Bên tách cà phê: Cà phê trong phẩm tính của người Do Thái

08/09/2020 16:00
Bên tách cà phê: Cà phê trong phẩm tính của người Do Thái

​​​​​​​Quán cà phê chưa từng là không gian của riêng người Do Thái, nhưng quán cà phê đã có ảnh hưởng sâu sắc đến việc tạo nên phẩm tính người Do Thái hiện đại.

        

Quán cà phê – nơi con người được hiện hữu là chính mình

Từ khi người Hồi Giáo sử dụng cà phê trong những buổi lễ Dhikr, người Do Thái cũng đã nhận ra sức mạnh của thức uống giúp tâm trí tỉnh thức và tiếp nhận cà phê là thức uống truyền thống. Họ thưởng thức cà phê trong lối ẩm thực Kosher, thánh lễ Shabbathay để khởi đầu nghi thức Tikun Hatzot thực hành vào nửa đêm.

Thế kỷ 8 cho đến 16, người Do Thái di cư đã tạo nên những cộng đồng nhỏ khắp đế chế Ottoman và lục địa Á – Phi – Âu. Tuy nhiên, dù ở quốc gia nào, cộng đồng người Do Thái cũng tách biệt bởi văn hóa riêng, ngôn ngữ riêng và lối sống riêng. Vì ý thức bản sắc tôn giáo - dân tộc mãnh liệt, người Do Thái đã luôn bị cô lập. Chỉ trong không gian quán cà phê – nơi chấp nhận mọi tư tưởng, chào đón mọi tầng lớp, giai cấp, dân tộc… người Do Thái cảm nhận được rằng họ có thể tham gia vào đời sống xã hội cùng những dân tộc khác.

Người Do Thái đến quán cà phê không đơn thuần vì thức uống - họ có thể thưởng thức tại nhà, điều thu hút người Do Thái tập trung về quán cà phê chính xác là những hoạt động bên trong không gian hàn lâm này. Do Thái vốn là dân tộc thượng tôn tri thức, coi kiến thức trí tuệ là tài sản quý nhất của con người. Nhiều trào lưu văn học, nghệ thuật, khoa học hình thành từ quán cà phê, người Do Thái đã đến quán cà phê để tiếp cận và tìm kiếm những có cùng trường phái tư tưởng. Họ học hỏi những dân tộc tôn giáo khác và mở rộng nhân sinh quan, thế giới quan. Họ cũng được chia sẻ tri thức với người khác theo cách được tôn trọng.

Từ tính chất tranh luận bình đẳng, người Do Thái cũng đã mong cầu xã hội bản địa thấu hiểu, chấp nhận bản sắc văn hóa của họ. Khẳng định người Do Thái là dân tộc khác biệt nhưng vẫn tồn tại hòa hợp và hơn nữa còn đóng góp nhiều giá trị nhân văn cho cộng đồng. Ở quán cà phê, người Do Thái chia sẻ những công trình nghiên cứu của mình nhằm bày tỏ khát khao chứng minh tính hiện hữu.


Moses Mendelssohn - người được coi là cha đẻ của phong trào Khai sáng Do Thái đã viết các bài tiểu luận và những cuốn sách nền tảng cho triết lý Haskalah (trí tuệ Do Thái thế tục) tại quán cà phê Gelehrtes Kaffeehaus (Đức). Yonatan Ratosh - người sáng lập phong trào Canaanite chia sẻ quan điểm của mình tại Bitan Café (Israel), Quán cà phê Ziemiańska (Ba Lan) là nơi Hiệp hội Nhà văn Do Thái khảo luận và truyền bá những tác phẩm tiếng Yiddish và Hebrew. Quán Kassit Café (Israel) đăng tải tác phẩm của những bậc thầy văn học Do Thái trên tờ báo Davar phát hành hàng tuần. Quán cà phê Herrick's Café là nơi tụ tập quan trọng của các nhà văn và nhà báo người Do Thái sinh sống tại New York (Mỹ)…

Những học giả trí thức Stefan Zweig, Alfred Adler, Theodore Herzl, Sholem Aleichem, Isaac Bashevis… cũng đã dành phần lớn cuộc đời mình ở các quán cà phê Berlin, Viên, Budapest, Prague để sáng tạo những tác phẩm có ảnh hưởng lớn đến văn hóa đại chúng. Trong quán cà phê, các hoạt động diễn ra theo cách xã hội hóa, một không gian của những cuộc bàn luận khai mở về tất cả vấn đề thời thế nhân sinh, dành cho tất cả mọi người. Vì thế người Do Thái đã xem quán cà phê như trường học tự do hay trường học xã hội.

Không gian định hình người Do Thái hiện đại

Cuối thế kỷ 19, quán cà phê đã trở thành nơi chốn làm nên lịch sử đương đại của dân tộc Do Thái. Bước ngoặt trong hành trình 4.000 năm lưu lạc là sự xuất hiện của Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái (Zionism). Zionism cho rằng việc hoàn thành phục hưng dân tộc cần phải đạt được bằng cách phát huy bản sắc Do Thái.

Khởi đầu, giới trí thức Do Thái quần tụ về những quán cà phê do người Do Thái thành lập như Sheleg Levanon Café, Hermon Café, Kassit Café ở Tel Aviv (Israel) nỗ lực bồi dưỡng phẩm tính dân tộc Do Thái hiện đại. Những hoạt động manh nha trong hàng quán cà phê lan rộng trở thành làn sóng “tìm về nguồn cội” của người Do Thái khắp các châu lục. Monopol Café và Romanisches Café ở Berlin được biết đến là trung tâm của Zionism tại Đức. Rehavia Café, Hermon Café, Atara Café và đặc biệt là Tmol Shilshom Café ở Jerusalem được xem là diễn đàn của những nhà dẫn dắt Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái. Theodor Herzl – “Người cha tinh thần của Nhà nước Do Thái” đã liên kết những người cùng chí hướng tại hàng quán cà phê Viên (Áo) và xuất bản tuần báo Die Welt là diễn ngôn chính của Zionism cũng trong quán cà phê.

Văn hóa Do Thái hiện đại được định hình thông qua các bài diễn thuyết lý luận, tác phẩm văn học nghệ thuật công bố hoặc trình diễn tại quán cà phê. Những tờ báo tuyên truyền của Zionism như Ha-Tsefirah, Ha-Tsofeh, Ha-Olam… phát hành trong quán cà phê. Những vở kịch của Jacob Gordin, Peretz Hirschbein và Max Reinhardt biểu diễn tại Theater Café và Monopol Café (Berlin) đã phần nào làm cho văn hóa Do Thái hiện đại rõ nét và khát vọng phục quốc Do Thái bùng nổ hơn.

Từ thế kỷ 20 và chủ yếu vào những năm 1930, hàng quán cà phê tại Tel Aviv được xem là địa điểm thần thoại để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử Do Thái. Tel Aviv tiếp nhận làn sóng người Do Thái nhập cư về Israel và thành phố này đã đóng vai trò lớn trong suốt quá trình phục quốc Do Thái. Giới kinh doanh chia sẻ các vấn đề kinh tế ở Haachim Café, Carlton Café, giới văn nhân gặp nhau ở Kassit Café, MediaWiki Café và Maor Café, giới nghệ thuật tìm đến Sheleg Levanon Café… Diện mạo bản sắc Do Thái dần hình thành tại Tel Aviv từ kiến trúc, âm nhạc, giáo dục, văn hóa, lối sống… Tel Aviv phát triển như trung tâm văn hóa Yishuv (cộng đồng người Do Thái khao khát phục hưng quốc gia) và thu hút người Do Thái khắp thế giới trở về. Ngày 14/5/1948, tại Tel Aviv, Nhà nước Israel tuyên bố thành lập sau 4.000 năm lưu lạc.

Vì đặc tính thức uống tỉnh thức, người Do Thái đã chấp nhận cà phê từ thế giới Hồi Giáo là thức uống được sử dụng trong nghi lễ truyền thống dân tộc. Vì tinh thần tự do, khai sáng tri thức, người Do Thái xem hàng quán cà phê là không gian mang tính di chỉ ký ức cộng đồng. Bởi lẽ, từ sự hội tụ chung quanh quán cà phê mà người Do Thái đã thật sự chất vấn căn cước của chính dân tộc mình. Đến quán cà phê mưu cầu sự hội nhập công bằng vào nhiều địa bàn, bộc lộ khát vọng đóng góp trí tuệ Do Thái cho mọi lĩnh vực đời sống xã hội sở tại, hướng đến khát vọng khẳng định tính tồn tại của dân tộc. Và trên hành trình phục quốc, hàng quán cà phê là yếu tố quan trọng định danh văn hóa, phẩm tính dân tộc Do Thái hiện đại – một điều cần thiết để người Do Thái được quay về vùng đất quê hương và trở thành một quốc gia thực sự.

Đón đọc kỳ sau: Thương mại cà phê xác lập vị thế cường quốc Hà Lan.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Nữ họa sĩ thiên tài chuyên khắc họa… nỗi căm hờn oán giận

Nữ họa sĩ người Ý Artemisia Gentileschi (1593-1656) lúc sinh thời hay bị nhắc nhớ đến bởi những bi kịch xảy ra trong cuộc đời, nhiều hơn là những siêu phẩm hội họa mà bà sáng tạo nên.
2

Có một thời Hà Nội say trong ánh đèn sân khấu...

Cứ thử hỏi một người từng sống qua nhiều thời đoạn của Hà Nội về những sân khấu, bạn sẽ bất ngờ nhận ra rằng, đối với họ, đó là một vùng ký ức sống động nhường nào. Hoài niệm về những vở diễn, âm sắc, tình tiết sau lớp màn nhung luôn lung linh, lấp lánh, gợi nhắc về một thời vàng son rực rỡ, ngập tràn xúc cảm giữa lòng Thủ đô…
3

Đấu giá chiếc xe cổ của NSND Út Trà Ôn ủng hộ đồng bào miền Trung

Ban tổ chức chương trình “Hạt Giống Tâm Hồn vì miền Trung yêu thương” đã quyết định đấu giá chiếc xe cổ quý giá một thời của NSND Út Trà Ôn để gây quỹ ủng hộ đồng bào vùng lũ.
4

Những nét cọ cứu mạng

Thay đổi màu sắc, vẽ thêm họa tiết… những ý tưởng đơn giản chỉ dùng cọ vẽ và sơn, tưởng chừng không mấy liên quan nhưng lại có thể giúp bảo vệ gia súc khỏi thú săn mồi, hay ngăn không cho chim “đâm đầu vào chỗ chết”.
5

Chân dung nữ nhà thơ vừa đoạt giải Nobel Văn học 2020

Louise Glück chính là cái tên đang được nhắc tới nhiều nhất trên văn đàn thế giới hiện nay, bởi bà chính là chủ nhân của giải Nobel Văn học 2020.

Bên tách cà phê: Cà phê trong tiến trình thăng hoa âm nhạc của Johann Sebastian Bach

Cà phê đến châu Âu mang theo năng lượng tỉnh thức, tác động mạnh mẽ đến khả năng sáng tạo vô hạn cho các nhà soạn nhạc thời kỳ này với một lượng lớn tác phẩm âm nhạc kinh điển đã ra đời.

Nhà văn Văn Lê, tác giả 'Long thành cầm giả ca' qua đời ở tuổi 72

Nhà văn Văn Lê, tác giả kịch bản nổi tiếng 'Long thành cầm giả ca' đột ngột qua đời ở tuổi 72.

Tinh thần chiến binh tạo nên Đế chế Nguyên Mông hùng mạnh

Ở thời điểm cực thịnh, đế chế Nguyên Mông chinh phục được 24 triệu km2, tương đương 1/6 diện tích địa cầu và trở thành đế quốc có lãnh thổ liền nhau lớn nhất trong lịch sử loài người.

An Giang: Công bố phát hành tem bưu chính văn hóa Óc Eo

An Giang vừa tổ chức buổi họp báo công bố phát hành tem văn hóa Óc Eo.

Bên tách cà phê: Đại văn hào Johann Wolfgang von Goethe - Cà phê là thức uống tuyệt vời nhất!

Cà phê vừa là xúc tác sáng tạo để con người khám phá thế giới, quán thấu bản thân cũng vừa là đối tượng nghiên cứu của khoa học.

Đà Lạt, một lịch sử hoài niệm: Ngôi làng dưới đáy hồ hay mộng phù vân

Đà Lạt đi vào các tác phẩm hư cấu của những nhà văn thời Đông Dương và hiện đại với vẻ kín đáo, ưu sầu và đầy hoài niệm. Mà không chỉ có vậy, hậu duệ của những cư dân bản địa cũng đang trình bày nỗi hoài niệm ấy theo từng bước chân trở về trung tâm thành phố, nơi từng là làng bon cũ.

Những vụ tấn công siêu phẩm hội họa gây chấn động thế giới

Trong lịch sử hội họa, đã có nhiều tác phẩm nổi tiếng từng trở thành “đối tượng bị hại” trong những vụ tấn công gây bàng hoàng, sửng sốt.

Đế chế Ottoman - Từ không chốn dung thân đến bá chủ thế giới

Đế chế Ottoman đã gây ảnh hưởng trên toàn bộ khu vực châu Á – Âu – Phi, tạo ra một diện mạo chính trị mới của thế giới kể từ cuối thế kỷ 13 đến thế kỷ 17.

Sao nhí của những siêu phẩm phim kinh dị giờ ra sao?

Điện ảnh - 31/10/2020 17:30
Có rất nhiều bộ phim kinh dị trở thành biểu tượng, ghi dấu ấn trong lòng người hâm mộ nhờ diễn xuất của các diễn viên nhí.

Sửng sốt trước những màn “hóa trang” tĩnh vật thành... người

Giải trí - 31/10/2020 17:00
Họa sĩ người Ý Giuseppe Arcimboldo (1526 - 1593) vốn nổi tiếng với những bức chân dung tưởng tượng khắc họa hình dáng con người nhưng lại được tạo nên hoàn toàn từ tĩnh vật.

Triết lý Kaizen giúp Ronaldo luôn lạc quan dù mắc COVID-19 và Juventus bị Messi hạ gục

Thể thao - Nhân Hoàng - 31/10/2020 16:30
Ronaldo vừa thể hiện tình yêu với triết lý Kaizen của Nhật Bản.

Siêu bão Goni mạnh hơn Molave chuẩn bị vượt Philippines vào Biển Đông

Thời sự - Anh Tú - 31/10/2020 16:00
Cơn bão Goni, với sức gió 250 km/h (tốc độ tối thiểu để được liệt vào bão cấp độ 5 theo thang thế giới), sẽ đổ bộ vào Philippines ngày mai.

Thủ tướng Canada không tán thành"Tự do ngôn luận" kiểu Tổng thống Pháp

Thế giới - Hoàng Vũ - 31/10/2020 15:30
Thủ tướng Canada bảo vệ quyền tự do ngôn luận nhưng nói rằng điều này cần "có giới hạn" và không nên "làm tổn thương một cách tùy tiện" cộng đồng khác.

Đáng sợ kỷ lục số ca mắc COVID-19 một ngày ở Mỹ

Sức khỏe - Cẩm Bình - 31/10/2020 15:00
Số liệu mới nhất cho thấy khi cả nước Mỹ hướng về cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ quan trọng sắp tới, số ca nhiễm COVID-19 của nước này lại gia tăng kỷ lục. Có ngày có hơn 1.000 ca tử vong.

16 phim kinh dị nên xem một lần trong đời

Điện ảnh - 31/10/2020 14:30
Dòng phim kinh dị gồm nhiều thể loại nhưng có những phim kinh dị được xếp vào hàng nghệ thuật điện ảnh và xứng đáng để bạn xem một lần trong đời.

Tổng thống Trump tố Tòa tối cao Mỹ cố giúp ông Biden thắng cử

Thế giới - Cẩm Bình - 31/10/2020 14:00
Tổng thống Donald Trump ngày 30.10 tìm cách đổ lỗi cho Tòa án tối cao Mỹ nếu ông không tái đắc cử.

Cầu Phú Mỹ ở TP.HCM trong top 50 bức ảnh đẹp quốc tế

Du lịch - Phong Anh - 31/10/2020 13:30
Bức ảnh chụp cây cầu Phú Mỹ ở TP.HCM nối giữa 2 quận 7 và 2 lọt trong top 50 bức ảnh đẹp của cuộc thi ảnh Espon International Pano Awards.

Nhiều loại hình ở Sóc Trăng được công nhận Di sản Văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia

Văn hóa - Vũ Phong - 31/10/2020 13:00
Các di sản gồm nghệ thuật trình diễn dân gian nhạc ngũ âm, di sản múa Rom - Vong của đồng bào Khơme và nghề làm bánh Pía của người Hoa.

Chất Michelle - Bà Obama: 'Chiến dịch tranh cử chi phối mọi thứ'

Sách - 31/10/2020 12:30
Khi ông Obama chiến thắng trong bầu cử sơ bộ tại Iowa đầu năm 2008, bà Michelle phải nghỉ việc ở bệnh viện. Bà bận tới mức không thể tới văn phòng thu dọn đồ đạc, chào đồng nghiệp.

Tưởng đứt bóng, TikTok lại rộng đường sống ở Mỹ sau phán quyết mới

Công nghệ - Nhân Hoàng - 31/10/2020 12:00
Thẩm phán Mỹ ở tiểu bang Pennsylvania hôm 30.10 đã chặn lệnh của Bộ Thương mại Mỹ có hiệu lực vào ngày 12.11. Lệnh này sẽ ngăn một cách hiệu quả việc TikTok hoạt động tại Mỹ.

Tiền Giang: Viện KSND tỉnh không phê chuẩn khởi tố vụ mất 5 tờ vé số trị giá 10 tỉ đồng

Thời sự - Thanh Anh - 31/10/2020 11:30
Cơ quan công an đã đề nghị khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam đối với Tiệp, nhưng Viện KSND tỉnh lại không đồng ý phê chuẩn!

Mô hình hoạt động của Facebook, Twitter, Youtube sắp bị sụp đổ

Công nghệ - 31/10/2020 11:00
Điều 230”, điều luật bảo vệ các nền tảng mạng xã hội như Twitter, Facebook, YouTube khỏi các vụ kiện về nội dung, có thể bị bãi bỏ, điều này sẽ khiến các “ông trùm mạng xã hội” gặp nhiều rắc rối.

Bé gái 4 tuổi suýt mất mạng vì học theo video treo cổ trên TikTok

Thời sự - 31/10/2020 10:30
Một bé gái 4 tuổi người Philippines đã suýt mất mạng vì học theo video thử thách treo cổ được chia sẻ trên mạng xã hội TikTok.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 7, 31/10/2020