Chủ nhật, 24/02/2019

Văn chương người Việt ngoài cõi: Vừa yêu thương vừa muốn tàn phai

08/02/2019 10:50
Văn chương người Việt ngoài cõi: Vừa yêu thương vừa muốn tàn phai

Năm 2018 thật sự là một năm dành cho văn chương của những nhà văn gốc Việt viết bằng tiếng nước ngoài. Những cái tên nổi bật như Nguyễn Thanh Việt, Linda Lê, Thuận, Doan Bui, Kim Thuý, Ocean Vương đã lần lượt giành những giải thưởng danh giá của văn chương thế giới.

Ngôn ngữ mang căn tính và chuyển tải những thông điệp từ linh hồn của một con người. Tiếng mẹ đẻ vốn được xem là xác định căn tính của từng tộc người. Nhưng ở một chốn khác, khi một con người sinh ra ở nơi chôn nhau cắt rốn của mình, nhưng lại phải di cư từ lúc bắt đầu biết nói, từ lẫn lộn tiếng mẹ đẻ với một ngoại ngữ nơi mình đến cho đến khi xem ngôn ngữ nơi mình ở là tiếng nói của mình thì tiếng mẹ đẻ chỉ còn là âm vọng.

Và vì tôi không phải là một nhà nghiên cứu về ngôn ngữ, cho nên xin phép không đi sâu ở khía cạnh này, mà chỉ nói đến dòng văn học của những nhà văn gốc Việt viết bằng một góc nhìn khác.

Nhà văn Kim Thuý với tác phẩm Ru được đề cử giải “The New Academy” thay thế cho Nobel văn học 2018 vừa qua đã làm cho giới văn chương… giật mình. Bà là một cái tên… không quen cho đến khi lọt vào danh sách đề cử, nhưng Ru vốn đã đoạt giải thưởng văn học Canada 2015 và lọt vào danh sách danh dự trong thể loại tiểu thuyết Pháp của lục địa cũ. Ngay sau đó cuốn sách đã được dịch ra 27 thứ tiếng.

Nhà văn Kim Thúy.

Trong số những nhà văn gốc Việt được nêu tên ở trên rời khỏi Việt Nam từ nhỏ, Kim Thuý ra đi từ thuở niên thiếu, ở tuổi lên mười, bà nói sõi tiếng Việt và có thể nhớ hầu hết các ký ức về Việt Nam những năm sau 1975. Thế nên, khi chọn tựa sách, bà cũng đã ý thức về ngôn ngữ của mình: ru, tiếng Việt nghĩa là giai điệu của những bài hát người mẹ ầu ơ ru con; tiếng Pháp có nghĩa là một con suối nhỏ (rill). Gộp cả hai nghĩa của hai ngôn ngữ khác nhau trong tựa Ru, Kim Thuý đã kể lại câu chuyện đời mình tựa như dòng suối nhỏ chảy miên man trong ký ức về đất mẹ cho đến những ngày tha hương tìm kiếm một vùng đất mới để lớn lên.

Tiếng Việt là một trong những ám ảnh về vùng đất trong ký ức của Kim Thuý. Mở đầu Ru bà đã đặt tên nhân vật và lý giải nó hoàn toàn mang thân phận của một người Việt ly hương:

“Khi chào đời tôi được đặt tên giống như tên của mẹ tôi nhưng khác dấu, Nguyễn An Tịnh, và mẹ tôi là Nguyễn An Tĩnh. Tên tôi chỉ là một biến thể của tên mẹ tôi, chỉ đơn giản là một dấu chấm dưới chữ “I” thay vì dấu ngã trên đầu đã làm nên sự khác biệt, và tách rời tôi ra khỏi mẹ tôi theo một nghĩa nào đó. Tôi là bản sao và là phần nối dài của mẹ, ngay cả ý nghĩa của tên tôi và tên mẹ trong tiếng Việt cũng đã nói lên điều đó.Trong tiếng Việt, tên mẹ tôi có nghĩa là “không gian yên bình” và tên của tôi nghĩa là “yên bình trong tâm trí”. Mẹ tôi cho rằng tôi là phần tiếp theo của bà, rằng tôi sẽ viết tiếp câu chuyện cuộc đời của mẹ”.

Ocean Vương.

Thừa nhận “mình là kẻ nhận thừa kế của chiến tranh. Cuộc sống và thơ của tôi cố gắng điều tra cái giao điểm làm nên ý nghĩa của một người Mỹ sinh ra từ bạo lực, làm nên nghĩa lý từ bạo lực”, Ocean Vương, nhà thơ và là nhà viết luận văn người Mỹ gốc Việt sinh năm 1988, rời khỏi Việt Nam từ năm hai tuổi theo mẹ và dì ruột. Anh cũng đoạt giải Thơ TS Eliot của Anh năm 2017 cho tập thơ đầu tay Night Sky and Exit Wounds (Trời đêm những vết thương xuyên thấu), sau khi đã đoạt nhiều giải văn chương của Mỹ (giải Pushcart năm 2014, giải Whiting năm 2016, giải Forward năm 2017…).

Nhà thơ Hoàng Hưng đã dịch và NXB Văn Học đã xuất bản tập thơ Trời đêm những vết thương xuyên thấu vào tháng 11/2018, tại Việt Nam. Những vần thơ anh gieo như cách người ta bước lên từng nấc thang rồi đi vào bên trong những nỗi đau, cao dần, chất ngất.

Chủ tịch hội đồng giám khảo Bill Herbert đã nói về tập thơ này: “Có một sức mạnh không thể tin nổi trong câu chuyện… có bí mật nằm sâu trong cuốn sách nói về cái nghiệp truyền qua các thế hệ, kẻ di dân chấm dứt quan hệ với quá khứ của mình, với người cha và với tính dục của mình. Tất cả thể hiện rõ trong việc xây dựng hình ảnh thật khác thường.Cách nhìn thế giới của cuốn sách thật đáng kinh ngạc”.

Có một câu chuyện cũng bắt đầu từ cái tên, ở Việt Nam, tên của Vương trong khai sanh là Vương Quốc Vinh. Sang Mỹ, có lần một người Mỹ hỏi mẹ Vương thằng bé tên gì, bà đọc tiếng Anh là “bitch” (beach – bãi biển), nhưng phát âm của bà khiến mọi người đều bật cười vì nghe như “con đĩ”, bà bối rối một lúc thì người ấy nói: “Sao bà không gọi nó là Ocean?” – “Nghĩa là gì?”, bà hỏi – “Nghĩa là đại dương, nó rộng lớn hơn nhiều và ở bên kia của đại dương là bờ biển Việt Nam đó!” Ngay lập tức, bà gọi thằng con mình là “Ocean” – từ đó, nhà thơ đã lấy làm bút danh của mình.

Ẩn ức về cội nguồn ngay từ khi lọt lòng và rồi được mẹ với dì đưa đi đến một vùng đất khác đã khiến cho nhà thơ trẻ tuổi này không thôi day dứt về thân phận ly hương của một con người. Cũng như tất cả những kẻ phải xa rời mảnh đất nơi mình sinh ra, tìm đến một nơi chốn khác, xây cho mình một cuộc đời ở đó mà trong lòng luôn băn khoăn những câu hỏi về số phận: Tại sao mình không được chọn nơi sinh ra và cả chọn nơi mình ở, mà luôn bị dồn đuổi đến một chỗ, buộc phải gắn vào như một thứ chùm gởi, không thể đâm cội?

Nhưng dẫu cho những thân phận người có cư lưu chốn nào, thì sự quy hồi vĩnh cửu vẫn là điều kiện để con người khả tử vừa nhận ra sự hữu hạn của mình, vừa chối bỏ sự phi lý ấy để tìm cách yêu thương.

