Bên tách cà phê - Kỳ 77: Cà phê, năng lượng thăng hoa tư duy khoa học

T.N.L05/10/2021 23:00
Bên tách cà phê - Kỳ 77: Cà phê, năng lượng thăng hoa tư duy khoa học

Phát xuất từ chính công năng thức tỉnh và sáng tạo, cà phê cùng hàng quán cà phê thích ứng cho việc nghiệm thu, trao đổi tri thức hàn lâm lẫn thực nghiệp, dẫn đến sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy khoa học.

Không gian thống lĩnh luận lý khoa học

Từ giữa thế kỷ 16, cách mạng khoa học đã trở thành tâm điểm văn minh châu Âu. Thuyết vũ trụ nhật tâm của Nicolaus Copernicus (1473-1543) kích hoạt sự phát triển bùng nổ các ngành toán học, vật lý, thiên văn học, sinh học và hóa học, phát những tín hiệu đầu tiên để bắt đầu một thế giới mới. Các nhà tư tưởng cho rằng, thông qua lý trí và khoa học, con người có thể hiểu được thiên nhiên và tồn tại hài hoà với qui luật của nó, từ đó tiến tới hạnh phúc và đạt được đời sống hoàn hảo. Nhưng trước tiên, con người phải biết về bản chất của tự nhiên dựa trên những khám phá thực nghiệm.

Xung lực ấy đã tác động sâu sắc lên tâm lý con người ở mọi giới, đặc biệt là giới trí thức. Họ đòi hỏi một cuộc cải tổ lớn đối với tất cả quy trình kiến thức nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của việc học hỏi và sáng tạo thiêng liêng của con người. Sự thay đổi nhận thức về giá trị của bằng chứng, thực nghiệm hoặc quan sát đòi hỏi phương pháp luận khoa học phù hợp hơn. Lúc này, phương pháp thực nghiệm của Francis Bacon được xem là vượt trội so với các cách suy luận cũ. Theo Francis Bacon, khoa học phải dựa trên các quan sát cụ thể, tiến tới giả định rồi mới đến định luật khoa học.

Phương pháp của Francis Bacon tạo nên biến đổi lớn trong hoạt động khoa học. Nhu cầu thông tin ngày càng tăng, các kết quả nghiên cứu cần được lan truyền rộng rãi và nhanh chóng. Do đó, cần một không gian xã hội mới, như một tổ chức trao đổi tri thức, làm tiền đề cho các phát minh cải thiện cuộc sống của nhân loại.

Vào thời điểm đó, cà phê xuất hiện tại châu Âu được ca ngợi như thần dược cho não, thức uống mang lại sự tỉnh táo, phù hợp với những người muốn cải thiện tư duy và năng lực làm việc hiệu quả. Sự trỗi dậy của thói quen uống cà phê dẫn đến sự hình thành các quán cà phê được nhận định là một tổ chức xã hội quan trọng, đáp ứng yêu cầu cung ứng không gian học thuật - nơi những nhà khoa học có thể tập hợp lại để xem xét, thảo luận và phản biện những khám phá mới hoặc lý thuyết cũ.

ky-77-hinh-1.png

Quán cà phê Slaughter's ở London (Anh) nổi tiếng là trung tâm nghiên cứu toán học. Abraham de Moivre - người tiên phong phát triển lượng giác giải tích và lý thuyết xác suất gần như thường trú tại Slaughter's. Cũng ở Anh, quán cà phê Tillyard's là nơi nhà hóa học Peter Staehl tổ chức những buổi giảng dạy chuyên môn cho các sinh viên của ông. Những nhà khoa học lỗi lạc Isaac Newton, William Whiston, Francis Hauksbee, Robert Hooke, Edward Tyson, Edmund Halley… cũng đã thực hiện những thí nghiệm khoa học ngay tại các quán cà phê. Robert Boyle - một trong những người sáng lập hóa học hiện đại, đã gọi hàng quán cà phê là “trường học ẩn hình” thích ứng cho việc nghiệm thu và trao đổi tri thức.

