Có gì ở vở diễn “Ballet Kiều”?

Lý do “đặt hàng” Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch TP.HCM

“Ballet Kiều” - vở diễn “đặt hàng” trị giá hơn 1 tỷ đồng của Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam, đơn vị thực hiện là Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch TP.HCM (HBSO) sẽ ra mắt khán giả TP.HCM vào ngày 20/6 tới.

Chỉ đạo nghệ thuật của vở diễn - NSND Ứng Duy Thịnh cho biết: “Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam đã “nhắm” Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ kịch TP.HCM từ lâu rồi. Hội ghi nhận những thành tựu của Nhà hát và đặc biệt là tin tưởng vào dàn diễn viên vừa trẻ trung vừa có tài năng toả sáng trên sân khấu như HBSO”.

Chuyên viên phòng Nghệ thuật (Cục Nghệ thuật Biểu diễn) - Biên đạo Tuyết Minh cho biết: “Với một vở ba lê có câu chuyện, có hệ thống nhân vật cả chính diện, phản diện đan xen dầy dặn như Ballet Kiều thì ở Việt Nam hiện tại chỉ có đoàn múa của HBSO là có thể thực hiện tốt.

Nghệ thuật múa rất khắc nghiệt, chỉ cần qua lứa tuổi trẻ trung, qua thời điểm có thể toả sáng nhất cho kỹ thuật múa thì đã “trượt dốc” rồi và bắt buộc phải chuyển sang làm biên đạo. HBSO hiện nay đang có lứa nghệ sĩ trẻ, tài năng, ở đúng độ tuổi toả sáng trên sân khấu.

Những gương mặt như Trần Hoàng Yến, Hồ Phi Điệp, Đàm Đức Nhuận, Phan Thái Bình… đều đã điêu luyện trong rất nhiều vở diễn lớn trên sân khấu múa rồi. HBSO lại có những vũ công còn rất trẻ như Kim Tuyền, Minh Tú, Sùng A Lùng, Đỗ Hoàng Khang Ninh… Mỗi người đều có cá tính nghệ thuật rất riêng, đa dạng, phong phú để xây dựng các nhân vật điển hình”.

Vở diễn có hai biên đạo, ngoài Tuyết Minh còn có Nguyễn Phúc Hùng (tốt nghiệp biên đạo tại Học Viện Múa Fontys - Hà Lan), từng có thời gian dài làm việc tại Hà Lan và châu Âu.

Đảm nhiệm trọng trách trong một dự án lớn, ấp ủ những sáng tạo nghệ thuật mới mẻ dựa trên nền tảng kỹ thuật ballet hiện đại chuẩn mực, biên đạo Nguyễn Phúc Hùng cho biết: “Sau mỗi dự án lớn, các nghệ sĩ theo đuổi múa chuyên nghiệp được lăn xả với nghề và khả năng chuyên môn lại được nâng lên một tầm cao mới”.

Kỳ vọng về tầm vóc và giá trị nghệ thuật

Tác phẩm khát vọng chuyển tải tinh hoa văn hoá Việt Nam, đặc trưng truyền thống, tư tưởng Á đông sâu sắc.

Nói về Ballet Kiều, biên đạo Nguyễn Phúc Hùng cho biết: “15 chương của Ballet Kiều là những sắc thái tâm lý khác nhau, sự tiếp nối và tương phản của các bức tranh lôi cuốn, hấp dẫn, đầy bất ngờ”.

Biên đạo Tuyết Minh thông tin thêm: “Tác phẩm vừa thể hiện chất thơ, chất trữ tình bằng ngôn ngữ hình thể, vừa phải thể hiện được các nét tính cách của nhân vật điển hình.

Buộc phải tuân thủ các chuẩn mực khắt khe của tinh hoa văn hoá đỉnh cao châu Âu, thường là dành cho giới quý tộc thưởng thức, đồng thời Ballet Kiều lại phải toát lên nét bình dị gần gũi của văn hoá bản địa Việt Nam, lột tả được tinh thần của nàng Kiều cũng như phản ánh đời sống xã hội cổ điển, phong kiến cũ.

“Trang phục của vở diễn phải được thiết kế đặc biệt. Từng đạo cụ của vở diễn, chẳng hạn như chiếc nón quai thao chúng tôi phải đặt từ làng Chuông, với những nếp lá cổ, màu vàng đất nhạt tự nhiên chứ không phải màu xịt “công nghiệp” mà bây giờ chúng ta hay dùng” - Biên đạo Tuyết Minh bật mí.

Nghệ sĩ Sùng A Lùng đảm nhận vai diễn đặc biệt thể hiện hình ảnh Tú Bà trong vở diễn cho biết anh đã phải nhiều đêm khó ngủ, đứng trước gương tự múa, tự diễn, tự hỏi sao mình lại được giao một vai khó đến thế? Liệu mình có thể hiện được thần thái của Tú Bà hay không?

Trao đổi về vai diễn đặc biệt này, biên đạo Tuyết Minh cho biết chị đã quan sát Sùng A Lùng từ lâu, và nhận định với các vai diễn khác mà Lùng đã toả sáng, chẳng hạn như vai diễn solist trong vở “Ru đêm” đã khẳng định Lùng là một tài năng nhưng chị vẫn thấy Lùng chưa thể hiện hết toàn bộ mọi khả năng của một diễn viên đặc biệt.

Sùng A Lùng là một diễn viên múa xuất thân từ dân tộc Mông, sở hữu một cơ thể tuyệt đẹp, nhưng ẩn chứa nỗi khắc khoải của một thân phận đang đi tìm chính mình.

“Với nghệ thuật múa dân tộc thì múa Tuồng được coi như một môn nghệ thuật đỉnh cao, trong đó nghệ thuật múa xoay quanh âm và dương.

Chẳng hạn như khi vẽ nên gương mặt người đàn bà cai quản chốn lầu xanh, nơi bán buôn thân xác phụ nữ, chốn thay đổi tất cả mọi giá trị bằng đồng tiền thì cái cách chuyển động của Sùng A Lùng chẳng khác nào Tú Bà vẽ nên mặt nạ cho mình và vẽ nên chính chân dung Tú Bà.

Nếu tôi giao cho các diễn viên múa nữ khác chắc chắn họ không thể lột tả được nhân vật Tú Bà “đặc biệt” như cụ Nguyễn Du mô tả” - Biên đạo Tuyết Minh cho biết vì những lý do đó chị quyết định giao vai diễn Tú Bà cho Sùng A Lùng và tin tưởng cũng như chờ đợi vào vai diễn này.

NSƯT Trần Hoàng Yến, người sắm vai nàng Kiều tự sự: “Để có thể giữ được sức khoẻ từ giai đoạn tập cho đến đêm diễn cho Ballet Kiều không hề dễ dàng. Toàn bộ 15 trường đoạn đều sử dụng những ngôn ngữ múa khác nhau và thay đổi đến… chóng mặt.

Chẳng hạn như đoạn múa đôi với nhân vật Kim Trọng thì đặc thù là múa cổ điển châu Âu, lột tả tình cảm trong sáng mới vừa chớm nở giữa chàng Kim và nàng Kiều. Nhưng ngay sau phân đoạn đó lại là trường đoạn diễn ra bên mộ Đạm Tiên, nên phải thay đổi ngay tức thì từ ballet cổ điển bay bổng nhẹ nhàng sang màu sắc ballet đương đại mạnh mẽ.

Tiếp đến lại là trường đoạn với Tú Bà và Sở Khanh, nên yếu tố chất liệu đương đại cần được nhấn mạnh hơn nữa, cộng với đẩy cảm xúc lên đến cao trào. Và các giai đoạn chuyển mạch đó cần diễn hết sức tinh tế, để khán giả có thể cảm nhận được hết câu chuyện mà không bị cảm thấy khiên cưỡng”.

Vai diễn Kiều lần này của Trần Hoàng Yến được dự báo sẽ là vai diễn để đời, đánh một dấu mốc mới trong sự nghiệp diễn xuất của cô. Cho dù không phải lần đầu vào vai Kiều trên sân khấu múa. Trước đó, Trần Hoàng Yến đã vào vai Kiều trong vở múa hợp tác với biên đạo người Hàn Quốc Yoh Chun.

Âm nhạc của Ballet Kiều được sáng tác bởi hai nhạc sĩ với hai phong cách khác nhau. Nhạc sĩ Việt Anh - tác giả “Dòng sông lơ đãng”, “Không còn mùa thu”, “Đêm nằm mơ phố”… đồng thời sau khi tốt nghiệp sáng tác âm nhạc tại New Zealand anh cũng có hàng loạt các tác phẩm dành cho khí nhạc như Chân trời, Cầu nguyện mùa xuân, Vàng son, nhạc kịch Dế mèn phiêu lưu ký… là một trong hai tác giả phần âm nhạc.

Nghệ sĩ Chinh Ba sẽ mang đến vở diễn một không gian âm nhạc hoàn toàn khác, ấn tượng mạnh bởi khai thác những âm thanh vocal hoà trộn với những âm điệu truyền thống.

“Kịch múa (ballet) là thể loại quy mô nhất, tập trung nhiều yếu tố nghệ thuật cao. Việc dàn dựng kịch múa thể hiện quan điểm nghệ thuật và quyết tâm của hội nghề nghiệp, nhằm nâng cao chất lượng nghệ thuật múa chuyên nghiệp Việt Nam” - Điều hành sản xuất vở diễn, TS Trần Quốc Tuấn khẳng định.

Hoà Bình

Ảnh: Phúc Hải