Biến tiềm năng thành tài năng - Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa tôn thờ tài năng thiên bẩm
Adam Grant cho rằng tiềm năng không nằm ở nơi bạn bắt đầu, mà nằm ở quãng đường bạn có thể đi được.
Ảnh minh họa.
Ngày 26/2, các nguồn tin trong ngành cho hay làn sóng sách phi hư cấu do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra đang tràn ngập các hiệu sách và nền tảng trực tuyến tại Hàn Quốc, làm dấy lên cảnh báo về nguy cơ xói mòn niềm tin của độc giả đối với ngành xuất bản.
Theo giới chuyên môn, số lượng đầu sách sử dụng công nghệ AI tăng mạnh trong vài năm gần đây, đặc biệt ở các thể loại kỹ năng sống, quản lý tài chính và kinh doanh. Một số nhà xuất bản nhỏ phát hành hơn 100 cuốn mỗi tháng với bìa và cấu trúc nội dung tương đồng, chất lượng biên tập hạn chế. Đáng chú ý, công ty xuất bản sách Luminary Books được thành lập vào năm 2022, đã phát hành khoảng 9.000 đầu sách riêng trong năm 2025, làm dấy lên tranh cãi về đạo đức nghề nghiệp khi bị cho là phụ thuộc quá mức vào AI.
Tranh luận càng gay gắt hơn khi xuất hiện cáo buộc một số đơn vị lợi dụng chế độ lưu chiểu pháp định. Theo quy định, nhà xuất bản nộp bản in và bản điện tử cho Thư viện Quốc gia Hàn Quốc và Thư viện Quốc hội, sẽ được thanh toán tiền tương đương giá trị của một bản sách sao chép. Thư viện Quốc gia Hàn Quốc cho biết đã từ chối 395 sách điện tử của Luminary Books trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9/2025 do “nội dung lặp lại, độ dài không đủ và tổng hợp tài liệu công khai”. Tổng chi trả lưu chiểu tăng từ 12,1 triệu won (hơn 8.500 USD) năm 2016 lên 262,7 triệu won (hơn 180.000 USD) năm 2024, buộc cơ quan chức năng phải xem xét siết chặt lại chính sách.
Trước những lo ngại về sự suy giảm uy tín thị trường, Hiệp hội Xuất bản Hàn Quốc đang thảo luận xây dựng bộ quy tắc đạo đức về AI. Một số nhà xuất bản yêu cầu tác giả không chèn trực tiếp nội dung do AI tạo và phải công bố việc sử dụng AI trong lời nói đầu. Nền tảng bán sách trực tuyến Aladin cũng yêu cầu công khai mức độ can thiệp của AI trên trang giới thiệu sản phẩm.
Giới quan sát nhận định, thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở tính minh bạch và trách nhiệm. Trong bối cảnh sản lượng tăng vọt nhờ AI, ngành xuất bản Hàn Quốc đứng trước yêu cầu tái khẳng định vai trò trung tâm của con người nhằm bảo vệ giá trị cốt lõi của sách như một nguồn tri thức đáng tin cậy.
