Giáo dục và kinh tế thị trường

GS John Vu19/01/2026 13:00
Giáo dục và kinh tế thị trường

"Nếu bạn thậm chí KHÔNG tốt nghiệp phổ thông, thì tỉ lệ thất nghiệp là quãng 35 phần trăm hay hơn. Đó là khác biệt lớn liên quan tới sử dụng lao động, thu nhập, và phong cách sống bởi vì chúng ta đang sống trong thời đại thông tin nơi tri thức và kĩ năng là điều bản chất cho sống còn.”

Tuần trước, chủ tịch Cục dự trữ liên bang Mĩ Ben Bernanke đã được hỏi về bất bình đẳng thu nhập tăng lên ở Mĩ và ông ấy đã giải thích: “Ngày nay chúng ta có hai xã hội, người có giáo dục và người không có giáo dục. Nó dựa trên khác biệt về giáo dục và việc sử dụng lao động. Với suy thoái kinh tế hiện thời, nếu bạn là sinh viên tốt nghiệp đại học, thất nghiệp là quãng 5 phần trăm nhưng nếu bạn là học sinh phổ thông, tỉ lệ thất nghiệp là 10 phần trăm hay hơn. Tuy nhiên, nếu bạn thậm chí KHÔNG tốt nghiệp phổ thông, thì tỉ lệ thất nghiệp là quãng 35 phần trăm hay hơn. Đó là khác biệt lớn liên quan tới sử dụng lao động, thu nhập, và phong cách sống bởi vì chúng ta đang sống trong thời đại thông tin nơi tri thức và kĩ năng là điều bản chất cho sống còn.”

Điều ông ấy nói KHÔNG CÓ GÌ MỚI, nhiều học giả đã từng nói về điều đó nhiều năm rồi nhưng không ai để ý. Chắc chắn giáo dục ảnh hưởng tới tiềm năm kiếm sống của mọi người trên thế giới nơi kinh tế đang thay đổi từ chế tạo sản phẩm sang chuyển giao dịch vụ. Chế tạp tuỳ thuộc vào qui trình sản xuất số lớn và chi phí lao động thấp nhưng công nghiệp dịch vụ tuỳ thuộc vào công nghệ, tri thức và kĩ năng của công nhân. Theo Robert Reich, cựu viên chức bộ lao động Mĩ, bất bình đẳng trong giáo dục giải thích quãng 60 tới 70 phần trăm bất bình đẳng mở rộng trong thế giới ngày nay. Ông ấy cảnh báo rằng khi nhiều thứ có thể được tự động hoá và kiểm soát bởi hệ thông tin thì người không có giáo dục sẽ bị bỏ lại với ít việc làm hơn, ít cơ hội hơn, và các nước không có hệ thống giáo dục tốt để chuyển vào thời đại thông tin có thể bị bỏ lại đằng sau, xã hội của họ sẽ trở nên hỗn độn với con số khổng lồ những người thất nghiệp và cực kì nghèo nàn.

Phần lớn mọi người đều biết rằng giáo dục là nhân tố then chốt trong tính cạnh tranh kinh tế và tiến bộ của xã hội nhưng trong một số nước, tập trung vào giáo dục như giải pháp cho vấn đề kinh tế đã thất bại. Lí do là hệ thống giáo dục của họ KHÔNG hiệu quả để xây dựng tri thức và kĩ năng cần cho thiết lập việc phát triển công nhân tri thức. Nhiều hệ thống giáo dục vẫn được thiết kế xoay quanh các khái niệm cũ về “kiểm tra” và “ghi nhớ thuộc lòng”, những thứ để đo những tri thức nào đó, thường được tham chiếu tới như “người sính sách vở” chứ không là “người thạo kĩ năng”. Ở những nước này, có nhiều sinh viên được giáo dục tốt với nhiều bằng cấp nhưng KHÔNG sở hữu các kĩ năng để tạo ra đóng góp có hiệu quả cho kinh tế. Sự kiện thú vị là ở những nước này, có số lớn sinh viên đại học không thể tìm được việc làm nhưng mặt khác, các doanh nghiệp của họ cũng không thể tìm được nhân viên đủ phẩm chất cho công việc của họ.

