Lăng Cha Cả và vài suy nghĩ về lịch sử

Lê Học Lãnh Vân04/01/2021 16:00
Lăng Cha Cả và vài suy nghĩ về lịch sử

Lăng Cha Cả là một di tích quan trọng của Sài Gòn, một Sài Gòn bắt đầu xây dựng lại trù phú sau những lần chiến tranh giữa nhà Nguyễn và Tây Sơn…

Nếu lấy nhà thờ Đức Bà làm trung tâm Sài Gòn, hơn một năm sau trận chiến Mậu Thân, năm 1969, địa điểm xa trung tâm nhất mà Vương đi chơi với chúng bạn là Lăng Cha Cả cách đó khoảng sáu bảy cây số.

Cũng phải thôi, kể từ sau năm Mậu Thân 1968, trong tâm trí người cẩn thận, Sài Gòn đang bị phủ bóng chiến tranh. Con cái những gia đình như thế được cha mẹ khuyên răn không nên đi chơi xa, không nên đi gần những nơi dễ có giao tranh như phi trường, cầu cảng… Năm đó, trong một buổi học mà thầy nghỉ dạy hai tiếng đồng hồ, không cưỡng lại được lời dụ dỗ của anh bạn lớn hơn chừng chục tuổi, thằng học sinh lớ ngớ lớp tám trường Petrus Ký trèo lên yên sau chiếc xe Honda 50 cho ảnh chở về nhà ảnh ở gần Lăng Cha Cả rồi ghé qua thăm lăng.

Từ xa xa, Vương thấy lăng to như một cái đình, không khác những cái đình trên vùng đất Thủ Dầu Một từng được thăm viếng. Và nó chợt nhớ lại sáu bảy năm trước, lúc học lớp tư lớp ba tiểu học, chị Hai và một chị bạn của chị từng đưa nó tới đây dự một đám tang. Lúc đó cảnh vật còn hoang sơ hơn, Lăng Cha Cả mái nâu đỏ cổ kính được nhìn thấy từ xa với tấm bình phong án phía trước…

Năm 1983, Lăng Cha Cả bị giải tỏa.
Người đàn anh chở Vương thăm Lăng Cha Cả năm xưa đã chết mất tích năm 1975 trên đường chạy loạn từ Nha Trang vào Sài Gòn.
Vương ngồi với bố anh ấy trong con hẻm đường Bùi Thị Xuân, gần Lăng Cha Cả. Đường Võ Tánh, đường Chi Lăng đã được đổi tên. Thấy đằng kia, từ lăng, vài đám bụi mù trắng bốc lên…

Lăng Cha Cả là mộ của nhà truyền giáo, giám mục Bá Đa Lộc, một người Pháp sát cánh với Nguyễn Ánh trong công cuộc chống lại rồi lật đổ triều đình Tây Sơn. Lăng được hoàn thành năm 1799, ba năm trước khi Nguyễn Ánh lên ngôi vua. Lễ di hài cốt ông Bá Đa Lộc vô lăng là một sự kiện rất lớn của Sài Gòn thời đó, đám rước được các nhà truyền giáo ghi lại là rất to và chúa Nguyễn Ánh từ Qui Nhơn vào Sài Gòn dự lễ.

Lăng Cha Cả là một di tích quan trọng của Sài Gòn, một Sài Gòn bắt đầu xây dựng lại trù phú sau những lần bị chiến tranh giữa nhà Nguyễn và Tây Sơn tàn phá.

Cái tên Cha Cả có thể gợi cho ta hiểu cách ăn nói và rộng hơn cách sinh hoạt của một thời đại của vùng đất Sài Gòn xưa không?
Lăng Cha Cả là lăng của một cha cố đạo Công Giáo, người Pháp. Được nhà cầm quyền trân trọng tuyên dương công lao, lăng của ông hoàn toàn mang kiến trúc Việt Nam hòa hợp với con người và vùng đất nơi ông an nghỉ. Có tinh thần tự chủ nào toát ra từ vẻ giản dị lặng lẽ mang tính cách và tâm hồn Việt Nam của Lăng Cha Cả không?

Lúc đó Công giáo chưa phát triển tại Việt Nam như bây giờ. Sự hiện diện, tồn tại và trở thành một địa danh thân thiết của Lăng Cha Cả có cho thấy tinh thần chung sống hòa bình và tôn trọng lẫn nhau của lương và giáo không?

Lăng Cha Cả đã hiện diện nơi vùng đất Sài Gòn một thời gian bằng hai phần ba số tuổi của Sài Gòn. Dù muốn dù không, Lăng đã là một địa điểm văn hóa, một địa điểm lịch sử, đã là một phần của lịch sử Sài Gòn. Đáng tiếc là giờ địa điểm này không còn gì ngoài cái tên, nhưng lịch sử về Lăng Cha Cả thì vẫn còn đó.

Trên mâm cơm, gia đình chúng tôi thường luận bàn những câu chuyện lịch sử. Một trong những đề tài được chúng tôi nhắc tới là tại sao nhà Nguyễn, được lập nên bởi chúa Nguyễn Ánh, một anh hùng cái thế và phóng khoáng, trải bao gian lao sống chết mới dựng nên vương triều trong tinh thần rộng mở và thân cận với văn hóa và kỹ thuật phương Tây, lại khép cửa với phương Tây một cách nghiệt ngã sớm như vậy để quay đầu thần phục nhà Thanh? Ý bài viết này muốn nói sự thần phục mê muội chứ không phải chỉ thần phục ngoại giao.

Nếu nhà Nguyễn không mê muội thần phục triều đình Bắc phương, thì vào nửa cuối thế kỷ XIX, khi Thanh triều suy đồi nghiêng ngửa, Việt Nam đã rất có thể canh tân xứ sở để hùng mạnh như Nhật Bản. Chứ không phải là một thuộc địa trầm luân chậm tiến tới bây giờ!
Cái gì đã xô đẩy Việt Nam vào số phận lẩn quẩn này?

Chúng tôi đã bàn luận nhau phải chăng do lúc đó sự xung đột văn hóa Tây - Đông đã quá mạnh, các nhà truyền giáo phương Tây, đại diện là giám mục Bá Đa Lộc, không chỉ truyền giáo, mà còn đả phá phong tục thờ cúng ông bà và giềng mối gia đình của người Việt? Giám mục Bá Đa Lộc có thiếu chính trị trong khi tiến hành truyền đạo không? Đừng quên rằng không chỉ truyền đạo cho dân chúng, ông đã truyền đạo cho hoàng tử Cảnh, người sắp nắm vận mệnh nước Việt thời đó!

Khoan nói ý đồ ông Bá Đa Lộc là đúng hay sai, có lợi cho Việt Nam hay không, việc ông muốn đưa cách hành xử Công Giáo can thiệp quá sâu vào phong tục thờ cúng ông bà của Việt Nam khiến Nguyễn Ánh, một người gắn bó với truyền thống tổ tiên, phải e ngại, đề phòng.

Tâm lý e ngại, đề phòng này có ảnh hưởng gì trên việc chọn người kế vị vua Gia Long không? Tâm lý e ngại, đề phòng này, nếu được truyền trong gia tộc, có góp phần tạo tâm lý bài Tây dương mạnh mẽ thời Minh Mạng, Thiệu Trị… không? Có góp phần khiến “cái vận số nước mình nó vậy” không?

Cô con gái trong nhà, người theo học khoa học kỹ thuật, nói con rất yêu thích Văn, Sử. Phải chi thầy cô trong trường dạy Sử mà thảo luận như thế này thì học trò yêu Sử biết bao nhiêu. Muốn được yêu, lịch sử phải thực thà, chân thành, mời gọi suy nghĩ.

Lịch sử phải nói lên sự thật từ nhiều góc độ khác nhau và để người học, người đọc tự suy ngẫm. Lịch sử là để người đời sau rút ra những bài học, chứ không phải là những bài được cắt xén hay bẻ chuốt cong để minh họa cho chính sách hay ý đồ chính trị nào đó. Lịch sử phải là người thầy dạy kinh nghiệm cho đời sau.

Cứ dạy Sử như hệ thống giáo dục chúng ta đang dạy, càng dạy học sinh càng quay lưng với lịch sử. Đúng ra là học sinh quay lưng với lịch sử khi chúng phải học lịch sử tư duy một chiều, khô khan và thiếu biện chứng!


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Đại dịch COVID-19 đã thay đổi cuộc sống của chúng ta như thế nào trong 2020?

Cuộc sống quay trở về những giá trị cơ bản, sống chậm lại, tiết kiệm hơn...Đó là những đổi thay do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 trong năm 2020.
2

Clip ấn tượng tổng hợp các sự kiện đáng nhớ năm 2020 "gây sốt" dân mạng

Năm 2020 sắp kết thúc, cùng nhìn lại những khoảnh khắc và sự kiện đáng nhớ nhất trong năm qua với đoạn clip tổng hợp ấn tượng dài gần 4 phút dưới đây.
3

Cha đẻ của karaoke là một tay đánh trống mù nhạc lý, người bỏ lỡ hàng trăm triệu USD vì "quên" đăng ký bản quyền

Chỉ với chiêu thuê người đẹp ăn mặc thu hút cầm mic hát, Daisuke Inoue đã khiến Karaoke trở thành trào lưu của toàn thế giới.
4

Bài 1: Bí ẩn chiếc quan tài dựng đứng của kẻ tay sai khét tiếng tàn ác

Trong khu đất Thánh của ngôi nhà thờ cổ Cái Bè (thị trấn Cái Bè, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang) có ngôi mộ lớn bằng đá trắng, chôn quan tài dựng đứng.
5

Festival Áo dài Quảng Ninh 2020 - Miền di sản

Lần đầu tiên Festival Áo dài được tổ chức tại Quảng Ninh với mong muốn những giá trị truyền thống sẽ tiếp nối với những di sản của Quảng Ninh để định danh một vùng đất quý với nhiều giá trị tiềm tàng.

