GS-TS Trần Văn Khê - 'Trí huệ để lại cho đời' và những điều chưa từng kể

30/06/2020 15:32
GS-TS Trần Văn Khê - 'Trí huệ để lại cho đời' và những điều chưa từng kể

Tháng 6, tròn 5 năm kể từ ngày GS-TS Trần Văn Khê qua đời, do bận nhiều việc nên khuya nay tôi mới viết được vài dòng về Thầy như dự định.

           

Hơn thập kỷ trước tôi hay dành buổi tối ghé thăm trò chuyện cùng thầy. Tôi từng rất say mê âm nhạc và vô cùng ngưỡng mộ trực cảm, cũng như kiến thức âm nhạc, văn hoá và nhân sinh vô cùng uyên bác của thầy, rất kính trọng khi thầy đã quyết định rời đất Pháp vốn rất ưu ái với thầy để về Việt Nam.

GS-TS Trần Văn Khê qua Pháp năm 1941 là tiến sĩ ngành âm nhạc học người Việt Nam đầu tiên tại Pháp và từng là giáo sư tại Đại học Sorbonne, Pháp, thành viên danh dự Hội đồng Âm nhạc Quốc tế, UNESCO, đã từng đi 67 quốc gia để giảng dạy nói chuyện về âm nhạc, văn hoá Việt Nam. Thầy Khê rất tự hào là người Việt Nam, trong suốt hơn 60 năm ở Pháp, GS-TS Trần Văn Khê vẫn giữ quốc tịch Việt Nam mà không chuyển đổi quốc tịch cho đến cuối đời dù nhiều lần phía Pháp đề nghị.

Một buổi tối tại nhà thầy khi thực hiện sách 'Trí huệ để lại cho đời'

Lúc còn khoẻ thầy thỉnh thoảng ghé thăm các anh em First News - Trí Việt nhân có sự kiện gì đó, có lúc đi một mình, có lúc cùng người bạn tri kỷ tâm giao nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương. Trong một buổi tối trà đạo ở nhà thầy, tôi thưa chuyện:

- Thầy ơi! Con và Trí Việt đã từng làm sách về những tài năng đất Việt, nên con rất muốn thực hiện một cuốn sách tự truyện sau cùng về thầy, với những điều thầy đã chia sẻ với con, và những điều sâu sắc, thật nhất mà thầy muốn truyền lại với những thế hệ sau mà chưa có ở bất kỳ cuốn sách nào khác đã xuất bản.

Thầy hơi bất ngờ, im lặng suy nghĩ một lúc khá lâu, rồi nhìn tôi chậm rãi trả lời:

- Phước ơi, điều này dường như bất khả thi con à. Vì thầy đã ký hợp đồng độc quyền với một công ty để xuất bản những tập hồi ký của thầy, nghĩa là không có một đơn vị nào khác được làm nữa. Nhưng với con và Trí Việt, thầy rất quí mến, và Trí Việt là nơi đã cho ra đời Tủ sách Hạt giống tâm hồn mà thầy đã đọc thấy rất hay và ý nghĩa, có tác động giáo dục, thức tỉnh con người cao - thầy đánh giá cao Tủ sách Hạt giống tâm hồn có giá trị nhân văn như là bộ sách quí Cổ học Tinh hoa của nước Việt ngày nay vậy. Nên sẽ có một sự đặc biệt ngoại lệ chưa từng có: thầy sẽ nói chuyện lại và đồng ý để Trí Việt thực hiện tập sách tự truyện cuối cùng của thầy. Và nên bắt đầu viết ngay vào tuần tới, vì sức khoẻ của thầy gần đây không được tốt lắm.

Tôi mừng quá, thế là cứ mỗi tuần hai tối, sau giờ làm việc, tôi và nhà báo Trung Uyên (lúc đó đang làm ở báo Tuổi Trẻ) lại đến căn nhà số 32 Huỳnh Đình Hai (Q. Bình Thạnh, là căn nhà mà TP. HCM đã cam kết hứa với thầy sau khi thầy mất sẽ là Nhà Lưu niệm Trần Văn Khê) để nghe thầy kể chuyện.