Chẳng hạn, với toàn cầu hoá, toàn thế giới kinh doanh được nối lại bởi số bao la những mạng thông tin. Phần lớn các việc làm đều yêu cầu tương tác với máy tính hay thiết bị tính toán như PDA, điện thoại di động v.v. Do đó, tri thức về công nghệ thông tin (CNTT) là nền tảng của mọi chủ đề giáo dục, cũng giống như toán học đã là khái niệm then chốt trong thời đại công nghiệp thế kỉ trước. Ngày nay, CNTT không còn là quản lí mạng dữ liệu hay ứng dụng lập trình mà nó là một phần của mọi doanh nghiệp. Thực tại, mọi doanh nghiệp đều cần CNTT và người có kĩ năng CNTT. Không có gì ngạc nhiên là Cục thống kê lao động Mĩ dự báo rằng đến năm 2012 sẽ có thiếu hụt 500,000 nhà chuyên nghiệp CNTT ở Mĩ. Con số thiếu hụt này có thể lên tới vài triệu nếu chúng ta thêm châu Âu và châu Á vào tổng số. Ngay cả những nước như Ấn Độ và Trung Quốc nơi họ cho tốt nghiêm trên một triệu người CNTT từng năm, cũng đang nói rằng họ cần nhiều nhà chuyên nghiệp CNTT nhưng không thể lấp được nhu cầu của họ.

Ngày nay nhu cầu về kĩ năng CNTT là có ở khắp nơi vì họ có thể không cần kĩ sư điện hay phần mềm, mà thay vào đó là những người biết cách áp dụng CNTT vào doanh nghiệp. Nói cách khác, công nhân “có giáo dục” của tương lai là những nhà chuyên nghiệp có hiểu biết vững chắc về cả các bên công nghệ và doanh nghiệp. Tất nhiên, họ cũng phải có những kĩ năng mềm như trao đổi, làm việc tổ và ham muốn tiếp tục học tập để bắt kịp với thay đổi công nghệ. Do đó, hệ thống giáo dục mới phải được dựa trên công nghệ thông tin như nền tảng với hội tụ dồn vào giải quyết các vấn đề doanh nghiệp trong thế giới toàn cầu hoá nơi cạnh tranh là cao.

Tuy nhiên, vấn đề là nhiều nước vẫn còn đang tranh cãi về cách cải tiến hệ thống giáo dục của họ thay vì làm cho nó xảy ra. Nhiều nước đang làm việc trên những kế hoạch qui mô lớn dựa trên điều họ ước muốn hơn là nhìn vào nhu cầu thị trường của họ. Chẳng hạn, vài năm trước nhiều người đã dự báo rằng Trung Quốc sẽ trở thành nước cạnh tranh lớn với Ấn Độ như điểm đến cho khoán ngoài CNTT. Nước này sẽ khắc phục vấn đề tiếng Anh bằng chương trình cải tiến giáo dục năng nổ, chính phủ đã chi số tiền lớn để xây dựng nhiều đại học mới có thể cho tốt nghiệp hàng triệu công nhân. Ngày nay, những chương trình giáo dục này đang bắt đầu hình thành nhưng tiến bộ chậm chạp hơn nhiều so với điều người ta trông đợi bởi vì có chống đối mạnh mẽ từ cộng đồng hàn lâm những người không muốn thay đổi hệ thống giáo dục truyền thống của họ. Họ đã tranh cãi về vấn đề “kiểm tra tri thức” thay vì “đào tạo kĩ năng” và vẫn dựa trên kiểm tra để tạo ra nhiều sinh viên tốt nghiệp “sính sách vở”. Hiện thời Trung Quốc có thiếu hụt lớn về người quản lí có kinh nghiệm với kĩ năng doanh nghiệp để tương tác với khách hàng toàn cầu. Mặc dầu Trung Quốc có trên 5 triệu sinh viên tốt nghiệp từ đại học mỗi năm nhưng đại đa số KHÔNG kiếm được việc làm do việc thiếu kĩ năng thực hành của họ.

