Thứ 2, 22/04/2019

Văn chương người Việt ngoài cõi: Vừa yêu thương vừa muốn tàn phai

08/02/2019 10:50
Văn chương người Việt ngoài cõi: Vừa yêu thương vừa muốn tàn phai

Năm 2018 thật sự là một năm dành cho văn chương của những nhà văn gốc Việt viết bằng tiếng nước ngoài. Những cái tên nổi bật như Nguyễn Thanh Việt, Linda Lê, Thuận, Doan Bui, Kim Thuý, Ocean Vương đã lần lượt giành những giải thưởng danh giá của văn chương thế giới.

Ngôn ngữ mang căn tính và chuyển tải những thông điệp từ linh hồn của một con người. Tiếng mẹ đẻ vốn được xem là xác định căn tính của từng tộc người. Nhưng ở một chốn khác, khi một con người sinh ra ở nơi chôn nhau cắt rốn của mình, nhưng lại phải di cư từ lúc bắt đầu biết nói, từ lẫn lộn tiếng mẹ đẻ với một ngoại ngữ nơi mình đến cho đến khi xem ngôn ngữ nơi mình ở là tiếng nói của mình thì tiếng mẹ đẻ chỉ còn là âm vọng.

Và vì tôi không phải là một nhà nghiên cứu về ngôn ngữ, cho nên xin phép không đi sâu ở khía cạnh này, mà chỉ nói đến dòng văn học của những nhà văn gốc Việt viết bằng một góc nhìn khác.

Nhà văn Kim Thuý với tác phẩm Ru được đề cử giải “The New Academy” thay thế cho Nobel văn học 2018 vừa qua đã làm cho giới văn chương… giật mình. Bà là một cái tên… không quen cho đến khi lọt vào danh sách đề cử, nhưng Ru vốn đã đoạt giải thưởng văn học Canada 2015 và lọt vào danh sách danh dự trong thể loại tiểu thuyết Pháp của lục địa cũ. Ngay sau đó cuốn sách đã được dịch ra 27 thứ tiếng.

Nhà văn Kim Thúy.

Trong số những nhà văn gốc Việt được nêu tên ở trên rời khỏi Việt Nam từ nhỏ, Kim Thuý ra đi từ thuở niên thiếu, ở tuổi lên mười, bà nói sõi tiếng Việt và có thể nhớ hầu hết các ký ức về Việt Nam những năm sau 1975. Thế nên, khi chọn tựa sách, bà cũng đã ý thức về ngôn ngữ của mình: ru, tiếng Việt nghĩa là giai điệu của những bài hát người mẹ ầu ơ ru con; tiếng Pháp có nghĩa là một con suối nhỏ (rill). Gộp cả hai nghĩa của hai ngôn ngữ khác nhau trong tựa Ru, Kim Thuý đã kể lại câu chuyện đời mình tựa như dòng suối nhỏ chảy miên man trong ký ức về đất mẹ cho đến những ngày tha hương tìm kiếm một vùng đất mới để lớn lên.

Tiếng Việt là một trong những ám ảnh về vùng đất trong ký ức của Kim Thuý. Mở đầu Ru bà đã đặt tên nhân vật và lý giải nó hoàn toàn mang thân phận của một người Việt ly hương:

“Khi chào đời tôi được đặt tên giống như tên của mẹ tôi nhưng khác dấu, Nguyễn An Tịnh, và mẹ tôi là Nguyễn An Tĩnh. Tên tôi chỉ là một biến thể của tên mẹ tôi, chỉ đơn giản là một dấu chấm dưới chữ “I” thay vì dấu ngã trên đầu đã làm nên sự khác biệt, và tách rời tôi ra khỏi mẹ tôi theo một nghĩa nào đó. Tôi là bản sao và là phần nối dài của mẹ, ngay cả ý nghĩa của tên tôi và tên mẹ trong tiếng Việt cũng đã nói lên điều đó.Trong tiếng Việt, tên mẹ tôi có nghĩa là “không gian yên bình” và tên của tôi nghĩa là “yên bình trong tâm trí”. Mẹ tôi cho rằng tôi là phần tiếp theo của bà, rằng tôi sẽ viết tiếp câu chuyện cuộc đời của mẹ”.

