Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ "giữ hồn" tranh dân gian Đông Hồ

25/12/2020 22:00
Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ "giữ hồn" tranh dân gian Đông Hồ

Bà Nguyễn Thị Oanh là nữ nghệ nhân duy nhất ở Bắc Ninh vẫn "giữ lửa" nghề làm tranh dân gian Đông Hồ trong suốt gần nửa thế kỷ. Mới đây, bà được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân ưu tú".

Đi dọc theo đường đê sông Đuống, tôi tìm đến nhà nghệ nhân Nguyễn Thị Oanh (xã Song Hồ, Thuận Thành, Bắc Ninh) khi bà vừa được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân ưu tú". Bà Oanh vừa cặm cụi in nốt màu đen cho những bức tranh "Mục đồng thổi sáo", vừa say sưa kể về dòng tranh đã gắn liền với bà gần nửa thế kỷ qua.

Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ "giữ hồn" tranh Đông Hồ

Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ "giữ hồn" dòng tranh Đông Hồ

Gần nửa thế kỷ gìn giữ "lửa nghề"

Nghệ nhân Nguyễn Thị Oanh (60 tuổi) là con dâu trưởng của cố nghệ nhân Nguyễn Hữu Sam - nghệ nhân ưu tú đầu tiên của làng tranh dân gian Đông Hồ. Cố nghệ nhân là người dìu dắt, đào tạo nghề cho bà Oanh và người con trai thứ Nguyễn Hữu Quả trở thành những người gắn bó và gìn giữ nghề làm tranh dân gian Đông Hồ.

Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ giữ hồn tranh dân gian Đông Hồ - 1
Nghệ nhân Nguyễn Thị Oanh say sưa bên giấy gió, ván in tranh.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Oanh bày tỏ sự thích thú và tự hào khi nói về tranh dân gian Đông Hồ, bởi đây là cả một kho tàng lịch sử, văn hóa cần phải bảo tồn, lưu truyền.

Bà Oanh cho biết: "Làng tôi ngày xưa có 17 dòng họ làm tranh, nhưng sau đó bỏ hết chỉ còn 2 dòng họ là Nguyễn Hữu và Nguyễn Đăng làm, mỗi dòng họ chỉ có 1 gia đình làm tranh".

Bén duyên với tranh dân gian Đông Hồ từ khi mới 14 tuổi, đến nay đã gần 50 năm gắn bó với giấy gió, ván in, nghệ nhân Nguyễn Thị Oanh bày tỏ: "Từ nhỏ, tôi đã được tiếp xúc với tranh Đông Hồ, cứ sáng đi học thì chiều về vẽ nên tôi thuộc lòng các công đoạn và bí quyết để làm tranh. Lớn lên tôi trở thành lao động chính, rồi cơ duyên trở thành con dâu của cố nghệ nhân Nguyễn Hữu Sam".

Năm 2010, vì tuổi già sức yếu, nghệ nhân Nguyễn Hữu Sam đã giao lại toàn bộ cơ sở sản xuất tranh dân gian cho bà Oanh. Bà vừa điều hành vừa tổ chức duy trì các hoạt động sưu tầm và sản xuất tranh dân gian Đông Hồ.

Bà còn sáng tác một số tranh theo đề tài mới: Tranh chùa Dâu, chùa Bút Tháp,…Tính đến nay, bà Oanh là thế hệ thứ 6 trong gia đình có 7 thế hệ làm tranh dân gian Đông Hồ.

Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ giữ hồn tranh dân gian Đông Hồ - 2
Tranh dân gian đã gắn bó với nữ nghệ nhân suốt gần 50 năm qua.
Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ giữ hồn tranh dân gian Đông Hồ - 3
Bà Oanh dành 4 phòng trong khuôn viên nhà để trưng bày những bức tranh do bà và những thế hệ trong gia đình sáng tác.

Bà tích cực tham gia một số hoạt động triển lãm lớn, được Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch tặng kỷ niệm chương, phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân làng nghề Việt Nam", "Nghệ nhân tỉnh Bắc Ninh".

Mới đây nhất, bà được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân ưu tú", đồng thời cũng là nữ nghệ ưu tú duy nhất của 62 làng nghề tỉnh Bắc Ninh.

"Đó là niềm vui, niềm vinh hạnh khi những cố gắng, đóng góp của mình cho dòng tranh dân gian Đông Hồ được ghi nhận", bà Oanh xúc động nói.

Truyền "lửa nghề" cho thế hệ trẻ

Tranh dân gian Đông Hồ là một dòng tranh lâu đời của Việt Nam với những giá trị nội dung và nghệ thuật độc đáo. Những bức tranh Đông Hồ vừa chân chất, dân dã vừa sâu sắc, triết lí, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, đến nay đã trở thành một nét đặc sắc của văn hóa dân tộc.

Bà Oanh cho biết, công việc chính của bà là vẽ phác thảo mẫu, nhưng để hoàn thành một bức tranh Đông Hồ thì công đoạn nào bà cũng có thể làm được.

Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ giữ hồn tranh dân gian Đông Hồ - 4

Mỗi bức tranh Đông Hồ có bao nhiêu màu thì có bấy nhiêu bản in. Bức "Mục đồng thổi sáo" này có 4 màu, sẽ có 4 bản in tương ứng.

Bà còn sáng tạo, sản xuất thêm nhiều loại sản phẩm khác để thu hút nhiều khách hàng. Không chỉ tranh, mà còn có cả sổ tay các loại, thậm chí cả những bản in bằng gỗ để mọi người tự in được bức tranh hoàn chỉnh.

Điểm đặc biệt của dòng tranh Đông Hồ là tất cả các nguyên liệu đều hoàn toàn bằng cỏ cây hoa lá của thiên nhiên Việt Nam, như màu vàng là từ hoa hòe, màu trắng là từ mai con điệp ở dưới biển, màu hồng là từ sỏi son ở trên núi, màu đen từ than của lá tre, than rơm rạ.

Khâu khắc ván phải chú ý việc chọn gỗ để khắc, khắc ván nét thì phải chọn gỗ thị, khắc ván màu nên chọn gỗ mỡ. In tranh thì phải in màu đỏ trước rồi mới đến màu xanh, vàng, trắng và cuối cùng là in ván nét màu đen.

Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ giữ hồn tranh dân gian Đông Hồ - 5
Nhà thơ Hoàng Cầm viết về dòng tranh này: "Hồn dân tộc sáng bừng trên giấy điệp".
Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ giữ hồn tranh dân gian Đông Hồ - 6
Tranh dân gian Đông Hồ vừa đáp ứng những nhu cầu văn hóa tinh thần, tín ngưỡng, tâm linh và cảm thụ nghệ thuật của nhân dân, vừa chứa đựng những nội dung giáo dục nhân cách của con người trong cuộc sống thường ngày.

Trong suốt cuộc trò chuyện, nghệ nhân Nguyễn Thị Oanh bày tỏ sự trăn trở: "Tôi chỉ mong sao dòng tranh dân gian Đông Hồ sẽ luôn tồn tại cùng dòng chảy phát triển của đất nước, bởi ở đó thể hiện những nét tinh hoa, giá trị văn hóa độc đáo của người Việt".

Nữ nghệ nhân dành gần nửa thế kỷ giữ hồn tranh dân gian Đông Hồ - 7
Bằng niềm đam mê, nghệ nhân Nguyễn Thị Oanh vẫn hàng ngày miệt mài với những bức tranh dân gian.

Bà cũng đang truyền dạy lại nghề cho người con trai và con dâu. Bên cạnh đó, bà vẫn thường xuyên hướng dẫn, giới thiệu về dòng tranh cổ truyền cho các học sinh, sinh viên và du khách đến tham quan, tìm hiểu dòng tranh này.

Hà Hiền


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Hà Nội mở thêm 8 tuyến phố đi bộ trong phố cổ từ ngày mai

UBND quận Hoàn Kiếm, Hà Nội đã tổ chức mở thêm 8 tuyến phố đi bộ trong phố cổ vào dịp cuối tuần.

Khám phá một cách tiếp cận mới của sơn mài Việt

Từ "Tấm Cám", "Từ Thức gặp Tiên" đến "Truyền thuyết con rồng cháu tiên", Hanoia đã thể hiện bước chuyển mình tích cực trong cách tiếp cận người yêu sơn mài Việt qua những câu truyện cổ tích của thời hiện đại.

Festival Áo dài Quảng Ninh 2020 - Miền di sản

Lần đầu tiên Festival Áo dài được tổ chức tại Quảng Ninh với mong muốn những giá trị truyền thống sẽ tiếp nối với những di sản của Quảng Ninh để định danh một vùng đất quý với nhiều giá trị tiềm tàng.

Xúc động nghe lại những giai phẩm đi vào lòng người của nhạc sĩ Lam Phương

Lam Phương là tác giả âm nhạc tiêu biểu của Sài Gòn giai đoạn trước 1975. Ông sáng tác khoảng hơn 200 ca khúc, trong đó, đa số là tác phẩm bất hủ trong lòng người mộ điệu từ thập niên 1950 đến nay...

Làm gì khi hàng ngàn bức thư gửi cho ông già Noel lại gửi tới... nhà bạn?

Đã có hàng ngàn lá thư của trẻ nhỏ vốn định gửi tới cho ông già Noel nhưng không hiểu vì sao lại gửi tới nhà của một cặp đôi, họ đã làm gì với hàng ngàn lá thư ấy?

Clip ấn tượng tổng hợp các sự kiện đáng nhớ năm 2020 "gây sốt" dân mạng

Năm 2020 sắp kết thúc, cùng nhìn lại những khoảnh khắc và sự kiện đáng nhớ nhất trong năm qua với đoạn clip tổng hợp ấn tượng dài gần 4 phút dưới đây.

Việt Nam 2010-2020: Thập kỷ khép lại bằng một năm nhiều mất mát nhưng giúp khơi dậy tinh thần dân tộc và sự biết ơn!

Cùng nhìn lại 10 sự kiện đáng nhớ nhất của Việt Nam trong 10 năm đầu tiên của thiên niên kỷ.

Sửng sốt trước thế giới mở ra từ những món đồ vật thường ngày qua những bức ảnh

Những mô hình của Péter Csákvári không "hiếm có khó tìm", nhưng cách anh bài trí lại tạo nên những khuôn hình cuốn hút, khiến người xem mê mải nhìn ngắm.

Sếp của Einstein - Bí quyết để trở thành nhà lãnh đạo của các thiên tài?

Sách - 19/01/2021 08:30
Cuốn sách "Sếp của Einstein" giúp bạn khám phá 10 nguyên tắc để lãnh đạo những người xuất chúng.

Cô gái giúp người bạn cũ vô gia cư nghiện ngập và sự biến đổi của cậu bạn khiến ai cũng ngạc nhiên

Giới trẻ - 19/01/2021 08:00
Một người bạn tốt chính là một người bất chấp tất cả để ở bên cạnh, giúp đỡ bạn mình mỗi lúc khốn khó.

15 câu nói "đọc là thấm" của Thiền sư Thích Nhất Hạnh

Giới trẻ - 19/01/2021 07:30
Thiền sư Thích Nhất Hạnh vừa là thiền sư vừa là giảng viên, nhà văn, nhà thơ, nhà khảo cứu, nhà hoạt động xã hội, và người vận động cho hòa bình. Ông đã viết hơn 100 cuốn sách, trong đó hơn 40 cuốn bằng tiếng Anh, với một số tác phẩm nổi bật như Đường xưa mây trắng, Phép lạ của sự tỉnh thức, Hạnh phúc cầm tay, ...

TP.HCM đang phát triển đô thị theo kiểu ‘vết dầu loang’

Kinh tế - Bài và ảnh: Phan Diệu - 19/01/2021 07:00
Ông Lê Hoàng Châu cho rằng phát triển đô thị ở TP.HCM vẫn còn theo kiểu “vết dầu loang”, chưa đáp ứng mục tiêu về đô thị hóa.

‘Thái tử' Samsung đi tù lần hai, Samsung có thể tụt hậu trong cuộc cạnh tranh toàn cầu

Thế giới - Nhân Hoàng - 18/01/2021 23:30
Tòa án Tối cao Seoul (Hàn Quốc) đã kết án Phó chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae-yong 30 tháng tù giam hôm 18.1, có thể trì hoãn việc tái cấu trúc quyền sở hữu Tập đoàn Samsung sau cái chết của cha ông là Chủ tịch Lee Kun-hee vào ngày 25.10.2020.

Luật sư Kiều Anh Vũ: Officetel - hàng loạt vướng mắc pháp lý

Kinh tế - Trí Lâm - 18/01/2021 23:20
Luật sư Kiều Anh Vũ cho rằng thực tiễn tồn tại của officetel và các giao dịch liên quan đến officetel đã và đang đặt ra nhiều vướng mắc pháp lý.

Liên Hợp Quốc, EU và Ngoại trưởng Mỹ lên án vụ bắt thủ lĩnh phe chống ông Putin, Nga phản pháo

Thế giới - Nhân Hoàng - 18/01/2021 23:19
Các công tố viên nhà nước Nga yêu cầu một thẩm phán bỏ tù nhà phê bình Điện Kremlin - Alexei Navalny trong 30 ngày, sau khi ông này bị bắt giữ vào tối 17.1 tại sân bay Sheremetyevo (Moscow) trong lần trở về nước đầu tiên kể từ lúc bị đầu độc vào tháng 8.2020.

Danh hài Thúy Nga bức xúc khi lại bị đồn qua đời tại Mỹ

Giải trí - Dạ Thảo - 18/01/2021 23:15
Tức giận vì lại bị kẻ xấu tung tin đồn qua đời, nghệ sĩ hài Thúy Nga phải lên tiếng đính chính trên trang cá nhân.

Chiều 18.1, Hà Nội và Đà Nẵng có 2 ca mắc mới COVID-19

Thời sự - 18/01/2021 23:09
Chiều 18.1 ghi nhận 2 ca mắc mới COVID-19 ở Hà Nội và Đà Nẵng được cách ly ngay khi nhập cảnh. Việt Nam hiện có 1.539 bệnh nhân.

Những sai lầm của phụ huynh khi giữ ấm cho trẻ trong mùa đông

Sức khỏe - Hồ Quang - 18/01/2021 23:00
Mùa đông đang đến, mặc dù nhiều phụ huynh chăm sóc rất kỹ lưỡng, cẩn thận để giữ ấm cho trẻ, nhưng các bé vẫn mắc phải những chứng bệnh do lạnh, ẩm, mưa gió thất thường của mùa đông, thậm chí còn nguy hiểm đến tính mạng của trẻ.

Bên trong nhà tù giam giữ người thừa kế Samsung, doanh nhân quyền lực nhất Hàn Quốc

Thời sự - Nhân Hoàng - 18/01/2021 22:45
Sau khi bị Tòa án tối cao Seoul (Hàn Quốc) tuyên án 30 tháng tù vì tội hối lộ, Phó chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae-yong đã trở lại nhà tù tương tự nơi ông đã ở từ 2017 đến 2018.

Khi Giám đốc doanh nghiệp làm… “cu li”

Doanh nghiệp - Trần Khải - 18/01/2021 22:30
Ấn tượng đầu tiên của chúng tôi khi gặp ông Lê Văn Tùng (53 tuổi), Giám đốc doanh nghiệp tư nhân Lê Tùng Bạc Liêu (ấp Rạch Rắn, xã Long Điền, huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu) là một người hiền lành, thân thiện, giản dị và rất gần gũi.

Đại dịch COVID-19 khiến nông dân Campuchia đổ xô đi bắt chuột bán sang Việt Nam

Thời sự - Anh Tú - 18/01/2021 22:00
Kinh tế Campuchia khó khăn do ảnh hưởng từ COVID-19. Ngày càng nhiều người Campuchia coi bắt chuột bán sang Việt Nam là một công việc toàn thời gian.

Danh ca Lệ Thu: Nghệ danh định mệnh, cuộc đời dang dở

Giải trí - Theo Lao Động - 18/01/2021 21:30
Cố danh ca Lệ Thu là một trong những nghệ sĩ đặc biệt. Bà nổi danh với những tuyệt khúc buồn và cuộc đời cũng lắm truân chuyên.

Nhà Bát Tràng đoạt giải Best New Private House của Design Awards 2021

Du lịch - Minh An - 18/01/2021 21:00
Nhà gốm Bát Tràng (Bát Tràng House) – một công trình kiến trúc ở Việt Nam vừa đoạt giải "Ngôi nhà mới tốt nhất - Best New Private House" tại Wallpaper Design Awards 2021 của một tạp chí Anh quốc.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 3, 19/01/2021