Theo nghiên cứu gần đây của Viện Everett, hệ thống giáo dục Trung QUốc vẫn “bị khoá” trong khá niệm chế tạo nơi họ giáo dục công nhân tuân theo qui trình chế tạo số lớn thay vì chuyển sang mô hình chuyển giao dịch vụ, với công nhân tri thức người làm việc trong tổ và giải quyết các vấn đề. Nhược điểm then chốt là thiếu tham gia vào hoàn cảnh doanh nghiệp và không quen thuộc với môi trường kinh doanh toàn cầu. Những giới hạn nghiêm trọng này sẽ làm cho Trung Quốc mất ít nhất vài năm thêm nữa để vượt qua. Trong khi đó, các nước năng nổ hơn như Ấn Độ, Brazil, Singapore, Malaysia nhanh chóng chấp nhận cách tiếp cận nhanh hơn nhiều đáp ứng nhu cầu công nghiệp để thâu tóm thị trường.

English version

Education and the market economy

Last week, U.S Federal Reserve chairman Ben Bernanke was asked about rising income inequality in the United States and he explained: “Today we have two societies, the educated and the uneducated. It is based on educational differences and employment. With the current economic recession, if you are a college graduate, unemployment is about 5 percent but if you are a high school graduate, unemployment rate is 10 percent or more. However, if you do NOT even graduate from high school, then the unemployment rate is about 35 percent or more. It is a big difference regarding employment, incomes, and life styles because we are living in an information age where knowledge and skills are essential for survival.”

What he said is NOTHING NEW, many scholars have been saying about it for years but no one would pay attention. Certainly education affects people’s earning potential in a world where the economy is changing from product manufacturing to service delivery. Manufacturing depends on the mass production process and the low cost of labor but service industry depends on the technology, the knowledge and skills of workers. According to Robert Reich, a former U.S secretary of labors, unequal in education explains about 60 to 70 percent of widening inequality in the world today. He warned that when many things can be automated and controlled by information systems then the uneducated will be left with fewer jobs, fewer opportunities, and countries without good education systems to transition into the information age could be left behind, their societies will become chaotic with huge number of unemployed people and extreme poverty.

Most people know that education is a key factor in economic competitiveness and the advancement of the society but in some countries, the focus on education as solution to economic problems have failed. The reason is their education system are NOT effective at building the knowledge and skills needed to establish the development of knowledge workers. Many education systems are still designed around old concepts of “Testing” and “Rote memorization” which measure certain knowledge, commonly referred to as “book smarts”, rather than “skills smart”. In these countries, there are plenty of well-educated graduates with multiple degrees who do NOT possess the skills to make effective contributions to the economy. The interesting fact is in these countries, there are very high number of college graduates that cannot find jobs but on the other hand, their businesses also cannot find qualified employees for their works.

For example, with globalization, the entire business world is connected by a vast amount of information networks. Most jobs requireinteractions with computer or computing devices such as PDA, cell phones etc. Therefore, the knowledge of information technology (IT) is the fundamental of all educational subjects, just like mathematics was the key concept in the industrial age of the last century. Today, IT is no longer about managing data network or programming applications but it is part of every businesses. Actually, every business needs IT and people with IT skills. It is not surprised that the U. S. Bureau of Labor Statistics is predicting that by 2012 there will be a shortage of 500,000 IT professionals in the U.S. The shortage number could reach few millions if we add Europe and Asia into the total. Even countries such as India and China where they graduate over a million of IT people each year, are also saying that they need more IT professionals but could not fill their needs.