Đại dịch COVID-19 đã thay đổi cuộc sống của chúng ta như thế nào trong 2020?

Cuộc sống quay trở về những giá trị cơ bản, sống chậm lại, tiết kiệm hơn...Đó là những đổi thay do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 trong năm 2020.

Lời hay ý đẹp để chúc nhau trong năm mới

Bước sang năm mới, những lời “chúc hay ý đẹp” sẽ là thông điệp ý nghĩa để bạn gửi tặng những người thân yêu của mình.

Quốc gia khởi nghiệp: Giấc mơ Mỹ - Hiện thực hóa giấc mơ trở thành siêu cường số 1 thế giới

Trên mảnh đất hoang vu, nghèo nàn về lịch sử, văn hóa nhưng người Mỹ đã tự làm giàu và mở ra "một kỷ nguyên mới" cho chính mình bằng việc tạo dựng nên một nền tảng tri thức vững chắc được hun đúc từ nhiều thế hệ, với mục đích cao nhất là hiện thực hóa khát vọng "giấc mơ Mỹ".

Trong những ngày cuối cùng của năm 2020, vĩnh biệt nhạc sĩ Lam Phương!

Sự ra đi của nhạc sĩ Lam Phương là thông tin đưa lại nhiều xúc cảm và sự hoài nhớ đối với công chúng trong đời sống văn hóa tuần qua.

Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ "giữ hồn" tranh dân gian Đông Hồ

Bà Nguyễn Thị Oanh là nữ nghệ nhân duy nhất ở Bắc Ninh vẫn "giữ lửa" nghề làm tranh dân gian Đông Hồ trong suốt gần nửa thế kỷ. Mới đây, bà được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân ưu tú".

Hà Nội mở thêm 8 tuyến phố đi bộ trong phố cổ từ ngày mai

UBND quận Hoàn Kiếm, Hà Nội đã tổ chức mở thêm 8 tuyến phố đi bộ trong phố cổ vào dịp cuối tuần.

Khám phá một cách tiếp cận mới của sơn mài Việt

Từ "Tấm Cám", "Từ Thức gặp Tiên" đến "Truyền thuyết con rồng cháu tiên", Hanoia đã thể hiện bước chuyển mình tích cực trong cách tiếp cận người yêu sơn mài Việt qua những câu truyện cổ tích của thời hiện đại.

Festival Áo dài Quảng Ninh 2020 - Miền di sản

Lần đầu tiên Festival Áo dài được tổ chức tại Quảng Ninh với mong muốn những giá trị truyền thống sẽ tiếp nối với những di sản của Quảng Ninh để định danh một vùng đất quý với nhiều giá trị tiềm tàng.

‘Viết 60 nhật ký Vũ Hán trong đại dịch, tôi bị chính quyền coi là kẻ thù, dân dọa giết’

Giải trí - Nhân Hoàng - 19/01/2021 15:00
Nhà văn Phương Phương phải đối mặt với phản ứng dữ dội của chủ nghĩa dân tộc vì nhật ký ghi lại cuộc sống ở Vũ Hán trong những ngày đầu đợt bùng phát coronavirus. Thế nhưng, bà cho biết sẽ không im lặng.

Vợ nhạc sĩ Trần Tiến: Tôi sẽ khởi kiện người đưa tin thất thiệt

Giải trí - Tiểu Vũ - 19/01/2021 14:45
Bà Trần Thị Bích Ngà, vợ nhạc sĩ Trần Tiến cho biết sẽ khởi kiện những người đưa tin thất thiệt về sức khỏe của chồng bà.

Vòng loại U.19 : Đàn em Công Phượng thất bại, hậu duệ Tiến Linh ghi 5 bàn

Thể thao - theo Thanh Niên - 19/01/2021 14:43
Bất ngờ đã xảy ra tại lượt trận thứ tư Vòng loại U.19 quốc gia 2021 khi chủ nhà Kon Tum không được đánh giá cao nhưng đã quật ngã lứa đàn em của Công Phượng trong màu áo học viện NutiFood. Trong khi Bình Dương nổi lên chân sút mới ghi 5 bàn vào lưới Bến Tre

Wowy và MV Hướng Dương truyền động cho giới trẻ

Giải trí - T.N.L - 19/01/2021 14:30
MV “Hướng Dương” chạm tới trái tim người nghe bởi năng lượng tích cực, thúc đẩy giới trẻ nỗ lực để thực hiện khát vọng lớn, thay đổi cuộc đời mình và góp phần cống hiến cho đất nước.

Nam thanh niên 20 tuổi bị gãy dương vật vì cương cứng giữa đường

Sức khỏe - Hồ Quang - 19/01/2021 14:00
Đang đi đường, bỗng dưng chàng trai trẻ bất ngờ cương cứng dương vật, cùng lúc đó bị một xe máy tông vào khiến anh gặp nạn.

Bị Google, Apple và Amazon tẩy chay, mạng xã hội cho fan Trump hồi sinh nhờ hãng công nghệ Nga

Công nghệ - Nhân Hoàng - 19/01/2021 13:30
Parler, trang web và ứng dụng truyền thông xã hội phổ biến với người ủng hộ ông Trump, đã trở lại trực tuyến một phần với sự trợ giúp của công ty công nghệ Nga.

Trung Quốc thúc giục Philippines gác lại tranh chấp trên Biển Đông, thúc đẩy thăm dò dầu khí chung

Thế giới - Hoàng Vũ (theo SCMP) - 19/01/2021 13:00
Ngoại trưởng Trung Quốc - Vương Nghị đã thúc giục Philippines không nên bị phân tâm bởi các tranh chấp hàng hải ở Biển Đông mà nên đẩy mạnh hợp tác về dầu khí.

FBI điều tra cô gái nghi trộm laptop của Chủ tịch Hạ viện Mỹ bán cho người Nga

Thế giới - Cẩm Bình - 19/01/2021 12:30
Cơ quan chức năng Mỹ đang điều tra cô gái bị nghi lấy cắp laptop hoặc ổ ứng từ văn phòng của Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi, sau đó tìm cách bán cho phía Nga.

TP.HCM: ‘Chạy đua' hàng Tết, vẫn siết chặt kiểm tra an toàn thực phẩm

Thời sự - Bài và ảnh: Phan Diệu - 19/01/2021 12:00
Trước thềm Tết Nguyên đán 2021, nhiều chợ đầu mối ở TP.HCM đã chuẩn bị đầy đủ nguồn hàng nhằm phục vụ tốt nhất nhu cầu của người dân.

Đảng Cộng hòa trước quyết định khó khăn: Giữ hay loại ông Trump?

Thế giới - Cẩm Bình - 19/01/2021 11:30
Tỷ lệ ủng hộ dành cho Tổng thống Donald Trump giảm đáng kể từ sau cuộc bạo loạn hôm 6.1.

Nhạc sĩ Trần Tiến bức xúc khi bị đồn qua đời

Giải trí - 19/01/2021 11:26
Tác giả ca khúc "Mặt trời bé con" bày tỏ nỗi bức xúc khi bản thân bị đồn qua đời.

Biden sẽ đảo ngược nhiều chính sách của Trump ngay trong tháng 1

Thời sự - Đức Thanh - 19/01/2021 11:00
Sau khi Joe Biden nhậm chức Tổng thống Mỹ vào ngày 20.1.2021, sẽ lập tức hành động đảo ngược nhiều chính sách gây tranh cãi của chính quyền Donald Trump.

Mừng Tết Tân sửu 2021, TP.HCM tổ chức hàng loạt hoạt động văn hóa nghệ thuật

Giải trí - Phan Diệu - 19/01/2021 10:30
Vào dịp Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021, TP.HCM sẽ tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, biểu diễn nghệ thuật… phục vụ người dân và du khách.

Windows 10X chính thức lộ diện: Một hệ điều hành “thuần khiết” của Microsoft

Máy tính - 19/01/2021 10:00
Microsoft đã thay đổi chiến lược và phát triển Windows 10X cho những chiếc máy tính một màn hình giá rẻ, thay vì các thiết bị hai màn hình như trước đây.

Ông Trump ký lệnh loại bỏ máy bay không người lái Trung Quốc khỏi các hạm đội Mỹ

Công nghệ - Nhân Hoàng - 19/01/2021 09:45
Tổng thống Donald Trump hôm 18.1 đã ký lệnh hành pháp chỉ đạo các cơ quan Mỹ ưu tiên loại bỏ các máy bay không người lái do Trung Quốc sản xuất khỏi các hạm đội của Chính phủ Mỹ và đánh giá bất kỳ rủi ro an ninh nào.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 3, 19/01/2021