Thương mại cà phê xác lập vị thế cường quốc Hà Lan

17/10/2020 18:00
Thương mại cà phê xác lập vị thế cường quốc Hà Lan

Thương mại cà phê là nhân tố quan trọng, góp phần biến chuyển cục diện nền kinh tế Hà Lan, đưa quốc gia này trở thành cường quốc hàng hải toàn cầu, thống trị kinh tế thế giới trong thế kỷ 17.

52-bia(1).jpg



Thương mại cà phê và sự dịch chuyển quyền lực kinh tế

Người Hà Lan có câu “The Dutch made Holland – người Hà Lan tạo ra đất nước Hà Lan”. Bắt nguồn từ vị trí địa lý đặc thù, khoảng 26% diện tích nằm thấp hơn mực nước biển, không có dãy núi hoặc biên giới tự nhiên bảo vệ lãnh thổ. Trong phần lớn lịch sử, Hà Lan bị đế chế La Mã, bộ lạc Celtic, người Đức, người Viking, người Áo, người Tây Ban Nha… đánh chiếm và cai trị. Cho đến năm 1576, quốc gia này mới thống nhất nội bộ.

Trở ngại vị thế địa lý lại cho người Hà Lan lợi thế về sự am hiểu biển cả, truyền thống đi biển và năng lực đóng tàu vượt trội so với tất cả các cường quốc châu Âu khác. Nhờ vậy, khi hoạt động thương mại hàng hải trỗi dậy vào thế kỷ 17, người Hà Lan đã ôm mộng vươn mình chinh phục thế giới. Thương nhân Hà Lan vốn nổi tiếng là những “triết gia đầu tư”. Họ không đơn thuần chỉ là những con buôn. Trong niềm tin của người Hà Lan, hai vị thần bảo trợ thương mại Mercury và Minerva đại diện cho sự uyên bác (eruditio), văn hóa (humantas), trí tuệ (sapientia). Một thương gia lý tưởng phải nỗ lực học hỏi, phấn đấu đạt được các phẩm tính của thần bảo trợ thương mại để tạo nên sự giàu có, thịnh vượng cho quốc gia.

52-02.jpg

Trong quá trình giao thương với các đế chế phương Đông, thương gia Hà Lan sớm nhận thức về hạt cà phê. Từ thế kỷ 16, cà phê đã là thức uống phổ biến và thiết lập thói quen xã hội ở Ottoman, Trung Đông, Nam Ấn Độ, Ba Tư, Sừng Châu Phi, bắc Phi, Balkan, Ý… Vì kinh doanh cà phê là nguồn lợi chủ lực của đế chế Ottoman nên để giữ thế độc quyền, họ kiểm soát nghiêm ngặt ngăn không cho hạt giống nào rời khỏi lãnh thổ. Trước khi xuất khẩu qua cảng Mocha, hạt cà phê được ngâm nước sôi hoặc rang chín nhằm đảm bảo không thể nảy mầm. Mặc dù vậy, khi người Hà Lan nhìn thấy giá trị kinh tế của hạt cà phê, họ đã tìm cách nhân rộng cây giống trên thuộc địa của mình để khai thác.

Năm 1616, Pieter Van dan Broeck – một thương nhân Hà Lan đã mang cây cà phê từ Mocha về Hà Lan. Năm 1640, một thương gia khác tên Johann Siegmund Wurffbain rao bán lô hàng cà phê thương mại đầu tiên ở Amsterdam. Tuy nhiên, khí hậu Hà Lan không phù hợp với canh tác cà phê quy mô lớn. Năm 1696, Hà Lan vận chuyển cây cà phê đến đảo Java ở Indonesia, sau đó mở rộng đến Celebes, Timor, Bali (châu Á) và Sumatra, Brazil (châu Mỹ). Cây cà phê bám rể phát triển tạo thành vùng nguyên liệu mới.

