Biến tiềm năng thành tài năng - Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa tôn thờ tài năng thiên bẩm
Adam Grant cho rằng tiềm năng không nằm ở nơi bạn bắt đầu, mà nằm ở quãng đường bạn có thể đi được.
Sự giản dị của tình yêu
Những bông hoa trông thật đáng yêu, mềm mại, vừa mới nở trong ánh nắng mai, nhưng ông ấy không ngắt chúng một cách nhẹ nhàng mà giật đứt chúng, thô bạo trấn lột hết mọi bông hoa của khu vườn. Thần thánh của ông ta đòi hỏi phải có thật nhiều hoa - thật nhiều vật đang sống cho một tượng đá chết cứng.
Một hôm khác tôi trông thấy mấy cậu bé hái hoa. Chúng không dâng cúng hoa cho một thần thánh nào cả; chúng vừa nói chuyện vừa lơ đãng bứt những bông hoa và vứt đi mà không suy nghĩ. Có bao giờ bạn tự quan sát thấy mình đang làm như vậy chưa? Tôi tự hỏi sao bạn lại làm thế? Vừa đi vừa bẻ một nhánh cây, bứt vài cái lá rồi thả rơi xuống đất. Có bao giờ bạn để ý mình đang hành động thiếu suy nghĩ như vậy chưa? Người lớn cũng làm thế, họ có cách riêng để thể hiện tính bạo tàn bên trong họ, thái độ thiếu tôn trọng khủng khiếp đối với các vật sống. Họ có thể nói về việc làm lành lánh dữ, nhưng mọi việc họ làm đều mang tính tàn phá và hủy diệt.
Ta có thể hiểu việc bạn ngắt một hai bông hoa để cài lên tóc, hoặc tặng người bạn yêu thương; nhưng tại sao vô cớ bạn xé nát hoa? Người lớn xấu xí vì tham vọng của họ, họ sát hại nhau trong chiến tranh và mua chuộc nhau bằng tiền. Họ có những kiểu cách hành động ghê tởm của riêng họ; và rõ ràng giới trẻ ở đây cũng như ở khắp mọi nơi cũng đang tiếp bước theo dấu chân họ.
Một hôm tôi đi ra ngoài đi dạo với một cậu bé và chúng tôi nhìn thấy một cục đá nằm chắn giữa đường. Khi tôi dời cục đá đi, cậu bé hỏi: “Tại sao ông làm vậy?”. Câu hỏi ấy cho thấy gì? Chẳng phải là sự thiếu quan tâm, thiếu tôn trọng sao? Bạn biểu lộ sự tôn trọng do sợ hãi, phải không? Bạn lập tức đứng dậy khi một người lớn bước vào phòng, nhưng đó không phải là kính trọng, đó là sợ hãi; bởi vì nếu bạn thực sự cảm nhận được sự tôn trọng, bạn sẽ không hủy hoại những bông hoa, bạn sẽ dời cục đá nằm giữa đường vào trong, bạn sẽ đối xử nhẹ nhàng với cây cối hoặc giúp chăm sóc vườn tược. Nhưng dù ta già hay trẻ, ta vẫn không có cảm giác tôn trọng thực sự. Tại sao thế? Phải chăng đó là do ta không biết đến tình yêu?
Tình yêu phải bắt đầu từ nhà giáo dục, từ thầy cô
Bạn có hiểu một tình yêu giản dị là gì không? Không phải sự phức tạp của tình yêu nhục dục, cũng không phải tình yêu dành cho Thượng đế, mà chỉ là yêu thôi, thực sự nhẹ nhàng, hòa nhã trong toàn bộ cách thức mà ta tiếp cận với mọi vật. Ở nhà, các bạn không phải lúc nào cũng có được tình yêu giản dị này, cha mẹ các bạn quá bận rộn; ở nhà có thể không có tình thương thực sự, không có sự ân cần, thế nên các bạn đến đây với nền tảng tâm lý không nhạy cảm ấy và các bạn xử sự giống như tất cả mọi người khác. Vậy làm thế nào ta tạo ra tính nhạy cảm ấy? Không phải bạn cần kìm nén bản thân để không hái hoa; bởi vì khi bạn chỉ đơn thuần bị kìm hãm bởi những sự điều chỉnh thì sự sợ hãi sẽ xuất hiện. Nhưng làm sao có được tính nhạy cảm khiến bạn tỉnh thức để không làm hại con người, thú vật, hoa cỏ?
