Động vật có khả năng nhận thức bản thân khi soi gương không?

Anh Tú29/11/2023 13:00
Động vật có khả năng nhận thức bản thân khi soi gương không?

Nghiên cứu về việc liệu động vật có thể nhận ra mình trong gương hay không bắt đầu được thực hiện từ năm 1970 và kể từ đó chỉ một số ít loài đã vượt qua bài kiểm tra.

Mặc dù con người chúng ta là loài duy nhất ngắm nghía kỹ lưỡng hình ảnh phản chiếu của mình trong gương mỗi ngày, nhưng chúng ta không phải là loài duy nhất nhận ra chính mình trên các bề mặt phản chiếu.

Các nhà khoa học đã thử nghiệm khả năng nhận dạng bản thân qua gương ở nhiều loài, bắt đầu với nghiên cứu về tinh tinh (Pan troglodytes) vào năm 1970. Các loài động vật từ kiến, cá đuối đến vẹt xám châu Phi (Psittacus erithacus) cũng được thử nghiệm để tìm xem khả năng tự nhận thức của chúng trước gương. Một số ít loài nhận ra bản thân trong gương nhưng nhiều loài thì không; một số loài khác đã thể hiện hành vi phản ứng nhưng không thuyết phục.

Những kết quả hỗn hợp này khiến các nhà nghiên cứu tranh luận về tính hữu ích của thử nghiệm và cách nó giúp giới khoa học hiểu được nhận thức của động vật.

Frans de Waal, nhà động vật học tại Đại học Emory đã nghiên cứu các bài kiểm tra về khả năng tự nhận thức qua gương của động vật. De Waal cho biết: “Nhiều loài động vật không vượt qua được bài thử. Chúng cần được kiểm tra dấu hiệu trực quan trước gương mà không trải qua huấn luyện trước. Việc này cần phải để chúng tự phát". Do vậy, ông không tin vào việc một số động vật tự nhận thức được bản thân qua gương mà cho rằng đó chỉ là phản ứng giả.

guong.jpg
Nhiều loài linh trưởng có phản ứng khi thấy bản thân trong gương

Vậy những con vật nào đã vượt qua bài kiểm tra?

Trong thí nghiệm trên tinh tinh năm 1970, 4 con tinh tinh đã được gây mê và quệt thuốc nhuộm đỏ trên mặt. Khi tỉnh dậy, chúng đã soi gương và tự kiểm tra những vệt đỏ trên mặt mình, điều đó cho thấy chúng hiểu rằng mình đang nhìn vào bản thân qua gương. Bài kiểm tra đánh dấu thuốc nhuộm đó hiện được coi là bằng chứng thuyết phục nhất về khả năng tự nhận thức của động vật qua gương.

Các loài vượn lớn khác cũng đã vượt qua bài kiểm tra. Đười ươi nhận ra chính mình - và thậm chí còn xác định được vết bị đánh dấu trên cơ thể chúng - trong một nghiên cứu năm 1973.

Nhưng trong một nghiên cứu năm 1994, người ta lại quan sát thấy tinh tinh lùn kiểm tra các khu vực trên cơ thể mà chúng không thể nhìn thấy qua gương. Kết quả đối với khỉ đột còn thiếu thuyết phục hơn. Khỉ thường xem hình ảnh phản chiếu của chúng như một con vật khác chứ không nhận thức được đó chính là mình.

Ngoài ra, một loạt nghiên cứu gây tranh cãi cho thấy một số loài linh trưởng cũng có thể tự nhận dạng được bản thân, nhưng đó là sau một quá trình được huấn luyện. Điều này cũng đúng với các loài động vật khác, khiến người ta nghi ngờ về ý nghĩa của những nghiên cứu dạng đó.

Ellen O'Donoghue, nhà tâm lý học nhận thức tại Đại học Cardiff ở Anh, người đã nghiên cứu việc học ở chim bồ câu, đặt câu hỏi: "Quy trình huấn luyện đó có phủ nhận kết quả của bài kiểm tra qua gương đối với loài tham gia không?". Những người chỉ trích các bài kiểm tra dành cho động vật được huấn luyện, cho rằng hành vi như vậy không phải là bằng chứng đáng tin cậy về khả năng tự nhận thức.

Loài động vật có vú trên cạn duy nhất đã vượt qua bài kiểm tra một cách thuyết phục là voi châu Á (Elephas maximus) tại vườn thú Bronx. Các nghiên cứu về cá heo cho thấy chúng cũng có thể nhận ra hình ảnh phản chiếu của bản thân. Một nghiên cứu năm 1995 sử dụng video thay vì gương và một nghiên cứu năm 2001 sử dụng gương đều chỉ ra rằng cá heo sử dụng hình ảnh phản chiếu của bản thân để kiểm tra các vết bị đánh dấu trên cơ thể chúng.

Năm 2008, các nhà nghiên cứu về loài chim ác là Á-Âu (Pica pica) đã tìm thấy bằng chứng đầu tiên cho thấy những loài không phải động vật có vú cũng có khả năng tự nhận biết bản thân. Chim bồ câu cũng vượt qua bài kiểm tra - nhưng chỉ sau một thời gian huấn luyện nghiêm ngặt. Vào năm 2022, chim cánh cụt Adélie hoang dã (Pygoscelis adeliae) cũng có dấu hiệu tự nhận thức trước gương, mặc dù chúng không phản ứng với những chiếc yếm sặc sỡ được đeo quanh cổ.

Các thử nghiệm trên động vật bậc thấp cũng gây ra nhiều tranh cãi.

Một nghiên cứu năm 2015 cho thấy loài kiến có thể có khả năng tự nhận thức nhất định vì chúng cố gắng loại bỏ lớp sơn xanh khỏi đầu khi nhìn vào hình ảnh bản thân phản chiếu qua gương.

Hai nghiên cứu cho thấy động vật lớp cá có thể nhận ra bản thân. Một nghiên cứu vào năm 2016 đã phát hiện ra rằng cá đuối dường như tự kiểm tra bản thân và thổi bong bóng khi chạm mặt trong gương. Tuy nhiên, không có bài kiểm tra nào bằng cách đánh dấu lên cơ thể cá được tiến hành. Và một thử nghiệm năm 2019 trên cá bàng chài (Labroides dimidiatus) cho thấy chúng đã cố gắng loại bỏ vết thuốc nhuộm tạo ra ở mặt dưới sau khi phát hiện bản thân trong gương.

Thực tế là những sinh vật được cho là cấp thấp hơn này đã vượt qua bài kiểm tra qua gương, trong khi một số động vật thông minh nhất (không tính con người), gồm cả vẹt xám châu Phi lại thất bại. Chính nghịch lý đó đã khiến các kết quả bị nghi ngờ. Không rõ liệu những cuộc thử nghiệm này có chứng minh được ý thức thực sự về bản thân một cách đúng nghĩa hay không. Hay chúng chỉ đơn giản là biểu thị một nhận thức phức tạp về cơ thể.

O'Donoghue nhận xét: "Bài kiểm tra trước gương có thể chỉ ra một khía cạnh của nhận thức về bản thân. Chúng ta có xu hướng coi sự nhận thức về bản thân theo kiểu nhị phân, là tất cả hoặc không có gì. Nhưng điều đó có lẽ không đúng trong thế giới sinh vật, sự nhận thức này cũng có phân cấp".


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Những linh vật rồng hài hước khiến người xem bật cười ở Trung Quốc

2024 là năm Giáp Thìn. Không chỉ ở Việt Nam, hình tượng linh vật rồng cũng được chú ý tại một số quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những nước có cộng đồng người Hoa sinh sống.
2

Trận đấu voi lịch sử giữa voi châu Á và voi châu Phi: Kết quả khó tin

Trong trận chiến Raphia ở Palestine, vào năm 217 trước Công nguyên, đã xảy ra cuộc đụng độ đẫm máu giữa tượng binh dùng voi châu Á và voi châu Phi.
3

Vì sao tượng binh nhanh chóng vào viện bảo tàng?

Trong khi kỵ binh phải sau Thế chiến thứ nhất mới dừng sứ mệnh thì tượng binh vào viện bảo tàng sớm hơn.
5

6 sự thật về thế giới khó tin đến nỗi chưa ai từng nghĩ đến

Thiên nhiên, con người và động vật trên thế giới luôn ẩn chứa những sự thật làm chúng ta không khỏi ngạc nhiên.

Chuột có thể có trí tưởng tượng

Tạp chí khoa học Science ngày 2.11 vừa đăng tải một nghiên cứu phát hiện chuột có thể suy nghĩ về đồ vật và địa điểm không ở ngay trước mặt chúng.

Bí ẩn vụ trộm bộ não của thiên tài Albert Einstein

Chỉ vài giờ sau khi Einstein qua đời, bộ não của ông đã bị đánh cắp một cách đầy bí ẩn, "vụ trộm thế kỷ" kinh hoàng được che giấu hơn 3 thập kỷ.

Giấc mơ của cha ông ta ngày xưa nhân văn hơn con người thời nay

Một nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà nghiên cứu từ Đại học Geneva (UNIGE) và Đại học Toronto tiết lộ rằng những giấc mơ của cha ông ta ngày xưa nhân văn hơn chúng ta ngày nay.

Tiêu Dao đấu với Thiếu Lâm thì môn phái nào chiến thắng: Kim Dung đưa đáp án gây tranh cãi

Cuộc chiến giữa Tiêu Dao phái và Thiếu Lâm phái chắc chắn sẽ "long trời lở đất".

Mạng xã hội có thực sự gây nghiện?

Tờ The New York Times dẫn lời giới chuyên gia giải thích lý do tại sao mạng xã hội lại vô cùng hấp dẫn đối với con người.

Thích khách kỳ lạ nhất Trung Quốc chỉ dùng lời nói, không giết người vẫn hoàn thành nhiệm vụ

Vì sao vị thích khách này không cần đâm chém vẫn có thể hoàn thành nhiệm vụ của mình?

Cao thủ sinh nhầm thời của Kim Dung: Nếu xuất hiện ở Thần điêu hiệp lữ thì ngang cơ Thiên hạ Ngũ tuyệt

Điểm đặc biệt là trình độ võ thuật của cao thủ này chỉ xếp hạng 3 trong Thiên long bát bộ.

Bác sĩ điên rồ nhất lịch sử đánh cắp bộ não của Einstein, cắt thành 240 mảnh và giữ bí mật trong 43 năm

Với khao khát tìm ra bí mật của thiên tài, vị bác sĩ đã làm hành động liều lĩnh đến khó tin.

Phát kiến công nghệ di động

Blog GS John VU - GS John Vu - 02/03/2024 12:00
Công nghệ di động đang ngày càng trở thành cần thiết trên khắp thế giới.

Truyện Kim Dung - Vô Danh Thần Tăng đấu với Độc Cô Cầu Bại, ai thắng?

Thư giãn - Nguyệt Phạm - 02/03/2024 11:00
Vô Danh Thần Tăng và Độc Cô Cầu Bại đều là cao thủ trong giới võ lâm, khi đối đầu thì ai sẽ là người giành lợi thế?

Lạc lối là bình thường, nhưng đừng lạc quá lâu: 7 điều giúp bạn đi đúng hướng, sống hài lòng và hạnh phúc

Suy ngẫm - Trung Hạ - 02/03/2024 10:00
Cách để thoát khỏi trạng thái mơ hồ ấy lắm lúc lại đơn giản vô cùng. Đôi khi chỉ cần tạo một thói quen nhỏ, cũng có thể thay đổi cả đời người.

Chữa lành đứa trẻ tổn thương bên trong - Điều kỳ diệu mà bạn có thể tự mang lại cho mình

Từ sách - Phim - FN - 02/03/2024 09:00
Trong tâm hồn bạn có một đứa trẻ bị tổn thương, lạc lối. Nỗi đau đó liên tục bộc lộ ra trong cuộc đời bạn, dưới dạng những phản ứng bốc đồng và nhũng kiểu phản hồi cảm xúc thái quá.

Tài chính cho mọi người - Vì sao chúng ta luôn có thái độ kỳ lạ với tiền bạc?

Từ sách - Phim - YÊN VŨ - 02/03/2024 08:00
Có một thực tế là, phần lớn chúng ta đều có thái độ kỳ lạ với tiền bạc. Chúng ta né tránh việc trò chuyện về tiền bạc, thậm chí, một số người còn cho rằng đây là nói đến tiền bạc là chuyện đáng xấu hổ.

Tạo ra tổ và làm việc tổ

Blog GS John VU - GS John Vu - 01/03/2024 13:00
Công việc công nghệ thông tin (CNTT) yêu cầu các công nhân làm việc trong tổ. Làm việc tổ là một trong những kĩ năng mềm quan trọng mà sinh viên phải có và thường được hỏi tới trong phỏng vấn việc làm.

Nguồn gốc của trò chơi lô tô

Giải trí - Tiểu Vũ - 01/03/2024 12:00
Lô tô là trò chơi rất phổ biến ở miền Nam, cách diễn xướng âm nhạc gần gũi này đã trở thành nét văn hóa đặc sắc của người dân vùng đất này.

6 sự thật về thế giới khó tin đến nỗi chưa ai từng nghĩ đến

Thư giãn - Thanh Tâm - 01/03/2024 11:00
Thiên nhiên, con người và động vật trên thế giới luôn ẩn chứa những sự thật làm chúng ta không khỏi ngạc nhiên.

Bài phát biểu gây sốt: Muốn về sau không sống lay lắt qua ngày, nhất định phải lưu ý 3 điều này

Suy ngẫm - Hữu Đan - 01/03/2024 10:00
Nếu bạn là sinh viên, hãy nhớ đọc kỹ; nếu bạn là phụ huynh, hãy nhớ truyền lại cho con mình vì nó rất hữu ích.

"Siêu phẩm" dài 9 phút được quay trong 24 năm tiết lộ: "Bí mật" đằng sau một đứa trẻ thiên tài

Truyền cảm hứng - Hiểu Đan - 01/03/2024 09:00
Sự giáo dục, sự quan sát cẩn thận và tôn trọng từ khi còn nhỏ đã tạo điều kiện cho sự ra đời và trưởng thành của một “cô gái thiên tài”.

Cởi trói linh hồn - Cách mà tâm trí bạn vận hành để điều khiển những trải nghiệm

Từ sách - Phim - Quìn - 01/03/2024 08:00
Những gì bạn đang cảm nhận về thế giới thực ra là một sự diễn đạt hoàn toàn mang tính cá nhân của riêng bạn chứ không phải là kinh nghiệm nguyên sơ.

Học từ thất bại

Blog GS John VU - GS John Vu - 29/02/2024 13:00
Hệ thống giáo dục châu Á có nhiều kì thi để chọn chỉ vài học sinh xuất chúng. Do đó khi học sinh thất bại, họ bị loại ra khỏi hệ thống giáo dục cho nên mục đích của học sinh là qua được kì thi.

Bạn muốn hẹn hò - Mẹ đơn thân bán cháo vịt hẹn hò với người đàn ông U50 làm chăn nuôi

Truyền hình - Lam Phương - 29/02/2024 12:00
Hoàng Liên Hải (SN 1982) và Nguyễn Thị Ngân (SN 1982) đều từng trải qua hôn nhân đổ vỡ, mong muốn tìm người bầu bạn khi về già.

Sora khiến Trung Quốc như bị tụt hậu về AI tạo sinh - phần 2

Thư giãn - Sơn Vân - 29/02/2024 11:00
Với khả năng tạo video chân thực từ văn bản, Sora đã mang đến nhiều đồn đoán về bí mật đằng sau hiệu suất ấn tượng của nó.

Chuyên gia Harvard: Ở chốn công sở không bao giờ để lộ điều này

Kỹ năng - Phương Mộc - 29/02/2024 10:00
Bạn phải hiểu rằng, làm mất lòng người khác cũng sẽ khiến con đường phát triển cá nhân thêm khó khăn.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2019 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.com.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 7, 02/03/2024