Chia sẻ từ trái tim - Mùa Vu Lan: Đứa con liệt sanh
Bây giờ đến dạng con thứ ba. Nếu cha mẹ tu hành, làm thiện, làm lành mà đứa con lại không thiện, không lành thì đứa con đó, đức Phật gọi là liệt sanh.
Khi ứng dụng nhắn tin ngày càng lưu giữ nhiều thông tin cá nhân hơn, các chuyên gia cảnh báo những lo ngại về cách dữ liệu riêng tư được bảo mật tại Việt Nam.
Vấn đề bảo mật “dậy sóng” toàn cầu
Đầu tháng 5, Meta thông báo ngừng hỗ trợ mã hóa đầu cuối (End-to-End Encryption - E2EE) trên tính năng nhắn tin trực tiếp của Instagram.
Thay đổi này làm dấy lên nhiều lo lắng với người dùng. Mã hóa đầu cuối (E2EE) là cơ chế giúp nội dung cuộc trò chuyện chỉ có thể được đọc bởi người gửi và người nhận, hạn chế khả năng truy cập từ bên thứ ba.
Meta ngừng hỗ trợ mã hóa đầu cuối với tính năng nhắn tin trực tiếp của Instagram từ tháng 5 (Ảnh: CNet).
Theo CyberSafe, việc gỡ bỏ E2EE có thể khiến người dùng đối mặt với các nguy cơ như rò rỉ dữ liệu, bị đánh cắp thông tin hoặc gia tăng rủi ro lừa đảo trực tuyến.
Tuy nhiên, không chỉ với Instagram, người dùng thế giới đã nhiều lần lên tiếng về việc các ứng dụng nhắn tin có thể “bí mật” thu thập dữ liệu cá nhân, bất chấp việc nền tảng đó có mã hóa đầu cuối hay không.
Nóng nhất là vụ kiện tập thể liên quan tới nghi vấn thu thập và lưu trữ nội dung tin nhắn người dùng trên WhatsApp. Các nguyên đơn đã tố cáo rằng nhân viên Meta và nhà thầu bên thứ ba có quyền truy cập rộng rãi vào nội dung tin nhắn WhatsApp - vốn được quảng cáo là vẫn duy trì E2EE và “không ai xem được”.
Vụ kiện cho rằng hành vi bí mật chặn, đọc, lưu trữ và xem tin nhắn này là sự xâm phạm nghiêm trọng quyền riêng tư của người dùng.
Trên mạng xã hội X, tỷ phú Elon Musk tuyên bố “Không thể tin WhatsApp” để bình luận về vụ kiện này. CEO Telegram Pavel Durov trong một bài đăng cũng gọi tuyên bố mã hóa của WhatsApp là “lời nói dối thế kỷ”.
Bài đăng của hai ông lớn hàng đầu ngành công nghệ khiến mạng xã hội toàn cầu cũng nhanh chóng “dậy sóng” với các từ khóa như #WhatsAppPrivacy, #DeleteWhatsApp.
Theo WIRED và TechCrunch, một bộ phận lớn người dùng tại Mỹ và châu Âu đã chuyển sang sử dụng các ứng dụng nhắn tin khác ưu tiên tính riêng tư, hạn chế quảng cáo và minh bạch trong xử lý dữ liệu.
Người dùng Việt Nam cần làm gì?
Không chỉ là câu chuyện ở Mỹ hay châu Âu, các tranh cãi liên quan tới quyền riêng tư trên ứng dụng nhắn tin cũng từng bùng nổ tại Việt Nam.
Tại Việt Nam, đầu năm 2026, Zalo gây tranh cãi dữ dội khi liên tục cập nhật các điều khoản thỏa thuận mới, buộc người dùng phải đồng ý cho nền tảng thu thập, xử lý và chia sẻ dữ liệu cá nhân, nếu không tài khoản sẽ bị hạn chế hoặc khóa. Việc đặt ra “tối hậu thư” này khiến hàng triệu người dùng bức xúc, đồng loạt thả đánh giá 1 sao trên các kho ứng dụng vì cảm giác bị tước đi quyền riêng tư.
Vụ việc của Zalo khiến nhiều người “giật mình” về cách thông tin của mình được xử lý từ trước tới nay. Với phần lớn người dùng Việt Nam, ứng dụng nhắn tin không chỉ là nơi nhắn tin mà còn là nơi lưu trữ ảnh gia đình, giấy tờ tùy thân, thông tin tài khoản ngân hàng, tài liệu công việc và những cuộc trao đổi riêng tư.
Vụ việc Zalo cập nhật quyền riêng tư từng khiến không ít người dùng hoang mang (Ảnh: Thế Anh).
Mô hình kiếm tiền của ứng dụng cũng ảnh hưởng trực tiếp tới cách dữ liệu người dùng được khai thác. Những ứng dụng phụ thuộc nhiều vào quảng cáo thường sẽ thu thập nhiều dữ liệu hành vi hơn để hiểu rõ người dùng thích gì, vừa trao đổi về sản phẩm nào, sau đó ngay lập tức hiển thị nội dung quảng cáo liên quan.
Trong bối cảnh các ứng dụng thúc đẩy tính năng sao lưu đám mây (cloud backup), câu chuyện quyền riêng tư không còn dừng ở việc “ai đọc được tin nhắn của bạn”, mà mở rộng sang việc dữ liệu đang bị khai thác như thế nào và người dùng kiểm soát được thông tin của mình tới đâu.
Điều này càng đáng lo hơn khi các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi. Chỉ cần một đoạn tin nhắn, một bức ảnh hay một tệp tin ghi âm bị rò rỉ, kẻ xấu có thể tận dụng để dựng lên các kịch bản phishing, deepfake hoặc thao túng tâm lý nhắm trực tiếp vào nạn nhân và người thân của họ.
Nói cách khác, dữ liệu cá nhân bị lộ không chỉ là rủi ro thông tin, mà còn là rủi ro cho chính an toàn cá nhân.
Từ đầu năm 2026, Luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân đã chính thức có hiệu lực tại Việt Nam, tạo hành lang pháp lý bảo vệ người dùng. Các chuyên gia khuyến cáo, để không biến mình thành nạn nhân, người dùng cần tỉnh táo và chủ động hiểu rõ dữ liệu của mình đang được thu thập, lưu trữ và chia sẻ ra sao, từ đó chủ động lựa chọn nền tảng và cách chia sẻ để tự bảo vệ bản thân.
Người dùng cũng cần phân tách rõ ràng không gian mạng xã hội để giải trí, tương tác công khai... và những ứng dụng nhắn tin chuyên dụng (để trao đổi thông tin cần bảo mật).
Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, bài toán được đặt ra lúc này không còn đơn thuần là ứng dụng nào tiện lợi hơn, mà là người dùng thực sự hiểu và kiểm soát được bao nhiêu dữ liệu của chính mình trên không gian số.