Các hiệp hội khoa học hình thành trong quán cà phê trở thành mô hình đào luyện - nghiên cứu, thiết lập nền móng quan trọng trong việc phát triển các ngành khoa học. Năm 1655, một nhóm nhà khoa học uyên bác đã thành lập câu lạc bộ cà phê Oxford tại quán cà phê Tillyard's để cùng thảo luận về các lý thuyết và nghiên cứu của họ. Đây là tổ chức tiền thân của Viện Hàn lâm Khoa học Vương quốc Anh, cho đến nay vẫn là một trong những hiệp hội khoa học hàng đầu thế giới. Sau đó, Hội Toán học Spitalfields (1717), Hiệp hội Nghệ thuật Hoàng gia (1754), Hiệp hội Thiên văn (1820)… đều được ra đời từ các hàng quán cà phê Anh.

ky-77-hinh-2.png

Thế kỷ 17, 18 có thể nói là thời đại của hàng quán cà phê và các hiệp hội, học viện khoa học. Những buổi thuyết giảng và thí nghiệm công khai của các nhà khoa học tại quán cà phê đã đào tạo một lực lượng nhà khoa học mới, đồng thời phổ biến kiến thức từ giới hàn lâm đến đại chúng. Nhà khảo cổ Philippe Sylvestre Dufour cùng các cộng sự thực hiện phân tích tác dụng dược lý của cà phê và khẳng định cà phê tốt cho thể chất lẫn tinh thần. Nhà hóa học Louis Lémery cũng tiến hành nghiên cứu tác dụng của cà phê và đưa ra kết luận tương đồng với Dufour.

Cà phê - năng lượng của nhà khoa học

Trong suốt thế kỷ 19, kiến thức khoa học ứng dụng vào cuộc cách mạng công nghiệp làm thay đổi đáng kể đời sống xã hội. Một trong những điểm nổi bật của khoa học thế kỷ 19 là khám phá về bản chất vật chất. Cà phê cũng trở thành đối tượng nghiên cứu của khoa học. Năm 1820, nhà hóa học Friedlieb Ferdinand Runge lần đầu tiên phân lập được caffeine. Tiếp đó, năm 1821, nhà hóa học Pierre Jean Robiquet phân lập và mô tả các đặc tính của caffeine. Cùng năm, hai nhà hóa học Pierre Joseph Pelletier và Joseph Bienaimé Caventou thực hiện phân tích nguyên tố caffeine. Năm 1895, nhà hóa học Emil Fischer lần đầu tiên tổng hợp được caffeine, hai năm sau, ông đưa ra công thức cấu trúc của hợp chất. Đây là một phần của công trình mà Emil Fischer được trao giải Nobel năm 1902.

ky-77-hinh-3.png

Những nghiên cứu khoa học khẳng định ảnh hưởng chung của cà phê đến tư duy, thể chất, thần trí con người đã đẩy lượng tiêu thụ cà trên thế giới mở rộng gấp 20 lần. Chuyển sang thế kỷ 20, công nghệ và khoa học phát triển như vũ bão, ảnh hưởng đến ý thức hệ và lối sống của con người. Thụ hưởng cà phê cũng bắt đầu đa dạng hóa với những sáng chế máy móc sản xuất và thiết bị pha chế. Cà phê hòa tan (1901), bộ lọc cà phê bằng giấy (1908), cà phê đông khô chân không (1938), máy pha cà phê espresso hiện đại (1946) ra đời làm cho cà phê dễ dàng đi từ hàng quán đến từng gia đình, trên mỗi bàn làm việc và có mặt trong các phòng nghiên cứu, thậm chí theo chân các nhà khoa học đến tận bối cảnh thực địa tự nhiên.

Sau những năm 1950, cà phê trở thành thức uống toàn cầu, phổ biến chỉ sau nước lọc. Đặc biệt, các cường quốc có nền khoa học phát triển đều là những nước tiêu thụ cà phê bình quân đầu người cao nhất thế giới. Theo khảo sát của CareerBuilder, những người làm việc trong lĩnh vực khoa học, sáng tạo và giáo dục uống nhiều cà phê hơn so với các ngành nghề khác.

ky-77-hinh-4.png

Cà phê gần như là năng lượng khởi động và song hành trong suốt tiến trình phát triển của khoa học hiện đại. Khoa học cho rằng các sự vật và hiện tượng trong vũ trụ xảy ra theo những mô hình nhất quán có thể hiểu được thông qua nghiên cứu có hệ thống. Các nhà khoa học nhận thức chân lý bằng trực cảm trí tuệ và bằng năng lực suy luận. Ngay trong quá trình đó, cà phê tác động trực tiếp đến khả năng tập trung quan sát, tư duy, phân tích và suy luận để đúc rút những lý thuyết đúng đắn làm nền tảng cho các phát minh có thể thay đổi thế giới.

Cũng từ công năng tăng cường chức năng của hệ thần kinh trung ương, thăng hoa trí tuệ và tăng hiệu suất nhận thức, cà phê vừa là năng lượng của nhà khoa học vừa là đối tượng nghiên cứu khoa học. Trong nhiều thế kỷ, các khám phá về cà phê xuất hiện liên tục ở tất cả các ngành khoa học tự nhiên và xã hội. Đồng thời, nhiều thiết bị được sáng chế nhằm thụ hưởng triệt để ích lợi từ cà phê cũng như phát triển đa dạng các hình thức thưởng lãm cà phê. Có không ít nhà khoa học đã thừa nhận cà phê là điều kỳ diệu của tạo hóa. Giáo sư Charles Bass Reed (Đại học California) đã nói rằng “Cà phê có thể được coi là dưỡng chất của thiên tài”. Hay như nhà toán học Alfréd Rényi cũng từng nói “Nhà toán học là một cỗ máy biến cà phê thành các định lý”. Từ đó, lại hiểu vì sao khoa học đã cần đến cà phê như năng lượng thiết yếu.

Đón đọc kỳ sau: Stephen Hawking – Giải mã vũ trụ bên tách cà phê.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Cận cảnh khu tượng đài Trần Hưng Đạo xuống cấp sắp được 'thay áo mới'

Được xây trước năm 1975, tượng đài Trần Hưng Đạo đã xuống cấp nhiều hạng mục, TPHCM đã lên phương án chỉnh trang, tôn tạo lại và sẽ mời người dân góp ý về màu sắc, thiết kế, bức phù điêu, lư hương.
2

Những cổng làng tuyệt đẹp còn lại ở nông thôn miền Bắc

Cổng làng là một bộ phận cấu thành ngôi làng người Việt xưa. Không chỉ là kiến trúc, nó là hồn cốt, là nơi thể hiện ước mơ, khát vọng của người dân.
3

Thảm gạch Mosaic thương xá Tax vẫn còn lại với nhân gian

Bên dưới thảm gạch Mosaic thương xá Tax là một "dòng sông men lam" lặng lẽ ẩn chứa nhiều điều phải học từ bờ này qua bến khác.
4

Bức tranh khỏa thân hiếm hoi có tính bước ngoặt trong lịch sử hội họa Việt

Bức "Khỏa thân" từng là bức tranh đắt giá nhất của hội họa Việt xuất hiện trên thị trường đấu giá quốc tế, trước khi bức "Chân dung Madam Phương" xuất hiện.
5

Bức tranh ‘Trà đàm’ của Mai Trung Thứ và ‘Đan len’ của Lương Xuân Nhị vượt giá 30 tỉ đồng tại Pháp

Hai bức tranh của danh họa Việt Nam Mai Trung Thứ và Lương Xuân Nhị gây bất ngờ tại phiên đấu giá ở Pháp.

Thời kỳ Tăm tối trong lịch sử loài người tối cỡ nào?

Đế chế La Mã sụp đổ đã không biến Châu Âu trở thành một khu vực tụt hậu, bị thống trị bởi bạo lực. Đó là những nhận định sai lầm của những nhà sử học trước đây. Ngày nay, chúng ta đã có cái nhìn khác về Thời kỳ Tăm tối.

Hàng loạt tác phẩm của danh họa Việt được đem đấu giá tại Paris

Ngày 30/9 vừa qua, nhà đấu giá Aguttes ở Paris, Pháp, đã tổ chức phiên đấu giá nghệ thuật với tổng cộng 204 tác phẩm được thực hiện bởi các họa sĩ, nghệ nhân tại Việt Nam.

Bức ảnh 'Cá hút thuốc' gây tranh cãi đoạt giải thưởng Nhiếp ảnh Đại dương

Ngoài ra còn có rất nhiều ảnh khác cho thấy con người đã gây tác hại đến đời sống tự nhiên như thế nào.

Bức tranh khỏa thân hiếm hoi có tính bước ngoặt trong lịch sử hội họa Việt

Bức "Khỏa thân" từng là bức tranh đắt giá nhất của hội họa Việt xuất hiện trên thị trường đấu giá quốc tế, trước khi bức "Chân dung Madam Phương" xuất hiện.

Xem tranh của danh họa Việt có tác phẩm đắt nhất trên thị trường đấu giá

Trên thị trường đấu giá mỹ thuật, danh họa Mai Trung Thứ đang là tác giả của tác phẩm hội họa đắt giá nhất được thực hiện bởi một họa sĩ người Việt.

Bức tranh khắc gỗ quý hiếm của nhà văn Nhất Linh được đấu giá tại Pháp

Phiên đấu giá Peintres & Arts du Vietnam của nhà Aguttes đã gõ búa bán bức tranh cực kỳ quý hiếm của nhà văn Nhất Linh.

Nhìn lại bảng xếp hạng 13 siêu phẩm hội họa Việt đắt giá nhất năm 2021

Năm 2021, có 2 cuộc đấu giá quốc tế diễn ra làm thay đổi bảng xếp hạng siêu phẩm đắt giá của hội họa Việt Nam, đó là những bức họa đắt giá nhất của họa sĩ Việt trên thị trường đấu giá quốc tế.

Bức tranh ‘Trà đàm’ của Mai Trung Thứ và ‘Đan len’ của Lương Xuân Nhị vượt giá 30 tỉ đồng tại Pháp

Hai bức tranh của danh họa Việt Nam Mai Trung Thứ và Lương Xuân Nhị gây bất ngờ tại phiên đấu giá ở Pháp.

Ứng dụng phục vụ cho người Hồi giáo bị gỡ bỏ ở Trung Quốc

Công nghệ - A.T - 16/10/2021 19:30
BBC đưa tin sau khi có yêu cầu từ chính quyền Trung Quốc, Quran Majeed đã bị đưa khỏi Apple App Store.

Chuyên gia kiến nghị TP.HCM nên mạnh dạn mở cửa, phục hồi kinh tế

Thời sự - 16/10/2021 19:00
TS Đỗ Văn Dũng, Trưởng Khoa Y tế công cộng - Trường ĐH Y dược TP HCM, cho rằng nên bớt khắt khe hơn trong các biện pháp chống dịch. TP HCM nên mạnh dạn mở cửa nhằm tranh thủ thời cơ và chấp nhận số ca Covid-19 tăng ở mức kiểm soát được

Các chuyên gia thúc gục Mỹ cho kết hợp vắc xin J&J với Moderna, Pfizer khi tiêm liều tăng cường

Thế giới - Sơn Vân - 16/10/2021 18:30
Các nhà quản lý Mỹ đang xem xét sửa đổi quy tắc với vắc xin COVID-19 để cho phép mọi người lựa chọn tiêm nhắc lại một loại khác so với liều được nhận ban đầu.

Đây thôn Vĩ Dạ - Huế đẹp buồn trong mối tình khắc khoải

Sách - 16/10/2021 18:00
Đây thôn Vĩ Dạ" có thể coi là kiệt tác của nhà thơ Hàn Mặc Tử. Bài thơ không chỉ là bức tranh đẹp về cảnh sắc, con người xứ Huế mà còn khiến người đọc thổn thức vì mối tình lãng mạn, day dứt.

EU xét duyệt thuốc Evusheld điều trị COVID-19

Thế giới - Thanh Niên - 16/10/2021 17:30
Cơ quan Quản lý dược phẩm châu Âu (EMA) vừa bắt đầu quá trình xét duyệt thời gian thực đối với loại thuốc kháng thể điều trị bệnh COVID-19 của AstraZeneca.

Báo Hàn đăng tải những lùm xùm liên quan đến hoạt động từ thiện của nghệ sĩ Việt

Giải trí - Minh An - 16/10/2021 17:00
Tờ Asean Daily News của Hàn Quốc hôm 15.10 đã nhắc đến một số nghệ sĩ Việt với những "ồn ào" liên quan đến hoạt động từ thiện.

MV Easy on me của Adele đạt 10 triệu view sau 5 tiếng ra mắt

Giải trí - 16/10/2021 16:30
Hôm nay 15/10, đĩa đơn đầu tiên trong album "30" mang tên "Easy On Me" đánh dấu sự trở lại của Adele với sự nghiệp ca hát sau 6 năm nghỉ ngơi đã chính thức được trình làng.

Hình ảnh chó robot gắn súng trường khiến dân mạng hoang mang

Khoa học - 16/10/2021 16:00
Hình ảnh chó robot được gắn súng trường tự động đã khiến nhiều cư dân mạng phải sốc, khi robot được kết hợp với những loại vũ khí chết chóc.

Squid game gây sốt toàn cầu nhưng không thể phát hành chính thức ở Trung Quốc?

Điện ảnh - 16/10/2021 15:30
Bất chấp thành công toàn cầu của "Squid Game" với hơn 111 triệu người dùng xem trên nền tảng Netflix, không có nền tảng trực tuyến hoặc đài truyền hình Trung Quốc nào dám nhận bản quyền phân phối trong nước.

Người tỉnh khác vào Bà Rịa - Vũng Tàu không cần xuất trình kết quả xét nghiệm SARS-CoV-2

Thời sự - Tú Viên - 16/10/2021 15:30
Từ 16.10, người dân vào Bà Rịa - Vũng Tàu không cần xuất trình kết quả xét nghiệm SARS-CoV-2 khi qua chốt.

Nước tại vùng vịnh Jakarta (Indonesia) có hàm lượng paracetamol cao

Khoa học - Cẩm Bình - 16/10/2021 15:00
Một nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng hàm lượng paracetamol của nước tại vùng vịnh Jakarta ở mức rất cao, làm dấy lên lo ngại về tác động đến con người và sinh vật biển.

Nghệ An và những nhân tài: Doanh nhân lẫn Quán quân Olympia đủ cả, ai cũng giỏi và thành công

Giới trẻ - 16/10/2021 14:30
Nghệ An - vùng đất của những cái tên xuất sắc ở nhiều lĩnh vực khiến người khác phải nể phục.

Điều gì sẽ xảy ra ở Olympic Mùa đông Bắc Kinh khi Trung Quốc duy trì Zero COVID-19?

Thể thao - Sơn Vân/ảnh: AFP - 16/10/2021 14:00
Bắc Kinh, nơi diễn ra Thế vận hội Mùa đông 2022, đang tổ chức một loạt các sự kiện thử nghiệm - cung cấp cho bạn một hương vị mạnh mẽ về cuộc chơi sẽ như thế nào và các biện pháp về COVID-19 sẽ được áp dụng.

TP.HCM bắt đầu tiêm vắc xin Sputnik V từ hôm nay

Thời sự - 16/10/2021 13:30
TP Thủ Đức (TPHCM) sẽ bắt đầu tiêm vaccine Sputnik V cho người dân tại 3 địa điểm, từ hôm nay (16/10).

Tấn công mã độc tống tiền tại Việt Nam tăng gần 200%

Công nghệ - Thu Anh - 16/10/2021 13:00
Theo báo cáo của Google, mã độc tống tiền tăng gần 200% so với thời điểm ban đầu tại Việt Nam.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 7, 16/10/2021