Today the demand for IT skills is ubiquitous as they may not necessarily need electrical or software engineers, but rather people who knows how to apply IT into the business. In other word, the “Educated” workers of the future are professional that have a solid understanding of both the technological and business sides. Of course, they must also have the soft skills such as communications, teamwork and their desire to continuously learn to keep up with technology changes. Therefore, new education system must be based on information technology as the foundation with the focus on solving business problems in a globalized world where competition is high.

However, the problem is many countries are still debating on how to improve their education systems rather than make it happens. Many are working on large scale plans based on what they wish rather than looking at their market needs. For example, few years ago many people had predict that China would become a significant competitor to India as an IT outsourcing destination. The country would overcome the English language problem by an aggressive education improvement program, government has spent a large amount of money to build many new universities that could graduate million of workers. Today, these education programs are beginning to take shape but the progress is much more slower than what one would expect because the strong resistance from the academic community who do not wish to change their traditional education system. They have argued on the issue of “testing for knowledge” instead of “training for skills” and the over-relying on tests continues to produce more “Book smart” graduates. Currently China has a significant shortage of experienced managers with business skills to interact with global customers. Although, China has over 5 million graduates from universities each year but the vast majority are NOT employable due to their lack of practical skills.

According to a recent study by the Everett Institute, Chinese education system is still “locked” into the manufacturing concept where they educated workers to follow a mass-manufacturing process rather than transition to the service delivery model, with knowledge workers who work in team and solve problems. The key disadvantages are the lack of exposure to the business context and the unfamiliar to global business environment. These serious limitations will take China at least several more years to overcome. In the mean time, more aggressive countries such as India, Brazil, Singapore, Malaysia are quickly adopt a much faster approach that meet the industry demands to capture the market.

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Phần mềm di động

Phát triển ứng dụng di động là qui trình qua đó phần mềm được phát triển cho điện thoại di động hay thiết bị cầm tay tương tự.
2

Nhu cầu cấp bách

Tuần trước, tôi đã viết về vài “khu vực nóng” trong thị trường công nghệ và tôi tin nền di động sẽ là một trong chúng trong vài năm tới.
3

Hệ thống giáo dục mới

Tôi để ba tuần giảng dạy ở Trung Quốc.
4

Kinh nghiệm của kỹ sư phần mềm

“Em đã làm năm việc trong ba năm. Chẳng có gì để tự hào nhưng hồi tưởng lại, em đã học được bài học tốt và đó là lí do tại sao em quay lại thăm thầy.”
5

Lời khuyên từ bạn bè

Năm ngoái, một sinh viên năm thứ nhất nói với tôi trong ngày đầu tiên lên lớp: “Thầy nói cứ như là bố mẹ em nói, học, học và học nữa. Cuộc sống KHÔNG chỉ là học tập và là sinh viên đại học, em KHÔNG cần những lời khuyên có vẻ như của bố mẹ thế.”

Nghề nghiệp trong thời bất định

Với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu ở Mĩ và châu Âu, nhiều sinh viên tốt nghiệp sẽ thấy khó kiếm được việc làm họ muốn. Nhưng với những người đã có việc và bây giờ đang làm việc, họ cần hiểu rằng chuyển vận kinh tế hiện thời theo cách nào đó với nhiều lên xuống, khác biệt với các chu kì trước và không ai có thể dự đoán được điều gì sẽ xảy ra tiếp.

An ninh công nghệ thông tin

Theo báo cáo an ninh mới nhất của Viện Kĩ nghệ phần mềm Carnegie Mellon, năm ngoái đã có hơn mười nghìn trường hợp tấn công máy tính, xâm nhập, và cấy mã độc từ “những người không biết” trên khắp thế giới.

Robot trong thế kỉ 21

Nếu trước đây ai đó bảo bạn rằng trong mười năm nữa kể từ giờ, bạn sẽ có nhiều robot làm việc cho bạn, từ lau chùi nhà cửa tới nấu bữa tối cho bạn, bạn nghĩ sao? Bạn có tin vào điều đó hay nghĩ rằng đó chỉ là tưởng tượng?

Công nhân phần mềm nước ngoài ở Mỹ

Bởi vì thiếu hụt kĩ năng mấu chốt, chính phủ Mĩ ban hành chương trình visa di trú đặc biệt có tên là H1B và L-1 để cho phép công nhân nước ngoài có kĩ năng vào và làm việc ở Mĩ.

Cuộc sống và hạnh phúc

Khi ngày tốt nghiệp tới gần, tôi có một thảo luận thú vị về nghề nghiệp trong lớp phần mềm. Một sinh viên nói: “Tôi muốn có việc làm được trả lương cao vậy thì tôi sẽ hạnh phúc.”

Sự kiện thú vị về công nghệ phần mềm

Điều thú vị nhất về công nghiệp phần mềm là nhiều công ti hàng đầu đã do các sinh viên đại học sáng lập ra.

Ngôn ngữ lập trình

Một sinh viên hỏi tôi: “Ngày nay có bao nhiêu ngôn ngữ lập trình? Ngôn ngữ nào là tốt nhất? Liệu có thể dùng một ngôn ngữ máy tính cho mọi ứng dụng không? Tôi cần biết ngôn ngữ nào?”

Công nghiệp phần mềm ở Trung Quốc 2010

Tuần trước, tôi đã dạy kĩ nghệ phần mềm ở Trung Quốc. Sau đây là tóm tắt điều tôi đã quan sát năm nay.

Minh triết từ nỗi bất an - Khi chúng ta không sống trong hiện tại

Có lẽ không ít người cảm nhận rằng chúng ta đang sống giữa thời đại đầy lo lắng. Tại sao con người luôn lo lắng, bất an? Nỗi bất an đến từ đâu?  Làm sao tìm được sự an ổn?. “Minh triết từ nỗi bất an” của Alan Watts là quyển sách sẽ chia sẻ với chúng ta thông điệp mang đến sự bình an giữa thời đại đầy lo lắng này.

Céline Nhã Nguyễn: Từ những cuộc đấu trí trong nghề luật đến trở thành người phụ nữ Việt đầu tiên chinh phục Everest

Truyền cảm hứng - Yên Yên - 02/06/2026 09:00
Céline Nhã Nguyễn là người phụ nữ mà bạn không bao giờ đoán được sẽ xuất hiện ở đâu tiếp theo.

Minh triết từ nỗi bất an - Khi chúng ta không sống trong hiện tại

Từ sách - Phim - Thu An - 02/06/2026 08:00
Có lẽ không ít người cảm nhận rằng chúng ta đang sống giữa thời đại đầy lo lắng. Tại sao con người luôn lo lắng, bất an? Nỗi bất an đến từ đâu?  Làm sao tìm được sự an ổn?. “Minh triết từ nỗi bất an” của Alan Watts là quyển sách sẽ chia sẻ với chúng ta thông điệp mang đến sự bình an giữa thời đại đầy lo lắng này.

Bài học từ khoán ngoài

Blog GS John VU - GS John Vu - 01/06/2026 12:00
Khi tôi ở Trung Quốc tháng trước, tôi thấy điều gì đó mà tôi chưa bao giờ trông chờ: Việc đóng cửa một số nơi chế tạo ở Thượng Hải và Shenzheng.

Zalo ra mắt tính năng phụ đề cuộc gọi video

Kỹ năng - Nhật Hạ - 01/06/2026 11:00
Zalo vừa tung ra một tính năng AI mới vô cùng hữu ích giúp người dùng chuyển lời nói thành chữ theo thời gian thực ngay trên màn hình.

12 triệu người nghe Võ Hà Linh nói về điều hối hận nhất tuổi 34

Phong cách sống - Nguyễn Phượng - 01/06/2026 09:00
"Stress thì mua matcha latte, socola đá xay mà uống cho mát ruột chứ đi xăm gì cho cực", Võ Hà Linh nói.

Làm chủ AI - 90.000 giờ lao động và cỗ máy vô hình: Giữ lại phẩm giá trong đời đi làm

Từ sách - Phim - Quang Anh - 01/06/2026 08:00
Sau giai đoạn hào hứng ban đầu với AI tạo sinh, nhiều người bắt đầu nhìn thấy một mặt khác của nó. Công việc không hẳn nhẹ đi. Áp lực cũng chưa chắc giảm xuống. Có khi, mọi thứ còn trở nên dày hơn.

Thị trường việc làm ngày nay

Blog GS John VU - GS John Vu - 31/05/2026 12:00
Theo tin tức mới nhất, phần lớn các công ti đều tin tưởng về phục hồi kinh tế và bắt đầu thuê người.

Giờ tôi mới phát hiện Google Maps có tính năng chỉ đường hay đến vậy

Kỹ năng - Quốc Vinh - 31/05/2026 11:00
Google Maps không chỉ là xem bản đồ mà có vô vàn các tính năng hữu ích giúp bạn tiết kiệm được thời gian.

Cú điện thoại theo hướng dẫn của ChatGPT và sự nghiệp đổ sập của huyền thoại bóng chày Nhật Bản

Suy ngẫm - Đồng An - 31/05/2026 10:00
Một cuộc cãi vã trong bữa tối, một cú nhấc cổ áo, một câu hỏi gõ vội cho ChatGPT - và 25 năm sự nghiệp của Shinnosuke Abe, huyền thoại đội Yomiuri Giants, kết thúc trong nước mắt giữa buổi họp báo từ chức. Cô con gái 18 tuổi, người đã vô tình kích hoạt chuỗi sự kiện đó, sau này thú nhận: "Người sốc nhất khi cảnh sát đến chính là tôi."

Trào lưu Birdwatching khiến giới trẻ Trung Quốc dõi theo, kéo cả các thương hiệu lớn vào cuộc

Phong cách sống - Yên Yên - 31/05/2026 09:00
Từ một trào lưu 820 triệu lượt xem trên Xiaohongshu, birdwatching (ngắm chim) đang đặt ra câu hỏi thực sự cho các thương hiệu: Làm sao tiếp cận một thế hệ chủ động thoát khỏi vòng lặp nội dung?

“Sách xa hoa” trở thành cơn sốt mới: Khi độc giả chi hàng nghìn USD để săn các ấn bản đặc biệt

Từ sách - Phim - TĐ - 31/05/2026 08:00
Những cuốn sách với cạnh in màu, bìa dập nổi, minh họa độc quyền và thiết kế cầu kỳ đang tạo nên một cơn sốt mới trong cộng đồng yêu sách toàn cầu. Từ một thị trường ngách dành cho người sưu tầm, các “special edition” (ấn bản đặc biệt) giờ đây đã trở thành xu hướng bùng nổ, đặc biệt trong dòng sách romance và fantasy.

Một số sự kiện về cách tiếp cận Agile

Blog GS John VU - GS John Vu - 30/05/2026 12:00
Một sinh viên hỏi tôi: “Nếu Agile là cách tiếp cận tốt để phát triển phần mềm thì tại sao chúng ta phải học cách tiếp cận khác?”

Anthropic ra mắt "trợ lý AI ngành luật", thu hút hơn 20.000 người đăng ký

Kỹ năng - Lại Dịu - 30/05/2026 11:00
Anthropic đang biến Claude thành “trợ lý pháp lý AI” có thể kết nối trực tiếp với các phần mềm luật chuyên dụng, làm nóng thêm cuộc đua AI trong ngành pháp lý.

“Thần kinh doanh” Kazuo Inamori: Nếu không tài năng, cần biết 1 con đường “lợi hại” này để làm giàu

Suy ngẫm - Kim Linh - 30/05/2026 10:00
Theo tỷ phú Nhật Bản Inamori Kazuo, muốn trở thành một người giàu có và thành công cần có sự kiên nhẫn phi thường trong công việc.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS