Một buổi chiều mùa thu năm 2016, trên những bậc thềm ở đài tưởng niệm Lincoln, Amanda Nguyen bình yên ngắm mặt trời lặn dần phía trước Điện Capitol, nơi mà trước đó ít giờ, dự luật đòi quyền lợi cho người sống sót do cô vận động đã được Quốc hội Hoa Kỳ nhất trí thông qua.
Sau một hành trình nhiều thử thách, có lúc gần như tuyệt vọng, Amanda cuối cùng cũng tìm lại được hy vọng của mình. “Hồi ký của Hy Vọng” (tựa gốc: Saving Five: A Memoir of Hope) được kể qua hai tuyến truyện đan xen, mỗi chương lại chuyển qua lại giữa hiện thực và thế giới nội tâm.
Một tuyến truyện đời thực kể về bước ngoặt trong đời Amanda, khi đang là sinh viên năm cuối ở Harvard. Có tương lai tươi sáng với cơ hội làm việc cho CIA và ước mơ trở thành nhà du hành vũ trụ của NASA, Amanda bất ngờ vấp phải bi kịch của đời mình: cô bị cưỡng hiếp. Đau lòng hơn, cô chưa thể báo án nhưng bộ công cụ bằng chứng xâm hại của cô lại có nguy cơ bị tiêu hủy vì thời hạn lưu giữ theo luật là chỉ có sáu tháng. Biến cố ấy đã đưa Amanda vào cuộc đấu tranh kéo dài nhiều năm để bảo vệ quyền của chính mình.
Một mặt, cô cố gắng không từ bỏ ước mơ trở thành phi hành gia (con đường để cô thoát khỏi người cha bạo hành và người mẹ mang nhiều vết thương tâm lý); mặt khác, cô vẫn kiên quyết bảo vệ công lý, bảo vệ quyền công dân của mình.
Trên hành trình đi tìm công lý, Amanda dần nhận ra hệ thống tư pháp Mỹ còn nhiều bất cập trong cách đối xử với các nạn nhân bị xâm hại tình dục. Như cô đã cay đắng nhận xét: “Những người sống sót không có nghĩa vụ gánh trách nhiệm cho bạo lực xảy ra với họ, nhưng thế giới vẫn luôn cố gắng bất chấp đổ gánh nặng đó lên đầu chúng ta. Xã hội sẽ bất chấp mọi thứ, người ta sẽ không từ một lý lẽ phi logic nào để đổi trắng thay đen, biến hành động sinh tồn đơn giản và đầy tính con người của chúng ta thành một điều bẩn thỉu và đáng hổ thẹn”.
Những con số cô đưa ra lạnh lùng nhưng khủng khiếp đến mức khó tin: “Cứ 6 phụ nữ thì có 1 người bị cưỡng hiếp. Cứ 4 nữ sinh viên đại học thì có 1 người bị tấn công tình dục... Mỗi 68 giây lại có 1 người Mỹ bị tấn công tình dục... Số vụ cưỡng hiếp được báo án không tới 20%. Cứ 100 người phụ nữ, sẽ có 99 người không bao giờ thấy được công lý”.
Điều khiến Amanda đau đớn không chỉ là vụ cưỡng hiếp, mà còn là cảm giác bị chính hệ thống tư pháp bỏ rơi. Nạn nhân sống sót lại bị tìm cách đổ lỗi, tìm cách gây khó dễ để họ không thể lưu giữ bằng chứng của vụ án.
Trước hoàn cảnh ấy, Amanda quyết định không im lặng. Cô chọn theo đuổi công lý, không chỉ cho bản thân mà còn cho những người sống sót khác. Và cô quyết định chọn con đường khó đi: “Khi sự công bằng không đến với chúng ta, ta vẫn có thể tự tạo ra công lý cho mình”.
Gác lại ước mơ, cô dấn thân vào công việc vận động Quốc hội liên bang và các bang trên khắp nước Mỹ thông qua Dự luật Quyền cho những người sống sót sau xâm hại tình dục do cô và các cộng sự soạn thảo.
Tuyến truyện còn lại đưa người đọc đi sâu vào ký ức và nội tâm của Amanda. Một câu chuyện giả tưởng đậm chất sử thi. Ở đó, Amanda Ba Mươi gặp lại Amanda Năm, Mười Lăm và Hai Mươi Hai. Bốn phiên bản lên đường khám phá quá khứ, lật mở lại những vết thương ẩn sâu trong tiềm thức, những câu chuyện của cha mẹ, khám phá lại cội nguồn gia đình và những tình tiết bất ngờ tạo nên con người cô như ngày nay. Hiện thực và tưởng tượng liên tục đan xen, giúp những khoảng trống trong câu chuyện đời thực dần được lấp đầy.
Ở cuối hành trình đó, Amanda nhìn lại quá khứ bằng một tâm thế khác và tìm được sự bình yên với chính mình. Cuốn sách khép lại bằng sự thấu hiểu. Khi nhìn rõ những tổn thương của bản thân và của người khác, Amanda đã tìm thấy lý do để tiếp tục bước về phía trước.
 |
|
Amanda Nguyen |
Amanda Nguyen là một nhà hoạt động xã hội và một phi hành gia. Amanda đã châm ngòi cho phong trào Stop Asian Hate (Ngưng ghét người Châu Á) và đã vận động thông qua một luật mang tính đột phá, bảo vệ quyền của những người sống sót sau tấn công tình dục, tại Mỹ và Liên hợp quốc, thông qua tổ chức Rise - chương trình thúc đẩy quyền công dân do cô sáng lập.
Cô được đề cử giải Nobel Hòa bình năm 2019 và giải thưởng Time 2022 dành cho Người phụ nữ của năm.