Ocean Vương.

Thừa nhận “mình là kẻ nhận thừa kế của chiến tranh. Cuộc sống và thơ của tôi cố gắng điều tra cái giao điểm làm nên ý nghĩa của một người Mỹ sinh ra từ bạo lực, làm nên nghĩa lý từ bạo lực”, Ocean Vương, nhà thơ và là nhà viết luận văn người Mỹ gốc Việt sinh năm 1988, rời khỏi Việt Nam từ năm hai tuổi theo mẹ và dì ruột. Anh cũng đoạt giải Thơ TS Eliot của Anh năm 2017 cho tập thơ đầu tay Night Sky and Exit Wounds (Trời đêm những vết thương xuyên thấu), sau khi đã đoạt nhiều giải văn chương của Mỹ (giải Pushcart năm 2014, giải Whiting năm 2016, giải Forward năm 2017…).

Nhà thơ Hoàng Hưng đã dịch và NXB Văn Học đã xuất bản tập thơ Trời đêm những vết thương xuyên thấu vào tháng 11/2018, tại Việt Nam. Những vần thơ anh gieo như cách người ta bước lên từng nấc thang rồi đi vào bên trong những nỗi đau, cao dần, chất ngất.

Chủ tịch hội đồng giám khảo Bill Herbert đã nói về tập thơ này: “Có một sức mạnh không thể tin nổi trong câu chuyện… có bí mật nằm sâu trong cuốn sách nói về cái nghiệp truyền qua các thế hệ, kẻ di dân chấm dứt quan hệ với quá khứ của mình, với người cha và với tính dục của mình. Tất cả thể hiện rõ trong việc xây dựng hình ảnh thật khác thường.Cách nhìn thế giới của cuốn sách thật đáng kinh ngạc”.

Có một câu chuyện cũng bắt đầu từ cái tên, ở Việt Nam, tên của Vương trong khai sanh là Vương Quốc Vinh. Sang Mỹ, có lần một người Mỹ hỏi mẹ Vương thằng bé tên gì, bà đọc tiếng Anh là “bitch” (beach – bãi biển), nhưng phát âm của bà khiến mọi người đều bật cười vì nghe như “con đĩ”, bà bối rối một lúc thì người ấy nói: “Sao bà không gọi nó là Ocean?” – “Nghĩa là gì?”, bà hỏi – “Nghĩa là đại dương, nó rộng lớn hơn nhiều và ở bên kia của đại dương là bờ biển Việt Nam đó!” Ngay lập tức, bà gọi thằng con mình là “Ocean” – từ đó, nhà thơ đã lấy làm bút danh của mình.

Ẩn ức về cội nguồn ngay từ khi lọt lòng và rồi được mẹ với dì đưa đi đến một vùng đất khác đã khiến cho nhà thơ trẻ tuổi này không thôi day dứt về thân phận ly hương của một con người. Cũng như tất cả những kẻ phải xa rời mảnh đất nơi mình sinh ra, tìm đến một nơi chốn khác, xây cho mình một cuộc đời ở đó mà trong lòng luôn băn khoăn những câu hỏi về số phận: Tại sao mình không được chọn nơi sinh ra và cả chọn nơi mình ở, mà luôn bị dồn đuổi đến một chỗ, buộc phải gắn vào như một thứ chùm gởi, không thể đâm cội?

Nhưng dẫu cho những thân phận người có cư lưu chốn nào, thì sự quy hồi vĩnh cửu vẫn là điều kiện để con người khả tử vừa nhận ra sự hữu hạn của mình, vừa chối bỏ sự phi lý ấy để tìm cách yêu thương.

Torso of air

Bài thơ Airchaic Torso of Apollo của thi sĩ người Đức Rainer Maria Rilke kết thúc với câu “Bạn phải thay đổi cuộc sống”. Torso of Air là đoạn thơ ngắn như lời Ocean Vương trò chuyện với bài thơ này – bằng những suy đáp, qua những hình ảnh bất ổn bí ẩn về thân thế và biểu tượng, đặt nghi vấn nếu chúng ta thật sự “thay đổi”.

