video quay tại “khu rừng tự sát” Aokigahara, Nhật Bản, khiến YouTube chịu chỉ trích vì ưu tiên cho nội dung gây sốc nhằm thu hút người xem. Năm 2019, vụ xả súng tại nhà thờ Hồi giáo Christchurch (New Zealand) khiến vấn đề thêm trầm trọng khi hung thủ phát trực tiếp toàn bộ quá trình và video đó nhanh chóng được lan truyền trên YouTube, bất chấp mọi nỗ lực gỡ bỏ của công ty. Hai sự kiện này cho thấy lỗ hổng nghiêm trọng trong thuật toán và hệ thống kiểm duyệt của YouTube.
Càng phát triển, YouTube càng đầu tư mạnh cho công nghệ và đội ngũ kiểm duyệt trên khắp thế giới để xử lý các nội dung “bất ổn”, thế nhưng số lượng video khổng lồ được tải lên hằng ngày đã khiến mọi cơ chế kiểm duyệt dường như đều quá tải. Phía sau các thuật toán, YouTube ra sức kiềm chế thông tin, đồng thời cũng bị thông tin lấn áp.
Và bên cạnh cuộc chiến giành quyền kiểm soát nội dung, cuốn sách cũng tiết lộ bí mật đằng sau thành công kinh doanh của YouTube, đặc biệt là bước ngoặt diễn ra vào năm 2012 khi công ty chuyển trọng tâm đo lường từ “lượt xem” sang “giờ xem”. Quyết định này đã tạo ra đột phá lớn về doanh thu vì thuật toán bắt đầu ưu tiên cho các video giữ chân khán giả lâu hơn, giúp đa dạng hóa nội dung và tối ưu hóa quảng cáo.
Tác giả Mark Bergen cũng không quên đặt ra những câu hỏi lớn về tương lai của YouTube: YouTube nên trở thành YouTube nào? Một “nơi phù hợp với nhân viên, nhà quảng cáo và các giá trị tự do, giống như một phiên bản Disney của Internet” hay “một sân chơi hoang dã chào đón mọi kiểu quan điểm và quy mô nội dung”? Ông gọi cuộc khủng hoảng danh tính này là một trò giằng co giữa “thương hiệu” và “nền tảng” của công ty.
“Hành trình thống trị thế giới của YouTube” là một tác phẩm đầy tham vọng, có thể khiến độc giả choáng ngợp bởi lượng thông tin đồ sộ về YouTube cùng những góc khuất và chân dung sống động của các nhân vật liên quan. Tuy nhiên, chính nguồn dữ liệu phong phú và nỗ lực khai thác thông tin trọn vẹn của Mark Bergen đã khiến cuốn sách trở thành một nguồn tài liệu tham khảo có giá trị dành cho những ai muốn tìm hiểu rõ mọi ngóc ngách của một đế chế truyền thông khổng lồ và cách mà nó gây ảnh hưởng tốt-xấu đến văn hóa đại chúng.
Mark Bergen là một nhà báo viết về hoạt động kinh doanh công nghệ cho Bloomberg News. Anh một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới trong việc đưa tin liên quan đến Google và YouTube. Các bài báo của anh đã được in trên New York Times, Wall Street Journal, Time, Reuters và New Yorker, đồng thời anh cũng thường xuyên xuất hiện trên các kênh CNBC, Bloomberg TV/Radio, NPR và một số cơ quan truyền thông khác.
Các bài đưa tin về Google và YouTube của anh đã giành được giải thưởng tại các Câu lạc bộ Báo chí ở San Francisco, Los Angeles và New York.