Thế kỷ 17, cà phê là một trong những nguyên liệu mang lại lợi nhuận nhất thế giới. Các cường quốc Anh, Pháp và Hà Lan tham gia vào cuộc cạnh tranh gay gắt để giành thị phần. Điều này dẫn đến thương mại cà phê trở thành yếu tố kinh tế quyết định cán cân quyền lực ở châu Âu. Người Hà Lan triệt để khai thác đồn điền cà phê ở thuộc địa. Công ty Đông Ấn Hà Lan (thành lập vào năm 1602) tiến hành nghiên cứu chuỗi cung ứng cà phê một cách bài bản. Họ ký kết các thỏa thuận bắt buộc các thuộc địa tham gia vào ngành sản xuất cà phê và chuyển nhượng một phần sản lượng cho Công ty Đông Ấn Hà Lan.

52-04.jpg

Hàng loạt đồn điền cà phê từ châu Á đến châu Mỹ trở thành nguồn cung cấp cà phê cho tiêu thụ và xuất khẩu của Hà Lan. Cùng với hệ thống vận tải đường biển mạnh nhất đương thời, Hà Lan dần chiếm giữ vai trò cung cấp cà phê lớn nhất toàn cầu. Sự giàu có nhờ khai thác lợi nhuận thương mại đưa Hà Lan vượt qua Tây Ban Nha và Bồ Đồ Nha, trở thành đế chế hưng thịnh thống trị ngành hàng hải trong thế kỷ 17.

“Kỷ nguyên vàng của người Hà Lan”

Trong tác phẩm “Nguồn gốc của cải các quốc gia”, cha đẻ Kinh tế học hiện đại Adam Smith ca ngợi Hà Lan là gương mẫu hàng đầu của một xã hội thương mại, và thương mại tự do là nền tảng sự giàu có to lớn của Hà Lan. Nguồn ngân sách khổng lồ thu được từ thương mại thúc đẩy một trong những kỷ nguyên vĩ đại nhất trong lịch sử Hà Lan.

Các doanh nhân giàu có đóng vai trò quan trọng dẫn dắt xã hội Hà Lan. Họ tham gia vào các hoạt động hoạch định chính sách và đầu tư tài chính bảo trợ các lĩnh vực nghệ thuật, khoa học công nghệ, quân sự,… đặc biệt là giáo dục. Hà Lan xóa mù chữ cho người dân bằng cách thể chế hóa hệ thống giáo dục, trẻ mồ côi cũng được học tập miễn phí. Người Hà Lan gọi đây là quá trình tích lũy sức mạnh con người. Giữa thế kỷ 17, tỉ lệ người có học vấn cao ở Hà Lan tăng một cách đáng kinh ngạc.

52-01.jpg

Giáo dục đánh thức đời sống văn hóa và trí thức. Nhu cầu đọc sách và phổ biến sách nở rộ. Vào thế kỷ 17, sách được in ở Hà Lan nhiều hơn tất cả các nước châu Âu khác gộp lại, ngay cả một người nghèo ở nông thôn cũng có thể được tiếp cận tri thức từ sách. Đây là nền tảng căn cốt tạo nên sự bùng nổ trí tuệ chưa từng có. Các trào lưu triết học - tư tưởng, các loại hình văn học, nghệ thuật, khoa học,… phát triển mạnh mẽ vô song. Hàng quán cà phê thời kỳ này cũng trở thành không gian thư viện. Hầu hết các quán cà phê ở Amsterdam như German Coffee House, North Holland Coffee House, English Coffee House… luôn luôn có rất đông người đến đọc sách báo và tham gia chia sẻ các thông tin mới nhất.

Thương mại cà phê cũng liên quan đến việc giao thoa tri thức giữa phương Tây và phương Đông. Trong quá trình giao thương và mở rộng vùng nguyên liệu cà phê, người Hà Lan đã khám phá và mang về châu Âu những kiến thức về một châu Á huyền bí, giúp các nhà khoa học hệ thống lại nhận thức của phương Tây về thế giới. Điển hình như trong tác phẩm “Nguyên tắc toán học trong vạn vật học” của nhà bác học Isaac Newton, khi giải thích về thủy triều đã nhắc đến hiện tượng mực nước lên xuống chỉ một lần trong ngày tại cảng Batsham thuộc vương quốc Tunquini (Đàng Ngoài - vùng lãnh thổ Đại Việt do Chúa Trịnh kiểm soát). Người Hà Lan cũng học hỏi mỹ nghệ gốm sứ Trung Quốc, Nhật Bản kết hợp kỹ thuật nung học được từ Ý để sáng tạo nên dòng gốm Delftware độc đáo, xuất khẩu khắp châu Âu. Ở chiều ngược lại, sách và các chuyên gia uyên bác người Hà Lan cũng ảnh hưởng lớn đến các quốc gia châu Á. Trong 200 năm, người Nhật đã tiếp thu văn minh phương Tây thông qua “Hà Lan học”, tác động trực tiếp đến nền tảng khoa học kỹ thuật và tư tưởng hiện đại của Nhật Bản.

52-03.jpg

Thành công trong thương mại cà phê của Hà Lan đã đưa hạt cà phê phổ biến trên toàn cầu, mở rộng các vùng nguyên liệu cà phê, góp phần cho việc đa dạng văn hóa cà phê với vô số hình thức thưởng lãm được biến thể theo đặc trưng riêng ở mỗi quốc gia. Đồng thời, thương mại cà phê cũng là một trong những nhân tố dẫn đến “Kỷ nguyên vàng của người Hà Lan”. Xã hội ngày càng giàu có, trình độ dân trí cao, các lĩnh vực nghệ thuật, khoa học, kỹ thuật, triết học và văn hóa phát triển rực rỡ đã biến Hà Lan từ một vùng đất chịu sự cai trị vươn vai phát triển thành cường quốc ảnh hưởng bậc nhất thế giới trong thời kỳ cận đại.

Đón đọc kỳ sau: Danh họa Vincent Van Gogh và những quán cà phê đi vào lịch sử.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Nữ họa sĩ thiên tài chuyên khắc họa… nỗi căm hờn oán giận

Nữ họa sĩ người Ý Artemisia Gentileschi (1593-1656) lúc sinh thời hay bị nhắc nhớ đến bởi những bi kịch xảy ra trong cuộc đời, nhiều hơn là những siêu phẩm hội họa mà bà sáng tạo nên.
2

Có một thời Hà Nội say trong ánh đèn sân khấu...

Cứ thử hỏi một người từng sống qua nhiều thời đoạn của Hà Nội về những sân khấu, bạn sẽ bất ngờ nhận ra rằng, đối với họ, đó là một vùng ký ức sống động nhường nào. Hoài niệm về những vở diễn, âm sắc, tình tiết sau lớp màn nhung luôn lung linh, lấp lánh, gợi nhắc về một thời vàng son rực rỡ, ngập tràn xúc cảm giữa lòng Thủ đô…
3

Yêu cầu khẩn trương khắc phục hư hỏng tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM

Sở xây dựng TP.HCM vừa có thông báo yêu cầu chủ đầu tư dự án khu cao ốc tứ giác Bến Thành và các đơn vị liên quan khẩn trương khắc phục hư hỏng nghiêm trọng tại Bảo tàng Mỹ thuật trong quá thi công, cũng như đảm an toàn cho người dân.
4

Đấu giá chiếc xe cổ của NSND Út Trà Ôn ủng hộ đồng bào miền Trung

Ban tổ chức chương trình “Hạt Giống Tâm Hồn vì miền Trung yêu thương” đã quyết định đấu giá chiếc xe cổ quý giá một thời của NSND Út Trà Ôn để gây quỹ ủng hộ đồng bào vùng lũ.
5

Những nét cọ cứu mạng

Thay đổi màu sắc, vẽ thêm họa tiết… những ý tưởng đơn giản chỉ dùng cọ vẽ và sơn, tưởng chừng không mấy liên quan nhưng lại có thể giúp bảo vệ gia súc khỏi thú săn mồi, hay ngăn không cho chim “đâm đầu vào chỗ chết”.

Có một thời Hà Nội say trong ánh đèn sân khấu...

Cứ thử hỏi một người từng sống qua nhiều thời đoạn của Hà Nội về những sân khấu, bạn sẽ bất ngờ nhận ra rằng, đối với họ, đó là một vùng ký ức sống động nhường nào. Hoài niệm về những vở diễn, âm sắc, tình tiết sau lớp màn nhung luôn lung linh, lấp lánh, gợi nhắc về một thời vàng son rực rỡ, ngập tràn xúc cảm giữa lòng Thủ đô…

Đế quốc Tây Ban Nha - Từ gia tộc thất thế trở thành Đế quốc toàn cầu

Với khát vọng dẫn đầu và chinh phục thế giới, Tây Ban Nha dần trở thành cường quốc thực dân có tầm ảnh hưởng nhất trên thế giới, với lãnh thổ trải dài từ California tới Patagonia, cùng các thuộc địa đến tận ở tây Thái Bình Dương...

Những nét cọ cứu mạng

Thay đổi màu sắc, vẽ thêm họa tiết… những ý tưởng đơn giản chỉ dùng cọ vẽ và sơn, tưởng chừng không mấy liên quan nhưng lại có thể giúp bảo vệ gia súc khỏi thú săn mồi, hay ngăn không cho chim “đâm đầu vào chỗ chết”.

Louise Glück - nữ nhà thơ được trao giải Nobel Văn học 2020 được yêu mến ở đất Mỹ

Chủ nhân của giải Nobel Văn học 2020 không hề có trong danh sách dự đoán của nhiều nhà cái . Nhưng với những người yêu thơ ca đương đại Mỹ, chiến thắng của Louise Glück là một kết quả xứng đáng.

Chân dung nữ nhà thơ vừa đoạt giải Nobel Văn học 2020

Louise Glück chính là cái tên đang được nhắc tới nhiều nhất trên văn đàn thế giới hiện nay, bởi bà chính là chủ nhân của giải Nobel Văn học 2020.

Nữ họa sĩ thiên tài chuyên khắc họa… nỗi căm hờn oán giận

Nữ họa sĩ người Ý Artemisia Gentileschi (1593-1656) lúc sinh thời hay bị nhắc nhớ đến bởi những bi kịch xảy ra trong cuộc đời, nhiều hơn là những siêu phẩm hội họa mà bà sáng tạo nên.

Yêu cầu khẩn trương khắc phục hư hỏng tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM

Sở xây dựng TP.HCM vừa có thông báo yêu cầu chủ đầu tư dự án khu cao ốc tứ giác Bến Thành và các đơn vị liên quan khẩn trương khắc phục hư hỏng nghiêm trọng tại Bảo tàng Mỹ thuật trong quá thi công, cũng như đảm an toàn cho người dân.

Bên tách cà phê: Cà phê và giấc mơ Mỹ

Cà phê, trà và chocolate được đưa vào Mỹ gần như đồng thời. Thế nhưng, người Mỹ đã chọn cà phê là thức uống của tinh thần yêu nước, tinh thần thượng tôn tự do đồng thời hiện thực hóa giấc mơ Mỹ.

Regeneron công bố kết quả thử nghiệm khả quan trong điều trị COVID-19

Công nghệ - Hạnh Vân - 30/10/2020 11:30
Thuốc REGN-COV2 của Công ty công nghệ sinh học Regeneron giúp giảm lượng vi rút SARS-CoV-2 và cải thiện triệu chứng của các bệnh nhân mắc COVID-19 ngoại trú.

Phải là người giỏi tìm 'lối tắt' - Lầm tưởng của những người tạo dựng sự nghiệp thành công

Giới trẻ - 30/10/2020 11:00
Kiếm tiền nhanh chóng là một việc đánh thẳng vào lòng tham và sự thiếu hiểu biết của con người. Nó chính là kẻ thù lớn nhất của chúng ta."

Ngoại trưởng Mỹ tới Hà Nội, thăm chính thức Việt Nam

Thời sự - Lam Thanh - 30/10/2020 10:30
Ngoại trưởng Mỹ Michael Richard Pompeo đã tới Hà Nội tối 29.10 và ngày 30.10 sẽ có nhiều hoạt động trong chuyến thăm chính thức Việt Nam.

Giá nhà đất tăng cao vì những chi phí ‘không tên’

Kinh doanh - Phan Diệu - 30/10/2020 10:00
Giá nhà đất tăng cao một phần do những khoản chi phí không tên của chủ đầu tư nhưng sẽ tính vào giá bán nhà mà người mua phải gánh chịu.

Hơn 10 vụ giết hàng trăm người dã man của sát thủ và tổ chức khủng bố Hồi giáo

Thế giới - Nhân Hoàng - 30/10/2020 09:30
Hôm 29.10, một kẻ cầm dao hét lên Allahu Akbar trước khi giết chết ba người và làm một số nạn nhân khác bị thương tại nhà thờ Đức Bà, thành phố Nice, Pháp. Trước đó từng xảy ra nhiều vụ tấn công đáng sợ khác do cá nhân hay tổ chức khủng bố Hồi giáo thực hiện ở Pháp.

Apple đặt đối tác sản xuất thêm 2 triệu chiếc, dòng iPhone 12 có thể bán chạy nhất

Điện thoại - Nhân Hoàng - 30/10/2020 09:00
iPhone 12 và 12 Pro đang bán rất chạy khi lên kệ ở một số nước hôm 23.10 vừa qua, chỉ 1 tuần sau khi trình làng. Nhu cầu ngày càng tăng của người dùng đã thúc đẩy Apple đặt đối tác trong chuỗi cung ứng sản xuất thêm 2 triệu chiếc iPhone 12.

“Từ Bi”: Trên cả trắc ẩn và yêu thương

Sách - 30/10/2020 08:30
Từ bi là như thế nào? “Từ bi” thường được hiểu là tha thứ và chấp nhận những khiếm khuyết của người khác.

Khám phá xem ai thông minh và có bộ óc "phi thường" nhất trong 4 nhóm máu A, B, AB và O

Khoa học - 30/10/2020 08:00
Trong 4 nhóm máu A, B, AB, O, ai là người thông minh nhất?

Chất Michelle - Quan điểm của bà Obama về những kẻ bắt nạt

Sách - 30/10/2020 07:30
Bà Michelle Obama viết trong hồi ký rằng suốt năm 2008, khi đang cố giúp chồng đắc cử tổng thống Mỹ, bà đã gặp rất nhiều "cú đấm" bất ngờ từ những kẻ đang cố tỏ ra mạnh mẽ.

Bước đầu xác nhận nguyên nhân sự cố sạt lở tại Nam Trà My

Thời sự - VGP - QNQ - 30/10/2020 07:15
Nguyên nhân sự cố kinh hoàng này bước đầu được xác định là do lũ ống dẫn đến sạt lở núi", Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Hồ Quang Bửu cho biết

Mưa lũ miền Trung: 129 người chết và mất tích, thiệt hại 2,3 nghìn tỉ

Thời sự - Lam Thanh - 29/10/2020 23:31
Tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế và Quảng Bình chịu thiệt hại nặng với 106 người chết, mất tích, 133 người bị thương; 95,3 nghìn ngôi nhà sập đổ.

Ranh giới sự sống và cái chết được người dân xã Trà Leng Nam Trà My kể lại

Thời sự - Lê Toàn - 29/10/2020 23:15
Phép màu đã xảy ra khi có ít nhất 33 người thoát nạn trong vụ sạt lở đất khủng khiếp tại thôn 1 xã Trà Leng, huyện Nam Trà My.

Tiểu hành tinh Apophis có thể đâm vào Trái đất năm 2068

Công nghệ - Long Hải - 29/10/2020 23:00
Chỉ một số ít vật thể được cho là có khả năng gây ra mối đe dọa nghiêm trọng với Trái đất và tiểu hành tinh khổng lồ Apophis là một trong số đó. Các nhà khoa học hiện đang đánh giá lại khả năng nó va chạm với hành tinh của chúng ta trong 48 năm nữa.

Nhan sắc và học thức khủng của các “ái nữ” nhà tỷ phú thế giới

Giới trẻ - 29/10/2020 22:30
Con gái cưng nhà tỷ phú Steve Jobs, Bill Gates và CEO Michael Dell sở hữu nhan sắc quyến rũ nổi bật, họ đều tốt nghiệp các trường đại học danh giá hàng đầu thế giới và có cuộc sống riêng đáng mơ ước.

Thắng kiện Miko Lan Trinh, ông bầu Hoàng Vũ tuyên bố sẽ cân nhắc kiện tiếp

Giải trí - Tiểu Vũ - 29/10/2020 22:15
Ông bầu Hoàng Vũ đã được xử thắng kiện Miko Lan Trinh nhưng vẫn tuyên bố đang cân nhắc khởi kiện người ra bản án được cho là "không công bằng" ở phiên tòa sơ thẩm trước đó
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 6, 30/10/2020