Giả sử bạn thay đổi cuộc sống

& thân thể là thứ vượt trên cả

một phần của đêm – đóng dấu

bằng những vết tím bầm. Giả sử bạn thức dậy

& tìm thấy bóng mình được thay thế

bằng một con sói đen. Thằng bé, xinh đẹp

đã bỏ đi. Thay vào đó bạn cầm dao hướng về
bức tường. Bạn đục khoét và đục khoét

đến khi một lỗ sáng xuất hiện

& bạn dán chặt con mắt vào đó

cuối cùng, thứ ánh sáng hạnh phúc.

Cặp mắt từ phía bên kia

chằm chằm nhìn lại

– chờ đợi!

Hòa Binh Lê dịch

Chân Khanh (theo TGTT)

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Chữa lành nỗi đau để trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình

Nỗi đau là điều không thể tránh khỏi trong đời người. Nhưng mỗi khi những trắc trở, bất hạnh, bế tắc trong cuộc sống kéo đến, chúng ta cần làm gì để vượt qua? Quá trình chữa lành và thay đổi diễn ra như thế nào?
2

Gieo niềm tin cuộc sống - Những điều đáng suy nghĩ

Gieo niềm tin cuộc sống là quyển sách tập hợp những câu chuyện ngắn và cảm động chứa đựng ý nghĩa về sự chia sẻ, động viên, truyền cảm hứng và niềm tin cuộc sống.
3

Tủ sách Tâm linh – 11 cuốn sách tâm linh hay nhất

Cuộc đời này thực chất là cuộc phiêu lưu vô cùng tuyệt vời. Nếu cứ lo sợ về những điều huyền bí, về cái chết, về số mệnh, về bản thân… liệu chúng ta có cơ hội tận hưởng những giá trị tươi đẹp của cuộc đời?
4

Sống thanh thản như người Thụy Điển: Nguyên lý sống tối giản, thanh thản đáng mơ ước

Sống thanh thản như người Thụy Điển là câu chuyện về lối sống tối giản, thanh thản đáng mơ ước của tác giả Margareta Magnusson đã truyền cảm hứng đến cho hàng ngàn độc giả trên thế giới.
5

13 nguyên tắc vàng trong cuốn sách 'gối đầu giường' của ông Đặng Lê Nguyên Vũ

Trong cuốn sách này, đã khái quát 13 nguyên tắc cơ bản và cũng là kim chỉ nam để mở toang cánh cửa giúp chúng ta đạt được những mục tiêu lớn lao của cuộc đời mình.

Hiểu về trái tim: Tại sao ta không chấp nhận được lầm lỡ của kẻ khác?

Phần lớn lý do không chấp nhận của ta cũng chỉ vì ta thấy người kia không còn hay ho, hoặc ta không muốn sự xấu xa của họ làm ảnh hưởng đến danh dự của mình, chứ không phải vì ta muốn giúp họ cố gắng hơn như ta giải thích.

Khám phá nước Nhật - Bài 1: Thanh niên Nhật cũng bị hỏi khó

Lần theo trục xoay chuyển của thời gian, tập du kí của Nguyễn Chí Linh không chỉ đưa người đọc đến với những địa danh nổi tiếng mà còn đào sâu vào lịch sử, văn hóa để kể cho người đọc câu chuyện của đất nước Nhật Bản.

Hiểu về trái tim: Sống mà không thể thương yêu thì đó là tai nạn

Suy cho cùng thương người khác đã là một sự hưởng thụ rồi. Chẳng phải trên đời này có biết bao người muốn thương nhưng không có người để thương đó sao.

Hiểu về trái tim: Ghen tuông không là chủ nhân đầy uy lực trong khu vườn tình yêu

Ta không phải là đứa trẻ hễ khi bị mất phần là khóc ré lên hay đập phá lung tung. Ghen tuông sẽ làm ta trở nên tầm thường và xấu hơn vì nó bộc lộ rất rõ bản năng tự vệ của mình.

10 nét chấm phá tạo nên Nhật Bản sâu lắng

Cái hay của người Nhật là có thể dựa trên văn hóa, kiến trúc, bộ chữ… của đất nước khác để tạo ra những nét riêng không lẫn đâu được của mình.

Hiểu về trái tim: Tình yêu đến từ sự hiểu biết

Ta còn quá yêu bản thân mình thì làm sao ta có thể yêu thêm người khác, dù có yêu người khác cũng chỉ để phục vụ cho bản thân mình mà thôi.

Chữa lành nỗi đau

Thời gian bất tận, thế giới vô cùng, nhưng suy nghĩ của chúng ta còn rộng lớn và mạnh mẽ hơn nhiều. Chúng ta có thể kiến tạo ra cuộc sống theo ý mình vì chúng ta sinh ra để trao quyền làm việc đó.

Những trích dẫn hay từ sách Hiểu về trái tim

Những bài viết của Minh Niệm giúp chúng ta tìm lại chính mình, nuôi dưỡng những hạt giống tốt trong tâm hồn như lòng bao dung, vị tha, lắng nghe, chia sẻ...

Những chuyện chưa biết về người sáng lập First News và Hạt giống tâm hồn

Trải qua hành trình “nếm mật nằm gai” gian khó của thời khởi nghiệp, những thử thách liên tục trong một thị trường cạnh tranh không lành mạnh, nạn in lậu hoành hành vô phương cứu chữa… nhưng con người quyết đoán, nhạy cảm, đam mê trong ông Nguyễn Văn Phước vẫn giữ nguyên ngọn lửa trách nhiệm công dân với lý tưởng ban đầu và với đời sống tinh thần của người dân, dân tộc.

Điểm nổi bật trong chiến thắng 4-0 của Everton trước Manchester United

Thể thao - 22/04/2019 00:58
Manchester United hy vọng sẽ phục sinh sau khi bị loại bỏ khỏi đấu trường Champions League khi họ đến làm khách trên sân nhà Everton. Thế nhưng, Quỷ đỏ đã thất bại một cách thê thảm bằng kịch bản không thể tan nát hơn.

Những chuyện chưa biết về người sáng lập First News và Hạt giống tâm hồn

Giáo dục - 21/04/2019 18:48
Trải qua hành trình “nếm mật nằm gai” gian khó của thời khởi nghiệp, những thử thách liên tục trong một thị trường cạnh tranh không lành mạnh, nạn in lậu hoành hành vô phương cứu chữa… nhưng con người quyết đoán, nhạy cảm, đam mê trong ông Nguyễn Văn Phước vẫn giữ nguyên ngọn lửa trách nhiệm công dân với lý tưởng ban đầu và với đời sống tinh thần của người dân, dân tộc.

8 điểm đến dành cho người 'mọt sách' nhân Ngày sách Thế giới 2019

Du lịch - 21/04/2019 18:45
Quảng Nam, quê hương của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh cũng là một trong 8 điểm đến trên thế giới dành cho "mọt sách".

Tàu sân bay nội địa Trung Quốc đi đâu?

Thế giới - 21/04/2019 18:42
Hải quân Trung Quốc thông báo 32 tàu chiến và 39 máy bay nước này chuẩn bị tham gia lễ duyệt binh kỷ niệm 70 năm thành lập lực lượng, cùng gần 20 tàu đến từ 10 quốc gia khác (không có Mỹ).

Khởi tố Nguyễn Hữu Linh tội dâm ô với người dưới 16 tuổi

Thời sự - 21/04/2019 18:41
Ngày 21-4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an quận 4 (TP.HCM) cho biết, đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can Nguyễn Hữu Linh (SN 1958, ngụ TP.Đà Nẵng, nguyên Viện phó Viện KSND TP.Đà Nẵng) về tội dâm ô với người dưới 16 tuổi.

70 thói quen tốt - Dạy con theo phương pháp 'tiếng vọng' của người Nhật

Sách - 21/04/2019 08:30
Người Do Thái truyền cảm hứng học tập cho con bằng những câu chuyện cổ tích, những bài hát và những lời cầu nguyện.

Danh sách 17 thí sinh gian lận điểm thi bị Học viện cảnh sát trả lại Hòa Bình

Giáo dục - 20/04/2019 18:00
Có tất cả 17 thí sinh gian lận điểm thi THPT Quốc gia 2018 đến từ Hòa Bình bị trường học viện Cảnh sát Nhân dân trả về địa phương, trong số này có những em đã được nâng tới hàng chục điểm cho 3 môn thi.

Nhà thờ Đức Bà Paris: Trái tim Paris ngừng đập nhưng 'phượng hoàng sẽ hồi sinh từ tro tàn'

Văn hóa - 20/04/2019 17:58
Mất gần 200 năm và công sức của biết bao con người để hoàn thành kiệt tác kiến trúc từng chứng kiến lịch sử của Napoleon, Victor Hugo hay Chiến tranh Trăm năm.

Bộ Công an trả về địa phương 25 thí sinh gian lận điểm thi ở Sơn La

Giáo dục - 20/04/2019 17:56
Ngày 17.4, Cục Đào tạo, Bộ Công an cho biết sau khi rà soát, các trường trực thuộc Bộ Công an phát hiện có 25 thí sinh trúng tuyển nhờ gian lận điểm. Bộ Công an đã bàn giao 25 thí sinh này về đơn vị sơ tuyển tại Sơn La và xử lý theo đúng quy định.

Đại văn hào Victor Hugo từng 'hồi sinh' nhà thờ Đức Bà Paris như thế nào?

Giải trí - 20/04/2019 17:54
Từng có một thời nhà thờ Đức Bà Paris bị rơi vào quên lãng cho đến khi tác phẩm của đại văn hào Victor Hugo ra đời...

Bảo Yến tiết lộ người phụ nữ xin làm 'vợ bé' nhạc sĩ Quốc Dũng

Giải trí - 20/04/2019 17:53
Xuất hiện trong chương trình Hãy Nghe Tôi Hát với vai trò là giám khảo, Yến dù tuổi 60 vẫn giữ được chất giọng mượt mà. Trong chương trình này, nữ ca sĩ còn tiết lộ người phụ nữ xin làm “vợ bé” nhạc sĩ Quốc Dũng và loạt người tình trong bài hát Trái tim tội lỗi do chồng sáng tác.

Xây dựng lại nhà thờ Đức Bà Paris trong 5 năm là kế hoạch phi thực tế?

Thế giới - 20/04/2019 17:49
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cam kết khôi phục nhà thờ Đức Bà Paris sau hỏa hoạn trong vòng 5 năm, nhưng nhiều chuyên gia dự đoán công trình tồn tại hơn 800 năm này phải mất nhiều thời gian hơn.

Xây dựng thói quen đọc sách cho học sinh Trường Tiểu học Đông Hòa B, Bình Dương

Giáo dục - 20/04/2019 17:16
Em yêu sách” là buổi triển lãm và giao lưu “nâng cao nhận thức đọc sách” cho hơn 1.000 học sinh trường Tiểu học Đông Hòa B, Dĩ An Bình Dương diễn ra sáng ngày 19.4 trong chuỗi chương trình hưởng ứng Ngày sách Việt Nam, do công ty Văn hóa sáng tạo First News phối hợp tổ chức.

Đơn và độc

Văn hóa - 20/04/2019 16:27
Câu thơ “Một đầu đường chẳng có ai trông ngóng/Một buổi chiều không biết cất vào đâu”, sự “độc” - cô đơn, một mình, chỉ một mình đã tới mức không thể nào trơ trọi lẻ loi hơn được nữa.

Những loại thực phẩm ăn đúng thì tốt nhưng ăn nhiều lại có hại

Sức khỏe - 20/04/2019 15:59
Thực phẩm có lợi như các loại rau củ quả hữu cơ, cá hay các loại quả hạch đều cung cấp dinh dưỡng lành mạnh, hơn nữa còn cải thiện sức khỏe. Nhưng nếu không biết cách ăn điều độ thì đó quả là một sai lầm cực kỳ nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS