Elisabeth Moss (trái) và Odessa Young trong ‘Shirley’ (Ảnh: IMDb)
Hình tượng Shirley Jackson được mô tả qua ‘Shirley’ mang dấu ấn bí ẩn, đáng sợ không kém những cuốn sách nổi tiếng của bà. Tác phẩm điện ảnh mới nhất vinh danh nữ nhà văn quá cố dàn dựng bởi Josephine Decker (người từng tạo nên dự án phim indie nghệ thuật ấn tượng ‘Madeline’s Madeline’), kịch bản đậm chất thần thoại văn học chấp bút bởi Sarah Gubbins, cùng diễn xuất xuất sắc ở Elisabeth Moss, nữ nghệ sĩ đã quen khắc họa mẫu nhân vật phụ nữ đau thương, đa chiều.
‘Shirley’ do Moss thể hiện luôn trông mệt mỏi và gây mệt mỏi, cho bản thân bà trong vai trò một nhà văn, một người vợ. Đôi khi cho chính khán giả xem phim, những người nhìn ngắm cuộc sống của gia đình Jackson trên màn ảnh.
Với điếu thuốc gần như luôn hiện hữu trên tay, vẻ mặt trầm tư cau có, bà than phiền không ngừng về chuyện viết lách và gia đình. Bất kể để ra đòi hỏi trước món sanwich trứng cho bữa sáng, hay mắng nhiếc bất cứ kẻ khờ dại nào dám dò hỏi tiến trình hoàn tất quyển tiểu thuyết mới, Moss phản ánh một Shirley giận dữ, đầy uy lực nhưng vẫn ẩn hiện chiều sâu lý thú. 
Nữ đạo diễn Decker thiết lập vẻ đẹp nơi hoạt động sáng tác văn chương xen lẫn nỗi chật vật, sợ hãi cá nhân trong bầu không khí bủa vây bởi những tiệc rượu, chi tiết gợi cảm cùng cảm nhận chiếm hữu, trên nền cảnh phố thị New England, ở một gia đình trí thức giữa thập niên 1960.
Đối nghịch với Shirley, người giữ vững cá tính thẳng thắn dẫu vẫn đủ sức làm hài lòng mọi mực thước xã hội đương thời, chồng bà – Stanley Hyman (Michael Stuhlbarg) lại giỏi dùng sự trêu đùa, tán tỉnh để che đậy nhiều dằn xé nội tâm.
Đôi vợ chồng tưởng chừng trái ngược tính cách, lại hòa hợp – ăn ý kỳ lạ. Đến mức, trên phim, quan sát cách họ thấu hiểu nhịp sống, sự tinh tế ở đối phương, bạn có thể vừa thấy thích thú, vừa thấp thỏm chờ đợi dấu hiệu đổ vỡ.
Những góc quay được chăm chút, mang chủ đích quan sát, gợi mở chiều sâu của Decker khiến ‘Shirley’ vượt qua mác ‘phim tiểu sử’ thông thường. Thay vào đó, tác phẩm tạo nên một trải nghiệm điện ảnh sâu sắc, nhập tâm hiếm có.
Dẫu vậy, khai thác – ‘đào’ sâu quá mức một hình mẫu nhân vật vốn dĩ phức tạp đôi chỗ lại gây thiệt hại cho bộ phim.
Cốt truyện trung tâm của ‘Shirley’ xoay quanh đôi vợ chồng trẻ, Fred (Logan Lerman) và Rose Nemser (Odessa Young), cặp đôi đến sống tại nhà Jackson với tư cách những sinh viên học việc. Họ hoàn toàn khác từ tuổi đời đến tính cách so với Jackson và Hyman. Sự đối trọng lệch chiều dễ thấy như một bàn cờ vua với phía này dàn đầy quân hậu hùng mạnh, trong khi phía còn lại chỉ gồm những con tốt yếu ớt.
Như khán giả xem phim, Fred và Rose nhanh chóng bị cuốn hút trước nét thông tuệ, quyến rũ Decker tạo ra cho 2 nhân vật chính. Cả khi phần lớn cảnh quay được đặt bên trong ngôi nhà lẫn những trang sách Shirley cùng chồng dựng nên, mạch phim không khi nào nhàm chán hay tĩnh lặng.
Ngược lại, lẩn khuất nơi bối cảnh thoạt trông có vẻ hạn hữu, lại là vô số năng lượng xúc cảm đa dạng, từ ghê rợn đến gợi cảm. Đặc biệt khi chủ đề chỗ đứng và giá trị phụ nữ dần được phác họa linh hoạt, đặc sắc hơn nơi tuyến nhân vật nữ Shirley và Rose.
Ở ‘Shirley’ hiện diện một cảm nhận liên kết gần gũi, tinh tế hiếm thấy ở dòng phim tiểu sử hiện nay. Gần đến kết phim, người xem dễ thấy như vừa có một trải nghiệm dù mệt nhoài nhưng thật thú vị, như thể bạn dành cả đêm dài say sưa thảo luận về nghệ thuật văn chương, bên ly rượu ấm nồng cùng người bạn tâm giao đã lâu không gặp.
Đôi khi có những người bạn khiến chúng ta thiết tha trãi lòng như thế. Trong nhiều trường hợp, họ cũng chính là những người ta khó quên đi nhất.
Như Ý (nguồn: Observer)
