Chủ nhật, 18/08/2019

Văn chương người Việt ngoài cõi: Vừa yêu thương vừa muốn tàn phai

08/02/2019 10:50
Văn chương người Việt ngoài cõi: Vừa yêu thương vừa muốn tàn phai

Năm 2018 thật sự là một năm dành cho văn chương của những nhà văn gốc Việt viết bằng tiếng nước ngoài. Những cái tên nổi bật như Nguyễn Thanh Việt, Linda Lê, Thuận, Doan Bui, Kim Thuý, Ocean Vương đã lần lượt giành những giải thưởng danh giá của văn chương thế giới.

Ngôn ngữ mang căn tính và chuyển tải những thông điệp từ linh hồn của một con người. Tiếng mẹ đẻ vốn được xem là xác định căn tính của từng tộc người. Nhưng ở một chốn khác, khi một con người sinh ra ở nơi chôn nhau cắt rốn của mình, nhưng lại phải di cư từ lúc bắt đầu biết nói, từ lẫn lộn tiếng mẹ đẻ với một ngoại ngữ nơi mình đến cho đến khi xem ngôn ngữ nơi mình ở là tiếng nói của mình thì tiếng mẹ đẻ chỉ còn là âm vọng.

Và vì tôi không phải là một nhà nghiên cứu về ngôn ngữ, cho nên xin phép không đi sâu ở khía cạnh này, mà chỉ nói đến dòng văn học của những nhà văn gốc Việt viết bằng một góc nhìn khác.

Nhà văn Kim Thuý với tác phẩm Ru được đề cử giải “The New Academy” thay thế cho Nobel văn học 2018 vừa qua đã làm cho giới văn chương… giật mình. Bà là một cái tên… không quen cho đến khi lọt vào danh sách đề cử, nhưng Ru vốn đã đoạt giải thưởng văn học Canada 2015 và lọt vào danh sách danh dự trong thể loại tiểu thuyết Pháp của lục địa cũ. Ngay sau đó cuốn sách đã được dịch ra 27 thứ tiếng.

Nhà văn Kim Thúy.

Trong số những nhà văn gốc Việt được nêu tên ở trên rời khỏi Việt Nam từ nhỏ, Kim Thuý ra đi từ thuở niên thiếu, ở tuổi lên mười, bà nói sõi tiếng Việt và có thể nhớ hầu hết các ký ức về Việt Nam những năm sau 1975. Thế nên, khi chọn tựa sách, bà cũng đã ý thức về ngôn ngữ của mình: ru, tiếng Việt nghĩa là giai điệu của những bài hát người mẹ ầu ơ ru con; tiếng Pháp có nghĩa là một con suối nhỏ (rill). Gộp cả hai nghĩa của hai ngôn ngữ khác nhau trong tựa Ru, Kim Thuý đã kể lại câu chuyện đời mình tựa như dòng suối nhỏ chảy miên man trong ký ức về đất mẹ cho đến những ngày tha hương tìm kiếm một vùng đất mới để lớn lên.

Tiếng Việt là một trong những ám ảnh về vùng đất trong ký ức của Kim Thuý. Mở đầu Ru bà đã đặt tên nhân vật và lý giải nó hoàn toàn mang thân phận của một người Việt ly hương:

“Khi chào đời tôi được đặt tên giống như tên của mẹ tôi nhưng khác dấu, Nguyễn An Tịnh, và mẹ tôi là Nguyễn An Tĩnh. Tên tôi chỉ là một biến thể của tên mẹ tôi, chỉ đơn giản là một dấu chấm dưới chữ “I” thay vì dấu ngã trên đầu đã làm nên sự khác biệt, và tách rời tôi ra khỏi mẹ tôi theo một nghĩa nào đó. Tôi là bản sao và là phần nối dài của mẹ, ngay cả ý nghĩa của tên tôi và tên mẹ trong tiếng Việt cũng đã nói lên điều đó.Trong tiếng Việt, tên mẹ tôi có nghĩa là “không gian yên bình” và tên của tôi nghĩa là “yên bình trong tâm trí”. Mẹ tôi cho rằng tôi là phần tiếp theo của bà, rằng tôi sẽ viết tiếp câu chuyện cuộc đời của mẹ”.

