Chia sẻ từ trái tim - Mùa Vu Lan: Đứa con liệt sanh
Bây giờ đến dạng con thứ ba. Nếu cha mẹ tu hành, làm thiện, làm lành mà đứa con lại không thiện, không lành thì đứa con đó, đức Phật gọi là liệt sanh.
Nữ diễn viên nổi tiếng của Hollywood Keke Palmer đã kể về điều đó trong một bài TED Talk đầy chân thành mang tên “How I Set Myself Free”. Không phải như một ngôi sao kể lại hành trình thành công, mà như một con người đang cố hiểu vì sao mình vẫn luôn mệt mỏi, dù đã có tất cả những điều từng mơ ước.
Điều khiến bài nói của cô chạm đến nhiều người không nằm ở danh tiếng hay hào quang Hollywood, mà ở một cảm giác rất quen thuộc: cảm giác phải luôn cố gắng, luôn hữu ích, luôn tiến về phía trước để được an toàn.
“Tôi không cố trở nên đặc biệt. Tôi chỉ cố trở thành người đáng tin.”
Keke Palmer lớn lên trong một gia đình nghèo ở Robbins, Illinois - nơi thiếu thực phẩm lành mạnh, thiếu cơ hội và thiếu cả cảm giác ổn định.
Cha mẹ cô làm nhiều công việc cùng lúc nhưng vẫn không đủ sống. Khi gia đình chuyển đến nơi ở mới nhờ trợ cấp nhà ở, cô còn được dặn rằng đừng nhắc đến cha mình trước nhân viên đánh giá, nếu không gia đình có thể mất khoản hỗ trợ cần thiết.
Ngay từ nhỏ, cô đã hiểu rằng: sự ổn định rất mong manh.
Rồi diễn xuất xuất hiện như một cánh cửa thoát thân.
Một đứa trẻ hoạt bát, biết làm hài lòng người khác, biết biểu diễn bỗng trở thành hy vọng của cả gia đình.
Khi thành công đến, mọi thứ thay đổi rất nhanh: nhà cửa tốt hơn, xe cộ tốt hơn, áp lực tài chính vơi đi. Nhưng cùng lúc đó, vai trò của Keke cũng thay đổi.
Không còn chỉ là một cô bé thích diễn xuất nữa, cô đã trở thành “người gánh cả gia đình”.
Và từ đó, việc thất bại không còn là chuyện cá nhân, nó trở thành mối đe dọa tới cả gia đình của cô.
Keke kể rằng cô từng hoạt động như một cỗ máy đến mức có lúc đứng trên sân khấu Broadway mà không nhớ mình đã bước lên đó bằng cách nào. Cô gọi bản thân là một “billboard của hyper-functioning” - một người luôn hoạt động ở hiệu suất cao.
Nghe thì đáng ngưỡng mộ nhưng vấn đề là: hệ thống ấy không biết cách dừng lại.
Nhiều người trong chúng ta cũng vậy.
Chúng ta quen với việc phải cố gắng đến mức nghỉ ngơi bắt đầu gây cảm giác tội lỗi; khi chúng ta đã là người “hữu ích” thì việc “không làm gì” sẽ khiến ta cảm thấy bản thân mình vô giá trị; chúng ta không còn biết mình đang chạy vì điều gì nữa.
Những cơ chế từng giúp ta sống sót trong một giai đoạn khó khăn cuối cùng lại âm thầm biến thành chiếc lồng vô hình.
Khoảnh khắc khiến Keke thức tỉnh đến từ con trai của cô.
Sau một buổi Halloween quá náo nhiệt, cậu bé kiệt sức nhưng vẫn không thể ngủ. Cậu bé vẫn tiếp tục chạy, hét, chống cự ngay cả khi cơ thể đã quá tải.
Keke ôm con và nói: “Không sao đâu, con có thể nghỉ ngơi mà. Mẹ ở đây rồi.”
Nhưng rồi cô chợt nhận ra chính mình cũng chưa từng biết cách nghỉ ngơi.
Cô bật khóc khi hiểu rằng mẹ mình đã trao cho cô tất cả những gì bà biết, đó là kỹ năng sinh tồn. Không phải vì bà không yêu cô, mà vì cuộc đời chưa từng cho bà cơ hội để sống chậm lại.
Trong gia đình họ, dừng lại luôn đồng nghĩa với nguy cơ quay trở lại tình trạng nghèo khó.
Vì vậy, nghỉ ngơi chưa bao giờ là một lựa chọn an toàn.
Thông điệp lớn nhất của bài TED Talk nằm ở đây: “Bạn có thể nghĩ mình cần thêm tiền, thêm cơ hội, thêm thành tựu để cảm thấy an toàn. Nhưng thật ra, có thể điều bạn cần chỉ là một khoảng nghỉ.”
Đó là một suy nghĩ rất khó chấp nhận trong thế giới hiện đại.
Chúng ta sống trong thời đại mà bận rộn được xem như một biểu tượng của giá trị. Năng suất trở thành thước đo con người. Ai cũng cố chứng minh mình đang tiến lên.
Nhưng đôi khi, điều khiến ta kiệt sức không phải vì cuộc sống quá khó khăn.
Mà vì ta vẫn đang vận hành bằng một “hệ điều hành sinh tồn” đã lỗi thời.
Ta đã thoát khỏi hoàn cảnh cũ từ lâu, nhưng cơ thể và tâm trí vẫn sống như thể nguy hiểm đang chực chờ ở phía trước.
Bạn có thể nghe bài TED của Keke tại đây