Bạn biết nhạy cảm nghĩa là gì không? Chắc chắn nó có nghĩa là cảm thấy dịu dàng, trìu mến với mọi vật: thấy một con vật đang khổ thì bạn sẽ làm điều gì đó giúp đỡ nó, nhặt một viên đá trên đường vì sợ nhiều người đi chân trần sẽ giẫm phải, nhặt một chiếc đinh nằm giữa lộ bởi vì xe ô tô có thể cán trúng. Nhạy cảm là có lòng cảm thông với con người, với chim muông, với hoa lá, cây cối - không phải vì chúng là của bạn, mà chỉ vì bạn nhận ra cái đẹp phi thường trong vạn vật. Vậy, tính nhạy cảm này được hình thành ra sao?
Khi bạn nhạy cảm một cách sâu sắc, bạn tự nhiên sẽ không bứt hoa bẻ cành; tự động có khao khát không hủy hoại mọi vật, không làm tổn thương người khác, nghĩa là thực sự tôn trọng, yêu thương. Yêu thương là điều quan trọng nhất trong cuộc sống. Nhưng ta hiểu thế nào là tình yêu? Khi bạn yêu ai vì người đó yêu lại bạn, thì chắc chắn đó không phải là tình yêu.
 |
Thương yêu là có cái cảm nhận yêu mến lạ lùng mà không đòi hỏi bất cứ điều gì đền đáp. Bạn có thể hết sức lanh lợi, bạn có thể đỗ đạt các kỳ thi, có học vị tiến sĩ và một địa vị cao, nhưng nếu bạn không có tính nhạy cảm này, cảm nhận về tình yêu giản dị này, trái tim bạn sẽ trống rỗng và bạn sẽ khốn khổ suốt phần đời còn lại.
Vậy, tình yêu này hình thành ra sao? Một cách chắc chắn, tình yêu phải bắt đầu từ nhà giáo dục, từ thầy cô. Nếu bên cạnh việc cung cấp kiến thức về toán, sử hay địa, thầy cô giáo có được cảm nhận về tình yêu này trong tim và trò chuyện về tình yêu đó; nếu thầy cô giáo tự nhiên dọn dẹp gạch đá trên đường và không để cho người giúp việc làm tất cả những công việc dơ bẩn; nếu thầy cô trong lúc nói chuyện, trong khi làm việc, vui chơi, ăn uống, khi ngồi với học trò hay ngồi một mình, cảm nhận điều lạ lùng này và thường xuyên chỉ ra cho các bạn, thì bấy giờ các bạn cũng sẽ biết tình yêu là gì.
Bạn có thể có một làn da sáng, một gương mặt ưa nhìn, bạn có thể khoác một bộ sari xinh đẹp hoặc là một vận động viên nổi tiếng, nhưng không có tình yêu trong tim, thì bạn cũng chỉ là một người xấu xí, xấu xí không tả nổi; còn khi bạn yêu thương thì dù khuôn mặt bạn thô kệch hay xinh đẹp, nó cũng đều tỏa sáng rực rỡ.
Yêu thương là điều quan trọng nhất trong cuộc sống. Nếu lúc còn trẻ bạn không cảm nhận được tình yêu, nếu bạn không nhìn người khác, nhìn động vật, nhìn hoa lá với tình yêu chan chứa, thì khi lớn lên bạn sẽ thấy cuộc đời mình trống rỗng; bạn sẽ vô cùng cô độc và bóng tối của sợ hãi sẽ mãi mãi đeo bám bạn. Nhưng ngay khi trong tim bạn có được thứ phi thường được gọi tình yêu và cảm nhận được chiều sâu, niềm vui sướng, nỗi ngất ngây tột cùng của nó, bạn sẽ phát hiện rằng đối với bạn, thế giới đã được chuyển hóa.