GS-TS Trần Văn Khê đến dự kỷ niệm 10 năm Thành lập First News - Trí Việt tại công ty tối ngày 10-12-2004, đi phía sau bên trái là Cha tôi (đã mất) và bên phải hoạ sĩ Nguyễn Văn Đông.

“Bác sĩ chỉ cho thầy được uống rượu vang một ít thôi...”. Thầy vừa cầm ly rượu vừa hồi tưởng kể lại những câu chuyện cho chúng tôi ghi chép, thường không theo trật tự nào. Tôi bất ngờ hỏi thầy sau vài ly rượu:

- Thầy ơi, thầy qua Pháp từ hồi còn rất trẻ, rất tài năng và danh tiếng từ hồi đó, chắc chắn sẽ có những người phụ nữ yêu quí thầy. Trong buổi uống rượu tối nay, thầy có thể kể cho chúng con về những mối tình của thầy được không ạ?

Gương mặt thầy chợt sinh động hẳn lên với ánh mắt khác lạ nhìn tôi, dường như rượu vang đã giúp thầy kết nối với ký ức:

- Hôm nay thầy sẽ kể cho các con nghe về những mối tình rất đẹp đã qua của thầy, những câu chuyện xuất phát tình cờ khiến thầy gặp những người phụ nữ rất đặc biệt nhưng thầy tin là có nhân duyên, nên thầy nhớ mãi - và rất trân trọng. Nhưng các con nghe để hiểu chứ không đưa vào sách kẻo ảnh hưởng đến họ và những người có liên quan.

Thế là suốt buổi tối hôm đó, thầy kể lại những nhân duyên gặp gỡ của những người phụ nữ đã từng gặp thầy, trí nhớ và ký ức của thầy thật phi thường, thầy nhớ cả màu áo dài buổi đầu tiên gặp mặt, ánh trăng, tiếng nhạc ra sao, toàn bộ các cuộc đối thoại và cảm xúc thật của thầy, của người đó, lúc đó...

Chúng tôi ngồi yên lặng chăm chú lắng nghe, thầm nói với nhau: “Tiếc quá ! Những câu chuyện tình người quá lãng mạn, quá đẹp và nhân văn hiếm có thế này mà không đưa được vào sách thì tiếc quá !”. Khi nhắc đến tên những người này, ánh mắt của thầy ngời sáng trẻ trung lạ thường... và đang rung động thực sự, với những người thân yêu - của ngày hôm qua - dù không còn dịp gặp lại nữa.

Trong các câu chuyện thầy kể, có câu chuyện thầy đã dạy một bài học cho một viên quan chức lớn của Pháp vốn rất trịch thượng và xem thường Việt Nam, biết cách tôn trọng người Việt và trân trọng các giá trị văn hoá, âm nhạc Việt Nam. Bài học sâu sắc đến mức mãi nhiều năm sau, viên quan chức Pháp đó còn nhắc đến thầy và tìm mọi cách có dịp để gặp thầy.

Rất nhiều câu chuyện hay, sâu sắc và ý nghĩa trải rộng từ Việt Nam qua Đức, Anh, Pháp, Ý, Mỹ... những nơi, những nước mà thầy đã đặt chân tới mà tôi không thể kể hết được.

Một buổi tối lúc đã gần nửa đêm, chia tay thầy, tôi xúc động cầm tay thầy thốt lên: “Sau này sẽ khó có ai thay thế được Thầy, Thầy ơi !”.

Cuốn sách Tự truyện cuối cùng của thầy, được First News thực hiện.

Và thầy đã đồng ý ký chữ ký và đóng triện của thầy lên bìa 1 của cuốn sách cuối cùng này. Và câu “Sau này sẽ khó có ai thay thế được Thầy, Thầy ơi !” đã được đưa lên trang trọng trên bìa 1 cuốn sách Tự Truyện cuối cùng của thầy “Trí huệ để lại cho đời” trong lần tái bản một tuần sau khi thầy mất.

Một điểm đặc biệt thể hiện rất rõ làm tôi và nhiều người suy nghĩ rất nhiều: Qua tất cả những lần gặp gỡ trò chuyện với thầy Khê, lúc nào tôi cũng thấy phong cách, thần thái và nhân cách của Thầy rất giản dị, chân tình nhưng thông thái uyên bác. Đặc biệt, phản xạ ứng xử của thầy rất đúng mực, dù lúc nằm trên giường bệnh, khiến tất cả mọi người phải kính nể.

Câu chuyện Muôn kiếp nhân sinh của GS John Vu - Nguyên Phong làm tôi càng thêm niềm tin khẳng định rằng GS-TS Trần Văn Khê đã có một tiền kiếp rất đặc biệt, GS không chỉ học hỏi tích luỹ trong kiếp này, mà thừa hưởng trí tuệ, trí huệ từ nhiều tiền kiếp trước mới có khả năng bẩm sinh tài năng như thế được, ngay từ hồi rất trẻ, GS đã vô cùng tài năng khác biệt so với tất cả mọi người. Như chương 1 của Muôn kiếp nhân sinh, GS John Vu – Nguyên Phong đã kể về thiên tài Moza, Bethoven... chắc chắn có tiền kiếp. Và bất cứ ai trong chúng ta cũng từng có tiền kiếp - và tiền kiếp của GS-TS Trần Văn Khê là vị nào và kiếp sau tới của GS sẽ là ai là điều cần suy nghĩ, chiêm nghiệm.

Di nguyện cuối đời của GS-TS Trần Văn Khê đã không được thực hiện

Căn nhà 32 Huỳnh Đình Hai (Q. Bình Thạnh) mà Hợp đồng đã ký với Sở TTTT TP.HCM và di nguyện của thầy sẽ trở thành Nhà Lưu niệm Trần Văn Khê đã không thành hiện thực.

Trong di nguyện cuối đời, giáo sư Khê có viết: “Về ngôi nhà và các vật dụng trong nhà: Theo hợp đồng được ký kết giữa tôi và cháu Trương Ngọc Thủy, cháu Nguyễn Thế Thanh (nguyên Giám đốc và Phó giám đốc Sở VH-TT TP.HCM) khi tôi vĩnh viễn ra đi, lúc ấy ngôi nhà này sẽ được sử dụng để làm Nhà lưu niệm Trần Văn Khê...".

GS-TS Trần Văn Khê cũng đề đạt nguyện vọng: “Những hiện vật liên quan đời sống nghề nghiệp của tôi đem từ Pháp về như: tất cả sách vở, báo chí, phim ảnh, đĩa hát các loại, các nhạc khí, máy ghi hình, ghi âm, máy cassette, máy chuyển tư liệu nghe nhìn, tranh, hình ảnh... giao lại cho ban quản lý nhà lưu niệm giữ... Riêng trang blog spot, Facebook trước đây do cháu Khánh Vân tạo và quản lý cho tôi trên 10 năm, khi tôi qua đời, cháu sẽ tiếp tục được quản lý và phổ biến tư tưởng của tôi. Tôi ước ao những thủ tục vào đọc sách, tham khảo tư liệu tại Thư viện Trần Văn Khê được dễ dàng cho những người đến thư viện đọc và nghiên cứu. Lưu ý: những tư liệu này chỉ dùng vào công việc nghiên cứu và phổ biến văn hóa, không được dùng vào việc thương mại”...

Tuy nhiên, sau khi GS-TS Trần Văn Khê qua đời được 49 ngày, ngày 14.8.2015, căn nhà 32 Huỳnh Đình Hai của GS Khê đã được bàn giao cho Sở Văn hóa Thể thao TP.HCM chứ không thực hiện Nhà lưu niệm Trần Văn Khê theo hợp đồng đã cam kết và di nguyện của Thầy.

Căn nhà 32 Huỳnh Đình Hai đã được bàn giao cho Trung tâm Bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa TP.HCM quản lý. Toàn bộ hiện vật, tài liệu, sách… gắn bó với cuộc đời, sự nghiệp GS Khê lần lượt do Bảo tàng TP.HCM, Thư viện Khoa học tổng hợp quản lý. Nay, ngay tại 32 Huỳnh Đình Hai là văn phòng của Trung tâm Bảo tồn di tích.

Nguyễn Văn Phước


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Muôn kiếp nhân sinh - Yoga và con đường tận cùng của sự giác ngộ: Câu chuyện về Nghiệp quả báo ứng

Trích Dẫn Phần 3: Nghiệp quả báo ứng, Cuốn sách Muôn kiếp nhân sinh
2

Muôn kiếp nhân sinh: Luật nhân quả, đừng để thấy mới tin

“Nhân quả là bản chỉ đường, hướng con người về thiện lương.”
3

Tư duy đột phá - 92% dân số giải quyết vấn đề thiếu hiệu quả, 8% những người xuất sắc giải quyết vấn đề theo cách này

Đã bao lần bạn trầy trật với một vấn đề cá nhân, công việc, mãi không tìm ra giải pháp dứt điểm? Vì sao chúng ta cứ mãi ở trong vòng luẩn quẩn của hàng loạt vấn đề? Vì sao ta có quá nhiều tổ chức hay con người giải quyết vấn đề không hiệu quả và cũng chẳng lâu bền?
4

Vị tu sĩ bán chiếc Ferrari - Sức mạnh của kỷ luật thép: Thay đổi thế giới bắt đầu từ việc dậy đúng giờ mỗi ngày

Trích dẫn Chương 10: Sức mạnh của tính kỷ luật, cuốn sách Vị tu sĩ bán chiếc Ferrari
5

Muôn kiếp nhân sinh - Giáo sư bí ẩn và những cuốn sách bán chạy

Trong thời gian đại dịch COVID-19 xảy ra, nhiều người tìm đọc các cuốn sách nói về triết lý nhân sinh, ý nghĩa cuộc sống. Một trong những tác giả có sách bán chạy là dịch giả, tác giả Nguyên Phong. Ông là một nhân vật hết sức “bí ẩn”.

Muôn kiếp nhân sinh: Bài học về tình thương trải dài qua nhiều kiếp sống

Nhờ cơ duyên đặc biệt, Thomas - một người bạn của tác giả Nguyên Phong - có trải nghiệm trở về tiền kiếp. “Muôn kiếp nhân sinh” kể về hành trình đó, kèm với những luận giải gây ngỡ ngàng về nhân quả và tình thương con người.

Nhắm mắt nhìn sao - Chàng trai khiếm thị kể chuyện thua trắng tay vì chơi cổ phiếu

Trước các mã cổ phiếu, tôi luôn nghiên cứu giá và tiềm lực phát triển của từng doanh nghiệp khá kỹ. Thế nhưng, ở đời chẳng có chuyện gì là dễ dàng cả.

Tự do đầu tiên và cuối cùng

“Tự do đầu tiên và cuối cùng” tập hợp 20 bài nói chuyện và 38 lời giải đáp thắc mắc về nhiều chủ đề của triết gia Ấn Độ thế kỷ XX-  Jiddu Krishnamurti (1895-1986).

Vị tu sĩ bán chiếc Ferrari: Câu chuyện ngụ ngôn về hành trình tìm hạnh phúc

Ai trong chúng ta có thể sống một cuộc sống vui vẻ và có ích. Khi chúng ta tuân theo lời dạy của các hiền nhân qua câu chuyện ngụ ngôn về đô vật, chúng ta sẽ có thể thoát khỏi cuộc sống tiêu cực và thực sự tập trung vào hạnh phúc của hiện tại.

Nhắm mắt nhìn sao - Làm bạn với bóng tối để sống đời rực rỡ

Tôi muốn cống hiến nhiều hơn nữa cho thế giới tươi đẹp này, không chỉ bằng âm nhạc, bằng những giai điệu yêu đời trong tim, mà còn bằng trải nghiệm, giá trị mà tôi tích lũy được.

Sức mạnh của Tư duy đột phá: Cài đặt phần mềm mới cho trí não để sáng tạo thành công

Tư duy đột phá được mô tả là "một cách tiếp cận mới mang tính cách mạng trong giải quyết vấn đề sáng tạo" và "một phương pháp để tìm ra những câu trả lời thực sự mới mẻ, có ích lợi lâu dài, không chỉ giải quyết vấn đề ngay tức thời mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển về sau”.

Đừng mong cầu là cảnh giới cao nhất của cống hiến và yêu thương: 5 thông điệp đáng ngẫm từ 'Muôn kiếp nhân sinh'

Muôn kiếp nhân sinh" là tác phẩm mới nhất của Nguyên Phong. Tác giả kể về câu chuyện luân hồi, chứa đựng lời cảnh tỉnh về tương lai của loài người, kèm theo những bài học sâu sắc về đau khổ, tình thương, về tác động tích cực mỗi người có thể tạo nên.

Sách giả đang giết chết sách thật

Ông Nguyễn Văn Phước, Giám đốc Công ty sách First News - Trí Việt cho rằng tình trạng sách giả, sách lậu được ngang nhiên rao bán, tràn lan tại nhiều địa phương cũng như trên mạng đang thách thức sự quản lý của các cơ quan chức năng, đồng thời giết chết thị trường sách Việt Nam.

Dịch vụ ‘bay giả’ tại Đài Loan

Thế giới - 03/07/2020 17:00
Người dân Đài Loan nếu muốn đi du lịch vào lúc này có thể tìm đến sân bay Tùng Sơn để trải nghiệm một hành trình độc đáo.

Ra mắt nền tảng cung cấp dịch vụ Trung tâm Điều hành an toàn, an ninh mạng

Công nghệ - 03/07/2020 16:30
Nền tảng cung cấp dịch vụ Trung tâm Điều hành an toàn, an ninh mạng (SOC) đáp ứng yêu cầu kết nối, chia sẻ thông tin; góp phần triển khai bảo đảm an toàn, an ninh mạng theo mô hình “4 lớp” thống nhất từ trung ương đến địa phương.

Tác giả Harry Potter bị cộng đồng LGBT tẩy chay vì bình luận 'chuyện nhạy cảm'

Giải trí - 03/07/2020 16:01
Hai trong số những trang web hâm mộ Harry Potter lớn nhất đã tẩy chay tác giả JW Rowling vào hôm 2.7 vừa rồi vì những bình luận của bà trước đó về cộng đồng người chuyển giới.

CNN: Hàng trăm con voi chết bí ẩn, chuyên gia động vật nghi có thể do nhiễm COVID-19

Thế giới - 03/07/2020 16:00
Theo các nhà bảo tồn địa phương, hơn 360 con voi đã chết một cách bí ẩn ở Botswana trong ba tháng qua. Chuyên gia động vật McCann suy đoán có một số khả năng cho nguyên nhân có thể gây ra cái chết cho lũ voi, chẳng hạn như do ký sinh trùng riêng của loài voi - hoặc thậm chí là do COVID-19.

Sự thật đằng sau thông tin các thương hiệu nổi tiếng bị phá sản, ngừng sản xuất vì COVID-19

Giải trí - 03/07/2020 15:00
Mới đây, mạng xã hội xuất hiện bài đăng với nội dung là nhiều thương hiệu lớn như Channel, Hermes, Zara, Victoria’s Secret… ngưng sản xuất hoặc phá sản do đại dịch COVID-19. Vậy thì sự thật đằng sau đó thế nào?

Mỹ thu giữ lô hàng 13 tấn từ Trung Quốc nghi làm từ tóc người

Thế giới - 03/07/2020 14:00
Hôm 1.6, Cơ quan Hải quan và biên phòng Mỹ (CBP) tại cảng New York đã bắt giữ một lô hàng trọng lượng 13 tấn gồm các sản phẩm làm đẹp bị nghi làm từ tóc người. Số hàng hóa ấy trị giá hơn 800.000 USD.

Ấn Độ chặn hàng từ Trung Quốc làm Apple và Xiaomi lo sốt vó, Samsung hưởng lợi

Kinh tế - 03/07/2020 13:30
Cuộc đụng độ giữa binh sĩ Ấn Độ với Trung Quốc tại khu vực biên giới hai nước ở Himalaya đêm 15.6 khiến 20 binh sĩ Ấn thiệt mạng. Sự việc này gây ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình sản xuất iPhone của Apple và vận chuyển linh kiện từ Trung Quốc đến Ấn Độ.

Bệnh bạch hầu bùng phát, Bộ Y tế ra công điện khẩn

Thời sự - 03/07/2020 13:00
Dịch bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh, đặc biệt là các tỉnh miền Trung và Tây nguyên, trong đó có nhiều trường hợp nguy kịch và tử vong, Bộ Y tế đã ra công văn khẩn đề nghị các địa phương thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống dịch bạch hầu.

Mỹ và Philippines đồng loạt lên án Trung Quốc tập trận ở Biển Đông

Thế giới - 03/07/2020 12:30
Bộ Quốc phòng Mỹ và Philippines mới đây đã bày tỏ lo ngại về việc Trung Quốc tổ chức các cuộc tập trận ở Biển Đông, cho rằng động thái sẽ gây thêm sự mất ổn định ở khu vực.

Ngân hàng thừa tiền nhưng doanh nghiệp không vay được

Ngân hàng - 03/07/2020 12:00
Các ngân hàng thương mại khẳng định nguồn tiền hiện rất dồi dào, sẵn sàng cho vay. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vẫn khát vốn bởi phải có đủ điều kiện, có phương án khả thi mới được vay.

Đường mây trên đất hoa

Sách - 03/07/2020 11:30
“Đường mây trên đất hoa” là có thể xem là cuốn tự truyện và lời tự thuật của hòa thượng Hư Vân trong cuộc đời tu hành của mình.

Trung Quốc: Động đất ở thượng nguồn đập Tam Hiệp

Thế giới - 03/07/2020 11:02
Trong ngày 2.7, động đất lần lượt xảy ra tại châu tự trị Ngawa (Tứ Xuyên) và thành phố Tất Tiết (Quý Châu) nằm ở thượng nguồn đập Tam Hiệp.

Nhật Bản muốn thu hút nhân tài Hồng Kông

Thế giới - 03/07/2020 10:30
Theo một nghị sĩ đảng Dân chủ tự do (LDP) cầm quyền, Nhật Bản có cơ hội hiện thực hóa giấc mơ biến Tokyo thành trung tâm tài chính toàn cầu nếu thu hút được nhân tài rời Hồng Kông.

Ra luật an ninh Hồng Kông, Trung Quốc đang cố thị oai trước thế giới?

Thế giới - 03/07/2020 10:00
Tờ Washington Post của Mỹ nhận định Luật an ninh Hồng Kông cấm các hành động ly khai, lật đổ, khủng bố và thông đồng với lực lượng nước ngoài gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia của Trung Quốc, là một động thái mà Bắc Kinh dường như muốn "phô trương sức mạnh" trước thế giới.

Mùa hè đúng nghĩa: Bao giờ trở lại?

Giáo dục - 03/07/2020 09:30
Tại cuộc họp báo mới đây, Bộ GD-ĐT cho biết sẽ quy định thống nhất thời điểm khai giảng năm học 2020-2021 trên cả nước là ngày 5.9. Thông tin này lập tức được nhiều phụ huynh, học sinh đón nhận như một tin vui.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 6, 03/07/2020