Torso of air

Bài thơ Airchaic Torso of Apollo của thi sĩ người Đức Rainer Maria Rilke kết thúc với câu “Bạn phải thay đổi cuộc sống”. Torso of Air là đoạn thơ ngắn như lời Ocean Vương trò chuyện với bài thơ này – bằng những suy đáp, qua những hình ảnh bất ổn bí ẩn về thân thế và biểu tượng, đặt nghi vấn nếu chúng ta thật sự “thay đổi”.

Giả sử bạn thay đổi cuộc sống

& thân thể là thứ vượt trên cả

một phần của đêm – đóng dấu

bằng những vết tím bầm. Giả sử bạn thức dậy

& tìm thấy bóng mình được thay thế

bằng một con sói đen. Thằng bé, xinh đẹp

đã bỏ đi. Thay vào đó bạn cầm dao hướng về
bức tường. Bạn đục khoét và đục khoét

đến khi một lỗ sáng xuất hiện

& bạn dán chặt con mắt vào đó

cuối cùng, thứ ánh sáng hạnh phúc.

Cặp mắt từ phía bên kia

chằm chằm nhìn lại

– chờ đợi!

Hòa Binh Lê dịch

Chân Khanh (theo TGTT)

Theo Một Thế Giới


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Hiểu về trái tim: Hạnh phúc hiểu thế nào cho đúng?

LTS: Hiểu về trái tim là cuốn sách đầu tiên thuộc chủ đề Hạt giống tâm hồn do một tác giả trong nước viết: thầy Minh Niệm, người sáng lập dòng Thiền hiểu biết. Tác phẩm giúp người đọc hiểu được cảm xúc của tâm hồn, để loại bỏ nỗi buồn, tổn thương và tìm được hạnh phúc trong cuộc sống.
2

Hiểu về trái tim: Tại sao ta không chấp nhận được lầm lỡ của kẻ khác?

Phần lớn lý do không chấp nhận của ta cũng chỉ vì ta thấy người kia không còn hay ho, hoặc ta không muốn sự xấu xa của họ làm ảnh hưởng đến danh dự của mình, chứ không phải vì ta muốn giúp họ cố gắng hơn như ta giải thích.
3

Hãy nhìn cuộc đời bằng trái tim yêu thương

Trong cuộc sống nếu bạn dùng trái tim yêu thương để nhìn nhận mọi việc bạn sẽ thấy những điều diễn ra quanh mình đều có lí do riêng, ẩn sau đó là những câu chuyện mà chúng ta không phải là người trong cuộc để có thể hiểu tường tận. Nên hãy ngừng phán xét, giúp ta có thời gian để yêu thương nhiều hơn.
4

Hiểu về trái tim: Sống mà không thể thương yêu thì đó là tai nạn

Suy cho cùng thương người khác đã là một sự hưởng thụ rồi. Chẳng phải trên đời này có biết bao người muốn thương nhưng không có người để thương đó sao.
5

Tái bút Anh yêu em - Phần 1: Cô gái trẻ và nỗi buồn khi người yêu đột ngột qua đời

Holly và Gerry làm bạn với nhau từ thuở thiếu thời và yêu nhau tự lúc nào không biết. Họ hiểu nhau hơn bất cứ người nào, gắn bó với nhau như thể không một sức mạnh nào có thể chia lìa được. Cho đến một ngày, chuyện không ngờ nhất đã xảy ra.

Hiểu về trái tim: Tại sao ta không chấp nhận được lầm lỡ của kẻ khác?

Phần lớn lý do không chấp nhận của ta cũng chỉ vì ta thấy người kia không còn hay ho, hoặc ta không muốn sự xấu xa của họ làm ảnh hưởng đến danh dự của mình, chứ không phải vì ta muốn giúp họ cố gắng hơn như ta giải thích.

Khám phá nước Nhật - Bài 1: Thanh niên Nhật cũng bị hỏi khó

Lần theo trục xoay chuyển của thời gian, tập du kí của Nguyễn Chí Linh không chỉ đưa người đọc đến với những địa danh nổi tiếng mà còn đào sâu vào lịch sử, văn hóa để kể cho người đọc câu chuyện của đất nước Nhật Bản.

Hiểu về trái tim: Sống mà không thể thương yêu thì đó là tai nạn

Suy cho cùng thương người khác đã là một sự hưởng thụ rồi. Chẳng phải trên đời này có biết bao người muốn thương nhưng không có người để thương đó sao.

Hiểu về trái tim: Ghen tuông không là chủ nhân đầy uy lực trong khu vườn tình yêu

Ta không phải là đứa trẻ hễ khi bị mất phần là khóc ré lên hay đập phá lung tung. Ghen tuông sẽ làm ta trở nên tầm thường và xấu hơn vì nó bộc lộ rất rõ bản năng tự vệ của mình.

10 nét chấm phá tạo nên Nhật Bản sâu lắng

Cái hay của người Nhật là có thể dựa trên văn hóa, kiến trúc, bộ chữ… của đất nước khác để tạo ra những nét riêng không lẫn đâu được của mình.

Hiểu về trái tim: Tình yêu đến từ sự hiểu biết

Ta còn quá yêu bản thân mình thì làm sao ta có thể yêu thêm người khác, dù có yêu người khác cũng chỉ để phục vụ cho bản thân mình mà thôi.

Những trích dẫn hay từ sách Hiểu về trái tim

Những bài viết của Minh Niệm giúp chúng ta tìm lại chính mình, nuôi dưỡng những hạt giống tốt trong tâm hồn như lòng bao dung, vị tha, lắng nghe, chia sẻ...

Hiểu về trái tim: Hạnh phúc hiểu thế nào cho đúng?

LTS: Hiểu về trái tim là cuốn sách đầu tiên thuộc chủ đề Hạt giống tâm hồn do một tác giả trong nước viết: thầy Minh Niệm, người sáng lập dòng Thiền hiểu biết. Tác phẩm giúp người đọc hiểu được cảm xúc của tâm hồn, để loại bỏ nỗi buồn, tổn thương và tìm được hạnh phúc trong cuộc sống.

Đến Paris gặp Sài Gòn: Phở Pasteur, quận 13 và dòng máu Việt

Du lịch - 23/02/2019 13:56
Có thành phố hải ngoại nào sống động trong ký ức và hoài niệm của nhiều thế hệ VN bằng Paris? “Paris có gì lạ không em?” - thơ Nguyên Sa da diết đã là thành ngữ mỗi lần đến Paris, mỗi lần nhớ Paris.

Hãng hàng không tốt nhất thế giới bị hành khách nghi đặt camera theo dõi

Du lịch - 23/02/2019 13:52
Một hành khách của Singapore Airlines đã có phát hiện “đáng lo ngại” trong một hành trình bay của mình, đó là một chiếc camera nhỏ được gắn trên màn hình giải trí của máy bay.

Bộ sưu tập nghệ thuật của cựu hoàng hậu lưu vong Iran cuối cùng cũng được đưa ra ánh sáng

Giải trí - 23/02/2019 10:08
Farah Pahlavi, tên thời con gái là Diba - hoàng hậu lưu vong của Iran, có rất nhiều chuyện để kể.

Hoa hậu Hoà bình Quốc tế 2015 bị tước ngôi vì cố ý tham gia cuộc thi khác, Miss Universe 2019

Giải trí - 23/02/2019 10:00
Ngày 22.2, BTC cuộc thi Miss Grand International - Hoa hậu Hoà bình Quốc tế đã đưa ra thông báo, quyết định tước ngôi vị Hoa hậu Hoà bình Quốc tế 2015 của người đẹp Claire Elizabeth Parke.

Cục Thú y cảnh báo dịch tả lợn châu Phi chưa có thuốc điều trị

Thời sự - 23/02/2019 09:58
Khi phát hiện lợn bệnh, nghi bị bệnh, không bán chạy lợn bệnh, không giết mổ, không vứt xác lợn chết ra môi trường vì sẽ làm lây lan rất nhanh; không điều trị vì bệnh này không điều trị được, chưa có vắc xin”, Cục Thú y khuyến cáo.

Cần Thơ sẽ có thêm 6 đường bay mới đi trong nước và quốc tế

Kinh tế - 23/02/2019 09:56
Dự kiến từ tháng 3 đến tháng 5 năm nay, hãng hàng không Vietjer Air sẽ mở các tuyến bay: Cần Thơ đi Hải Phòng, Vinh, Đà Lạt, Thọ Xuân. Về đường bay quốc tế sẽ có Cần Thơ - Kuala Lumpur (Malaysia) và Bangkok (Thái Lan).

NSƯT Thành Lộc: Mỗi người có quyền chọn cách sống, miễn họ thấy hạnh phúc!

Giải trí - 23/02/2019 09:54
NSUT Thành Lộc, từ lâu được mệnh danh là “phù thủy sân khấu” vì vai diễn nào của anh ở lĩnh vực kịch nói, cũng làm khán giả say mê.

Bạn đang nghịch gì với đời mình? - Bạn hiểu gì về nỗi buồn phiền?

Sách - 23/02/2019 08:00
Hạnh phúc của bạn phụ thuộc hoàn toàn vào việc bạn buông tay khỏi những điều làm bạn buồn phiền nhanh đến thế nào. Và hãy hiểu rằng… phần lớn những điều làm bạn phiền não, một năm sau, bạn sẽ chẳng còn nhớ được chúng nữa.

Bộ GD-ĐT đẩy mạnh chống gian lận trong kỳ thi THPT 2019

Giáo dục - 22/02/2019 17:36
Kỳ thi THPT 2019 đang đến gần, trong chiều 21.2, ông Mai Văn Trinh - Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT) đã chia sẻ một số giải pháp chống gian lận thi cử trong kỳ thi THPT 2019 tới đây.

Việt kiều Mỹ phẫu thuật tim tại Cần Thơ

Sức khỏe - 22/02/2019 16:27
Sau khi được nghe tư vấn nhiều nơi phẫu thuật tim như trở về Mỹ, sang Thái Lan, Singapore…, thế nhưng cuối cùng gia đình bệnh nhân đã chọn phẫu thuật tim tại Cần Thơ.

ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM đào tạo miễn phí ngành robot, trí tuệ nhân tạo

Giáo dục - 22/02/2019 16:26
Năm 2019, Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM tuyển sinh ngành học mới về robot và trí tuệ nhân tạo, các sinh viên được tuyển sẽ được đào tạo hoàn toàn miễn phí.

Cơ hội nào để có suất du học Hàn Quốc miễn phí?

Giáo dục - 22/02/2019 16:25
Được đến đất nước Hàn Quốc học tập là nhu cầu của rất nhiều học sinh sinh viên Việt Nam, có được một suất học bổng miễn phí là cơ hội tuyệt vời hơn.

Nữ MC thời sự ‘trí tuệ nhân tạo’ đầu tiên trên thế giới lên sóng

Công nghệ - 22/02/2019 16:23
Hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc Xinhua vừa công bố hình ảnh của “nữ MC dẫn chương trình thời sự trí tuệ nhân tạo (AI) đầu tiên trên thế giới".

Việt Nam giành Huy chương bạc tại Liên hoan xiếc quốc tế ở Tây Ban Nha

Giải trí - 22/02/2019 16:22
Hai nghệ sĩ xiếc Hiền Phước và Thanh Hoa của Việt Nam đã giành Huy chương bạc tại Liên hoan xiếc quốc tế Con voi vàng lần thứ 8 tại Girona, Tây Ban Nha.

Mỹ - Trung phác thảo nội dung thỏa thuận thương mại

Thế giới - 22/02/2019 16:21
Reuters dẫn nguồn thạo tin cho biết Mỹ cùng Trung Quốc đã bắt đầu đặt ra cam kết giải quyết những vấn đề trong tranh chấp thương mại song phương về mặt nguyên tắc, đánh dấu một tiến bộ đáng kể hướng đến chấm dứt nguy cơ "tái khai chiến" thuế quan kéo dài.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS