Mất tiền để gỡ cài đặt OpenClaw: Người dân Trung Quốc lại tái hiện kịch bản kinh điển của “nỗi lo AI”

Bước sang đầu tháng 3/2026, mạng xã hội Trung Quốc bất ngờ tràn ngập một cụm từ lạ tai: “nuôi tôm”, đây không phải tôm thật, mà là cách cư dân mạng gọi vui việc triển khai OpenClaw, một AI agent mã nguồn mở có biểu tượng giống con tôm hùm. Chỉ trong vài ngày, cụm từ này xuất hiện dày đặc trên WeChat, Weibo và các diễn đàn công nghệ, trở thành chủ đề thảo luận nóng nhất của cộng đồng công nghệ nước này.

OpenClaw thực chất không phải một ứng dụng độc lập mà là một hệ thống AI có khả năng kết nối với nhiều mô hình ngôn ngữ lớn, cho phép máy tính tự động thực hiện các nhiệm vụ như thao tác tệp tin, tự động hóa trình duyệt, thu thập dữ liệu, tạo bảng tính hay chỉnh sửa mã nguồn. Nhờ cơ chế hoạt động này, một chiếc máy tính cá nhân có thể biến thành “nhân viên số” làm việc liên tục 24 giờ mỗi ngày.

Tính đến giữa tháng 3/2026, dự án OpenClaw trên GitHub đã đạt hơn 270.000 lượt gắn sao, vượt qua nhiều dự án mã nguồn mở nổi tiếng như React hay Linux để đứng đầu bảng xếp hạng toàn cầu. Thành tích này khiến OpenClaw nhanh chóng trở thành hiện tượng công nghệ mới tại Trung Quốc.

Dù được công bố từ tháng 11/2025, nhưng trên thực tế, OpenClaw chỉ thực sự bùng nổ vài tháng sau đó. Làn sóng quan tâm tăng mạnh khi nhiều người nhận ra AI không còn chỉ là chatbot trả lời câu hỏi, mà có thể trực tiếp thao tác trên máy tính để hoàn thành công việc.

Trong bối cảnh đó, nhiều tập đoàn công nghệ Trung Quốc nhanh chóng tham gia cuộc đua. Tencent giới thiệu nền tảng WorkBuddy, trong khi Volcano Engine thuộc ByteDance tung ra ArkClaw nhằm cung cấp giải pháp triển khai nhanh cho doanh nghiệp. Một số địa phương tại Trung Quốc cũng bắt đầu ban hành các chính sách hỗ trợ cộng đồng mã nguồn mở liên quan đến AI agent, góp phần đẩy cơn sốt OpenClaw lên cao hơn.

Sự bùng nổ của OpenClaw nhanh chóng kéo theo một thị trường dịch vụ mới. Do quy trình cài đặt tương đối phức tạp đối với người dùng phổ thông, nhiều cá nhân và nhóm kỹ thuật bắt đầu cung cấp dịch vụ “cài OpenClaw tận nơi”. Theo ghi nhận từ các nền tảng giao dịch trực tuyến tại Trung Quốc, giá cho mỗi lần cài đặt dao động từ 500 đến hơn 1.000 nhân dân tệ (tương đương 1,9 đén 3,8 triệu đồng).

Một số người trong ngành tiết lộ họ có thể nhận khoảng 30 yêu cầu tư vấn mỗi ngày. Thậm chí có trường hợp cho biết đã kiếm được tới 260.000 nhân dân tệ (khoảng gần 100 triệu đồng) chỉ nhờ dịch vụ cài đặt OpenClaw.

Không dừng lại ở đó, một số cửa hàng trực tuyến còn bán các máy tính mini có in logo con tôm, được quảng cáo là “máy nuôi tôm trọn gói”. Giá bán của những thiết bị này dao động từ vài trăm đến vài nghìn nhân dân tệ và nhận được lượng đơn đặt hàng đáng kể.

Cơn sốt cũng lan sang thị trường phần cứng. Nhiều sàn thương mại điện tử tại Trung Quốc ghi nhận tình trạng Mac mini của Apple cháy hàng. Trên trang web chính thức của Apple, thời gian giao hàng cho đơn đặt mới kéo dài đến cuối tháng 4/2026. Trong khi đó, trên các nền tảng đồ cũ, dịch vụ cho thuê Mac mini để chạy OpenClaw cũng xuất hiện.

Tuy nhiên, làn sóng phấn khích này nhanh chóng đối mặt với thực tế. Một trong những vấn đề đầu tiên là chi phí vận hành. Dù OpenClaw miễn phí, nó phụ thuộc vào việc gọi API của các mô hình AI để thực hiện nhiệm vụ. Những tác vụ phức tạp có thể tiêu thụ lượng token rất lớn.

Một số người dùng thử nghiệm tại Trung Quốc cho biết chi phí vận hành có thể lên tới hàng chục nghìn nhân dân tệ mỗi ngày nếu chạy các tác vụ phức tạp liên tục. Trên mạng xã hội thậm chí lan truyền câu nói: “Lương tháng 20.000 tệ cũng không nuôi nổi một con tôm”.

Một lập trình viên tại Thâm Quyến còn gặp sự cố khi khóa API của mình bị đánh cắp và nhận hóa đơn hơn 12.000 nhân dân tệ vào lúc rạng sáng.

Theo mức giá phổ biến trên thị trường AI vào tháng 3/2026, nếu sử dụng mô hình Claude Sonnet để vận hành OpenClaw với tổng cộng 20 triệu token mỗi tháng, chi phí đã gần 180 USD. Nếu chạy các mô hình cao cấp và sử dụng liên tục, chi phí hàng tháng có thể vượt 1.000 USD.

Ngoài chi phí, vấn đề bảo mật cũng nhanh chóng trở thành mối lo lớn. Trung tâm Ứng cứu khẩn cấp Internet quốc gia Trung Quốc đã phát cảnh báo cho biết cấu hình bảo mật mặc định của OpenClaw tồn tại nhiều rủi ro, bao gồm tấn công prompt injection, plugin độc hại và các lỗ hổng bảo mật.

Nền tảng chia sẻ thông tin về mối đe dọa và lỗ hổng an ninh mạng của Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc cũng đưa ra cảnh báo tương tự, nhấn mạnh rằng việc triển khai sai cách có thể khiến người dùng mất quyền kiểm soát hệ thống và rò rỉ dữ liệu cá nhân.

Bên cạnh đó, nhiều người dùng phổ thông nhận ra rằng khả năng thực tế của OpenClaw chưa phù hợp với nhu cầu của họ. Để AI thực hiện chính xác một thao tác đơn giản trên màn hình, người dùng đôi khi phải điều chỉnh prompt nhiều lần và giám sát liên tục.

Trong môi trường văn phòng, việc tiết kiệm vài phút thao tác chuột nhưng phải dành hàng giờ theo dõi AI rõ ràng không phải lựa chọn hiệu quả.

Chỉ sau khoảng 5 ngày kể từ khi cơn sốt đạt đỉnh, xu hướng bắt đầu đảo chiều. Tối 10/3, nhiều người dùng Trung Quốc bắt đầu chia sẻ trải nghiệm gỡ OpenClaw khỏi máy tính, và chủ đề này nhanh chóng lọt vào danh sách tìm kiếm phổ biến.

Điều đáng chú ý là thị trường dịch vụ cũng nhanh chóng thích nghi. Sau dịch vụ cài đặt, nhiều người bắt đầu cung cấp dịch vụ “gỡ OpenClaw tận nơi”. Trên các nền tảng giao dịch, giá cho một lần gỡ cài đặt có thể lên tới 299 nhân dân tệ.

Những câu quảng cáo hài hước như “giải tỏa nỗi lo AI” hay “gỡ sạch không để lại dấu vết” xuất hiện ngày càng nhiều.

Trong toàn bộ hệ sinh thái này, người hưởng lợi lớn nhất lại không phải người dùng. Các công ty phát triển mô hình AI và cung cấp API mới là bên thu được lợi ích lớn nhất.

Sau khi OpenClaw tích hợp Kimi K2.5 làm mô hình miễn phí chính, lượng người dùng của Kimi tăng mạnh. Một số thống kê cho thấy doanh thu của Kimi K2.5 trong 20 ngày gần đây đã vượt tổng doanh thu cả năm 2025.

Tương tự, mô hình M2 của MiniMax ghi nhận lượng token sử dụng tăng gấp 6 lần trong hai tháng đầu năm 2026, kéo theo doanh thu thường niên tăng 50%. Cổ phiếu của công ty này cũng tăng gần 5 lần so với thời điểm IPO.

Trong khi đó, gói tính toán Coding Plan của Zhipu AI từng rơi vào tình trạng cháy hàng khi nhu cầu từ người dùng OpenClaw tăng mạnh. Giá cổ phiếu của công ty này cũng tăng 234% chỉ trong một tháng.

Dù cơn sốt nhanh chóng hạ nhiệt, nhiều chuyên gia công nghệ tại Trung Quốc cho rằng OpenClaw vẫn là bước tiến quan trọng của AI agent. Thay vì chỉ hỗ trợ tư duy như chatbot truyền thống, AI giờ đây có thể trực tiếp thực hiện công việc trên máy tính.

Tuy nhiên, OpenClaw hiện chủ yếu phù hợp với các nhà phát triển hoặc người dùng có nhu cầu tự động hóa rõ ràng. Đối với người dùng phổ thông, những sản phẩm AI agent thực sự dễ sử dụng và an toàn có lẽ vẫn cần thêm một đến hai năm để hoàn thiện.

Cơn sốt “nuôi tôm” vì vậy không chỉ là câu chuyện công nghệ. Nó còn phản ánh tâm lý phổ biến trong xã hội hiện đại: nỗi lo bị bỏ lại phía sau trong cuộc cách mạng AI. Và trong không ít trường hợp, chính nỗi lo đó đã trở thành động lực thúc đẩy những cơn sốt công nghệ bùng nổ rồi nhanh chóng lắng xuống.

Theo CFB