‘Lẽ sống’ - Nếu như cuộc đời có ý nghĩa thì nỗi thống khổ cũng có ý nghĩa

Trong tập sách "Lẽ sống", Viktor Frankl - bác sĩ, nhà trị liệu tâm lý và là cha đẻ của cuốn ‘Đi tìm lẽ sống’ nổi tiếng - cho rằng chúng ta trao ý nghĩa cho cuộc đời không chỉ thông qua hành động mà còn thông qua tình yêu, và cuối cùng là thông qua đau khổ. Qua đó, cách chúng ta giải quyết khó khăn sẽ thể hiện ta là ai, đồng thời giúp ta sống có ý nghĩa hơn.

Bây giờ hãy thử nhìn vào các vận động viên thể thao. Họ sẽ không thể trở nên mạnh mẽ và tiến bộ hơn nếu như không tạo ra những khó khăn và vượt qua nó. Việc vượt qua các chướng ngại, thử thách sẽ củng cố tài năng của họ và giúp khai phá những tiềm năng còn đang ẩn sâu.

Như vậy, sẽ thật sai lầm nếu con người chỉ biết oán trách những bất hạnh đang xảy đến hoặc chì chiết số phận mình sao quá đen đủi. Bởi lẽ, số phận là một phần thiết yếu trong tổng thể cuộc sống của chúng ta, là thứ bắt buộc phải có. Nỗi thống khổ cũng như thế. Chừng nào nỗi thống khổ còn cần thiết và không thể tránh khỏi, chừng đó nó còn có khả năng mang lại ý nghĩa.

Frankl viết: “Cuộc sống có nghĩa là bị tra vấn, là trả lời; mỗi người phải có trách nhiệm với sự tồn tại của chính mình. Cuộc sống không còn hiện diện trước mặt ta như một thứ được trao tặng, mà là một nhiệm vụ được giao phó cho chúng ta trong từng khoảnh khắc. Do đó, nhiệm vụ càng khó khăn thì cuộc sống càng thêm ý nghĩa.”

Thực tế là, cuộc đời luôn cho chúng ta khả năng để hoàn thiện ý nghĩa và luôn tồn tại một lựa chọn có ý nghĩa. Hoặc ta cũng có thể nói rằng con người tạo ra ý nghĩa thông qua sự tồn tại cho đến “tận hơi thở cuối cùng”; miễn là còn thở, còn có ý thức được thì mỗi chúng ta đều có trách nhiệm trả lời những câu hỏi của cuộc đời.

Suy cho cùng, hạnh phúc tự nó không đủ tiêu chuẩn để trở thành một mục đích và niềm vui cũng không mang lại ý nghĩa cho cuộc sống của chúng ta. Ngược lại, Viktor Frankl chỉ ra rằng ngay cả những giai đoạn đen tối và không vui trong cuộc đời chúng ta cũng có thể là lúc chúng ta trưởng thành và tìm thấy ý nghĩa. Ông thậm chí còn thừa nhận rằng càng khó khăn thì những rắc rối và thách thức càng có ý nghĩa. 

Frankl tin rằng việc ý thức được ý nghĩa, mục đích hay mục tiêu trong cuộc sống sẽ thúc đẩy chúng ta tiến lên từ ngày này sang ngày khác, ngay cả khi chúng ta phải đối mặt với đau khổ cá nhân, bi kịch gia đình hay thảm họa chung.