Thực tế, văn hóa nhường ghế là một nét đẹp ứng xử. Nhiều người sẵn lòng đổi chỗ để gia đình người lạ được ngồi cùng nhau hoặc để trẻ em được ngắm cảnh. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã khác khi các hãng bay phân chia dịch vụ rất rạch ròi. Muốn chỗ ngồi ưng ý đều phải trả thêm phí. Chính vì vậy, câu chuyện sẽ trở nên rất khó xử khi vị trí được nhờ nhường lại là ghế đã được trả tiền. Việc yêu cầu hành khách từ bỏ quyền lợi hợp pháp của mình để "làm việc tốt" đôi khi lại vô tình tạo ra một áp lực không đáng có.
Chuyện xảy ra trong chuyến công tác gần đây của tôi. Vốn hay bị say máy bay và muốn tranh thủ chợp mắt, tôi đã cẩn thận trả thêm phí để giữ ghế cạnh cửa sổ. Thế nhưng khi lên tàu bay, tôi khá bất ngờ khi thấy chỗ của mình đã bị một bé gái ngồi từ lúc nào, bên cạnh là người mẹ đang thản nhiên sắp xếp đồ đạc.
Khi tôi lịch sự thông báo đây là ghế của mình, người mẹ không bảo con đứng dậy mà nhẹ nhàng buông một câu như sự đã rồi: "Em ơi, cháu nó thích ngắm máy bay quá nên chị lỡ cho cháu ngồi vào rồi. Thôi em thanh niên khỏe mạnh, em chịu khó ngồi ghế ngoài giúp chị nhé, trẻ con nó hiếu động em thông cảm". Thú thật, giây phút đó tôi thực sự bị đẩy vào một cuộc đấu tranh tư tưởng. Nhìn ánh mắt háo hức của đứa trẻ đang dán chặt vào cửa sổ, lòng tôi cũng chùng xuống vài nhịp. Bản tính người mình vốn trọng cái tình, thấy trẻ nhỏ thì nhường nhịn gần như đã thành phản xạ tự nhiên. Tôi cũng không muốn làm tắt nụ cười của bé hay để người mẹ phải ngượng ngùng trước chốn đông người.
Tuy nhiên, lý trí đã kéo tôi lại thực tại. Sự cả nể lúc này có thể đổi lấy niềm vui cho người khác, nhưng lại bắt chính bản thân tôi phải trả giá bằng sự mệt mỏi suốt mấy tiếng bay dài, trong khi tôi đã bỏ tiền ra để mua sự thoải mái. Tôi hiểu rằng, từ chối không có nghĩa là vô cảm, mà là sự tôn trọng cần thiết đối với sức khỏe và quyền lợi của chính mình.
Tôi hít một hơi sâu, cố gắng giữ tông giọng nhẹ nhàng nhất có thể để không làm tổn thương ai, nhưng vẫn đủ dứt khoát: "Dạ em rất thông cảm với chị, nhưng em đã phải trả thêm tiền để mua đúng ghế này vì sức khỏe em không tốt, cần dựa vào cửa sổ. Lần sau chị vui lòng mua vé cửa sổ cho bé giúp em nhé. Chị phiền trả lại đúng vị trí giúp em ạ". Người mẹ ấy tỏ vẻ không vui, có chút miễn cưỡng khi đổi chỗ nhưng tôi không hối hận về quyết định của mình. Lòng tốt là thứ để cho đi tự nguyện chứ không phải là nghĩa vụ bắt buộc trong mọi hoàn cảnh.
Thực tế, sự cả nể đôi khi mang lại thiệt thòi rất lớn. Cô bạn thân của tôi cũng từng rơi vào tình huống tương tự nhưng lại có cách xử lý khác. Khi thấy ghế mình đã mua bị một người lạ ngồi chiếm với lý do "đi đường xa mệt quá, lỡ ngồi rồi ngại đứng lên", bạn tôi vì ngại va chạm và không muốn gây rắc rối ồn ào nên đã tặc lưỡi đồng ý đổi sang ghế giữa chật chội. Kết quả là suốt chuyến bay dài, bạn tôi phải ngồi gò bó, mệt mỏi trong khi người khách kia thì thoải mái tận hưởng dịch vụ mà bạn tôi đã bỏ tiền ra mua.
Bên cạnh yếu tố tranh chấp quyền lợi dân sự, việc tùy tiện đổi chỗ còn liên quan mật thiết đến quy định an toàn bay và định danh hành khách. Ít ai biết rằng, chỗ ngồi của mỗi hành khách đều gắn liền với thông tin cá nhân (tên tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe, suất ăn đặc biệt) trên hệ thống sơ đồ của hãng (Passenger Manifest). Trong trường hợp xảy ra sự cố khẩn cấp hoặc tai nạn, tiếp viên và đội ngũ cứu hộ sẽ dựa vào sơ đồ này để xác định danh tính nạn nhân. Việc đổi chỗ tự phát không thông báo cho tiếp viên có thể gây khó khăn, nhầm lẫn nghiêm trọng trong công tác cứu hộ, nhận dạng. Chưa kể, trên các chuyến bay quốc tế hoặc các chuyến bay có phục vụ ăn uống, việc ngồi sai chỗ còn dẫn đến việc nhầm lẫn suất ăn, gây phiền toái cho quy trình phục vụ của phi hành đoàn.
Vì vậy, việc có nhường ghế hay không hoàn toàn là quyết định cá nhân dựa trên sự thỏa thuận văn minh giữa đôi bên. Trong trường hợp không thể tìm được tiếng nói chung, hành khách nên nhờ tiếp viên hỗ trợ giải quyết theo đúng quy định vé, tránh gây căng thẳng không đáng có làm ảnh hưởng đến không khí của chuyến đi. Chuẩn bị kỹ lưỡng và mua vé đúng nhu cầu mới là cách thương con văn minh nhất, thay vì trông chờ vào sự nhượng bộ của người lạ.
Theo CFB