Ocean Vương.

Thừa nhận “mình là kẻ nhận thừa kế của chiến tranh. Cuộc sống và thơ của tôi cố gắng điều tra cái giao điểm làm nên ý nghĩa của một người Mỹ sinh ra từ bạo lực, làm nên nghĩa lý từ bạo lực”, Ocean Vương, nhà thơ và là nhà viết luận văn người Mỹ gốc Việt sinh năm 1988, rời khỏi Việt Nam từ năm hai tuổi theo mẹ và dì ruột. Anh cũng đoạt giải Thơ TS Eliot của Anh năm 2017 cho tập thơ đầu tay Night Sky and Exit Wounds (Trời đêm những vết thương xuyên thấu), sau khi đã đoạt nhiều giải văn chương của Mỹ (giải Pushcart năm 2014, giải Whiting năm 2016, giải Forward năm 2017…).

Nhà thơ Hoàng Hưng đã dịch và NXB Văn Học đã xuất bản tập thơ Trời đêm những vết thương xuyên thấu vào tháng 11/2018, tại Việt Nam. Những vần thơ anh gieo như cách người ta bước lên từng nấc thang rồi đi vào bên trong những nỗi đau, cao dần, chất ngất.

Chủ tịch hội đồng giám khảo Bill Herbert đã nói về tập thơ này: “Có một sức mạnh không thể tin nổi trong câu chuyện… có bí mật nằm sâu trong cuốn sách nói về cái nghiệp truyền qua các thế hệ, kẻ di dân chấm dứt quan hệ với quá khứ của mình, với người cha và với tính dục của mình. Tất cả thể hiện rõ trong việc xây dựng hình ảnh thật khác thường.Cách nhìn thế giới của cuốn sách thật đáng kinh ngạc”.

Có một câu chuyện cũng bắt đầu từ cái tên, ở Việt Nam, tên của Vương trong khai sanh là Vương Quốc Vinh. Sang Mỹ, có lần một người Mỹ hỏi mẹ Vương thằng bé tên gì, bà đọc tiếng Anh là “bitch” (beach – bãi biển), nhưng phát âm của bà khiến mọi người đều bật cười vì nghe như “con đĩ”, bà bối rối một lúc thì người ấy nói: “Sao bà không gọi nó là Ocean?” – “Nghĩa là gì?”, bà hỏi – “Nghĩa là đại dương, nó rộng lớn hơn nhiều và ở bên kia của đại dương là bờ biển Việt Nam đó!” Ngay lập tức, bà gọi thằng con mình là “Ocean” – từ đó, nhà thơ đã lấy làm bút danh của mình.

Ẩn ức về cội nguồn ngay từ khi lọt lòng và rồi được mẹ với dì đưa đi đến một vùng đất khác đã khiến cho nhà thơ trẻ tuổi này không thôi day dứt về thân phận ly hương của một con người. Cũng như tất cả những kẻ phải xa rời mảnh đất nơi mình sinh ra, tìm đến một nơi chốn khác, xây cho mình một cuộc đời ở đó mà trong lòng luôn băn khoăn những câu hỏi về số phận: Tại sao mình không được chọn nơi sinh ra và cả chọn nơi mình ở, mà luôn bị dồn đuổi đến một chỗ, buộc phải gắn vào như một thứ chùm gởi, không thể đâm cội?

Nhưng dẫu cho những thân phận người có cư lưu chốn nào, thì sự quy hồi vĩnh cửu vẫn là điều kiện để con người khả tử vừa nhận ra sự hữu hạn của mình, vừa chối bỏ sự phi lý ấy để tìm cách yêu thương.

Torso of air

Bài thơ Airchaic Torso of Apollo của thi sĩ người Đức Rainer Maria Rilke kết thúc với câu “Bạn phải thay đổi cuộc sống”. Torso of Air là đoạn thơ ngắn như lời Ocean Vương trò chuyện với bài thơ này – bằng những suy đáp, qua những hình ảnh bất ổn bí ẩn về thân thế và biểu tượng, đặt nghi vấn nếu chúng ta thật sự “thay đổi”.

Giả sử bạn thay đổi cuộc sống

& thân thể là thứ vượt trên cả

một phần của đêm – đóng dấu

bằng những vết tím bầm. Giả sử bạn thức dậy

& tìm thấy bóng mình được thay thế

bằng một con sói đen. Thằng bé, xinh đẹp

đã bỏ đi. Thay vào đó bạn cầm dao hướng về
bức tường. Bạn đục khoét và đục khoét

đến khi một lỗ sáng xuất hiện

& bạn dán chặt con mắt vào đó

cuối cùng, thứ ánh sáng hạnh phúc.

Cặp mắt từ phía bên kia

chằm chằm nhìn lại

– chờ đợi!

Hòa Binh Lê dịch

Chân Khanh (theo TGTT)

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Bí ẩn xung quanh GS John Vũ, tác giả của cuốn sách nổi tiếng 'Hành trình về phương Đông'

GS John Vu đã lý giải tại sao các cuốn sách được ông dịch lại hay hơn và được yêu thích hơn nhiều so với bản gốc. Đồng thời, ông cũng chia sẻ những quan điểm của mình về triết học và các triết gia.
2

GS. John Vũ: 'Với tính cách đạo đức mạnh, bạn sẽ có khả năng vượt qua tất cả để làm điều lớn lao'

Các bạn trẻ thân mến, khi nhiều người trong các bạn đang nhìn tới tương lai, bạn nên biết rằng thế giới của tương lai sẽ khác với ngày nay.
3

Những cổ vật về tàu Apollo 11 lần đầu tiên được hé lộ

Cuốn sách The Lunar Modul Time Book là cổ vật chứa những ghi chép đầu tiên của hai phi hành gia Neil Armstrong và Buzz Aldrin trong toàn bộ hành trình tới Mặt Trăng.
4

Không bao giờ là thất bại: Kỳ nhân khiến báo chí thế giới từng không thể lý giải, gọi là 'vị vua cuối cùng'

Đi lên từ hai bàn tay trắng, gây dựng nên tập đoàn Hyundai hùng mạnh góp phần tạo ra kỳ tích kinh tế Hàn Quốc, Chung Ju Yung xứng đáng là mẫu hình "kinh điển" để truyền cảm hứng lập chí vĩ đại, khởi nghiệp kiến quốc cho thế hệ trẻ Việt Nam.
5

17 câu nói của tác giả Rừng Na Uy, ai chịu ngẫm đều sẽ tìm ra triết lý của chính mình

Cùng với sự phổ biến của tác phẩm Rừng Na Uy, "hiện tượng Murakami" đã thay đổi cả một thế hệ với phong cách siêu thực mà đầy ám ảnh về giá trị con người.

Hiểu về trái tim: Tại sao ta không chấp nhận được lầm lỡ của kẻ khác?

Phần lớn lý do không chấp nhận của ta cũng chỉ vì ta thấy người kia không còn hay ho, hoặc ta không muốn sự xấu xa của họ làm ảnh hưởng đến danh dự của mình, chứ không phải vì ta muốn giúp họ cố gắng hơn như ta giải thích.

Khám phá nước Nhật - Bài 1: Thanh niên Nhật cũng bị hỏi khó

Lần theo trục xoay chuyển của thời gian, tập du kí của Nguyễn Chí Linh không chỉ đưa người đọc đến với những địa danh nổi tiếng mà còn đào sâu vào lịch sử, văn hóa để kể cho người đọc câu chuyện của đất nước Nhật Bản.

Hiểu về trái tim: Sống mà không thể thương yêu thì đó là tai nạn

Suy cho cùng thương người khác đã là một sự hưởng thụ rồi. Chẳng phải trên đời này có biết bao người muốn thương nhưng không có người để thương đó sao.

Hiểu về trái tim: Ghen tuông không là chủ nhân đầy uy lực trong khu vườn tình yêu

Ta không phải là đứa trẻ hễ khi bị mất phần là khóc ré lên hay đập phá lung tung. Ghen tuông sẽ làm ta trở nên tầm thường và xấu hơn vì nó bộc lộ rất rõ bản năng tự vệ của mình.

10 nét chấm phá tạo nên Nhật Bản sâu lắng

Cái hay của người Nhật là có thể dựa trên văn hóa, kiến trúc, bộ chữ… của đất nước khác để tạo ra những nét riêng không lẫn đâu được của mình.

Hiểu về trái tim: Tình yêu đến từ sự hiểu biết

Ta còn quá yêu bản thân mình thì làm sao ta có thể yêu thêm người khác, dù có yêu người khác cũng chỉ để phục vụ cho bản thân mình mà thôi.

Chữa lành nỗi đau

Thời gian bất tận, thế giới vô cùng, nhưng suy nghĩ của chúng ta còn rộng lớn và mạnh mẽ hơn nhiều. Chúng ta có thể kiến tạo ra cuộc sống theo ý mình vì chúng ta sinh ra để trao quyền làm việc đó.

Những trích dẫn hay từ sách Hiểu về trái tim

Những bài viết của Minh Niệm giúp chúng ta tìm lại chính mình, nuôi dưỡng những hạt giống tốt trong tâm hồn như lòng bao dung, vị tha, lắng nghe, chia sẻ...

Chất Michelle - Kỳ năm: 'Anh hôn em nhé'

Sách - 18/08/2019 08:30
Barack nhìn tôi một cách tò mò với nụ cười trên môi. "Anh hôn em nhé?", anh hỏi. Tôi tựa vào anh, cảm nhận mọi thứ trở nên sáng tỏ.

GPA 2,65 nhưng Steve Jobs vẫn làm CEO, đạt toàn điểm C nhưng J.K. Rowling vẫn là nhà văn tỷ phú

Giới trẻ - 18/08/2019 08:15
Người ta thường nói: Chất lượng hơn số lượng. Muốn thành công, bạn không cần phải hiểu biết nhiều, mà nên học được những tri thức cốt lõi nhất.

Không bao giờ là thất bại: Chủ tập đoàn doanh thu 77 tỉ USD: 'Chỉ tiền trong túi tôi mới là của tôi'

Sách - 18/08/2019 08:00
Doanh nghiệp và quốc gia là hai khái niệm khó mà tách rời trong tâm thức kinh doanh của doanh nhân Hàn Quốc Chung Ju Yung và hiếm có người nào từng thử làm chuyện đó như ông”.

Tỷ phú chơi ngông "chôn xe" nửa triệu USD để dùng cho kiếp sau

Giới trẻ - 17/08/2019 16:19
Một tỷ phú người Brazil đã quyết định chôn chiếc xe Bentley trị giá nửa triệu đô la Mỹ (khoảng 11 tỷ VND) của mình ở ngay trong vườn để... dùng cho kiếp sau.

Ngôi nhà ống giữa ở Sài Gòn là ‘không gian chứa đựng’

Giới trẻ - 17/08/2019 15:57
Có tên gọi /House, ngôi nhà nằm gần trung tâm Sài Gòn là “không gian chứa đựng” bao gồm một gia đình nhiều thế hệ.

Ấn Độ xét lại học thuyết hạt nhân?

Thế giới - 17/08/2019 15:57
Ngày 16.8, Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh ám chỉ khả năng nước này suy nghĩ lại về học thuyết không tấn công phủ đầu bằng hạt nhân (No First Use - quốc gia hạt nhân cam kết không dùng vũ khí hạt nhân như phương tiện chiến tranh trừ phi phía kẻ địch dùng vũ khí hạt nhân tấn công trước).

Đài Loan giới thiệu UAV ‘cảm tử’

Thế giới - 17/08/2019 15:53
Máy bay không người lái (UAV) có khả năng đồng bộ hóa với tín hiệu radar, phá hủy cơ sở quân sự hoặc hệ thống tên lửa trên mặt đất bằng hình thức tấn công “tự sát” vừa được trình làng tại Triển lãm Công nghệ quốc phòng và hàng không Đài Bắc.

Bé gái 3 tuổi chết tại BV Nhi đồng 2: Hàng loạt bác sĩ đã làm sai

Sức khỏe - 17/08/2019 12:37
Đó là thừa nhận của lãnh đạo Bệnh viện Nhi đồng 2 trong kết luận lần thứ 2 của Hội đồng chuyên môn ở bệnh viện này về cái chết của bé gái N.H.T.Tr. (3 tuổi, ngụ quận Bình Thạnh, TP.HCM). Tuy nhiên, kết luận này vẫn chung chung, chưa xác định nguyên nhân gây ra cái chết, trách nhiệm thuộc về ai.

Các sao Hoa ngữ rạch đôi chiến tuyến trong biểu tình ở Hồng Kông

Thế giới - 17/08/2019 12:36
Cuộc biểu tình ở Hồng Kông đã thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng. Các nghệ sĩ, diễn viên cũng bị cuốn vào cuộc biểu tình này từ Lưu Diệc Phi, Thành Long, Xa Mạn Thi...

Thời nhảy đầm bị coi là 'dâm ô'

Thư giãn - 17/08/2019 12:34
Chỉ hai chục năm, từ chỗ bị coi là một trò “dâm ô”, khiêu vũ đã được khoác lên cái áo văn minh mà mỗi người đàn ông thành thị nên biết. Kèm theo sự biến đổi ấy là cách đàn ông Việt Nam bày tỏ tình cảm với phái nữ.

Siêu máy bay Boeing 787-10 thuê từ Mỹ đã về Việt Nam

Kinh tế - 17/08/2019 12:31
Tối 16.8, Vietnam Airlines đã đón nhận máy bay Boeing 787-10 Dreamliner mang số hiệu VN-A879 tại sân bay quốc tế Nội Bài. Đây là chiếc đầu tiên trong tổng số 8 chiếc Boeing 787-10 được bàn giao dần từ nay đến cuối năm 2020.

Cathay Pacific: ‘Nạn nhân’ của tình hình bất ổn tại Hồng Kông

Thế giới - 17/08/2019 11:22
Cathay Pacific ngày 16.8 thông báo quyết định từ chức của giám đốc điều hành (CEO) Rupert Hogg. Hãng hàng không này đang bị giới chức Bắc Kinh hạn chế hoạt động vì để cho một số nhân viên tham gia biểu tình tại Hồng Kông.

Nhà thiết kế Tom Ford tiết lộ về phong cách thời trang của mình

Giải trí - 17/08/2019 11:20
Nhà thiết kế thời trang danh tiếng Tom Ford nổi tiếng thế giới với những sáng tạo về mốt và phong cách, nhưng ông tiết lộ rằng về phần mình, ông giữ cho mọi thứ thật đơn giản và luôn mặc cùng một kiểu trang phục mỗi ngày.

Á hậu Kiều Loan chính thức xuất hiện trên trang chủ Miss Grand International

Giải trí - 17/08/2019 11:01
Á hậu 1 của cuộc thi Hoa hậu thế giới Việt Nam 2019 Nguyễn Hà Kiều Loan vừa được trang chủ Hoa hậu Hoà Bình Quốc tế 2019 (Miss Grand International) giới thiệu chính thức với những lời khen ngợi

'Yêu cầu Trung Quốc rút toàn bộ nhóm tàu ra khỏi vùng biển của Việt Nam'

Thời sự - 17/08/2019 10:59
Việt Nam kêu gọi các nước có liên quan và cộng đồng quốc tế đóng góp tích cực vào duy trì hòa bình, ổn định và hợp tác ở Biển Đông, khu vực và quốc tế”, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao nói.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS