Thời kỳ Tăm tối trong lịch sử loài người tối cỡ nào?

05/10/2021 10:30
Thời kỳ Tăm tối trong lịch sử loài người tối cỡ nào?

Đế chế La Mã sụp đổ đã không biến Châu Âu trở thành một khu vực tụt hậu, bị thống trị bởi bạo lực. Đó là những nhận định sai lầm của những nhà sử học trước đây. Ngày nay, chúng ta đã có cái nhìn khác về Thời kỳ Tăm tối.

Thời kỳ Tăm tối luôn là chủ đề khơi gợi trí tò mò của người ham hiểu biết. Lý do có thể là man tộc chiếm đóng cả lục địa Châu Âu vốn do người La Mã cai quản, cũng có thể vì khoa học và nghệ thuật “ngủ đông” suốt 300 năm; thời kỳ được cho là loạn lạc bậc nhất lịch sử vẫn nuốt trọn hàng sa số giấy mực của các nhà nghiên cứu.

Sự thật là đây, thiếu thông tin chính xác là một trong những lý do chính khiến thời kỳ này tăm tối trong con mắt người hiện đại. Thông thường, chúng ta vẫn coi đây là thời kỳ không xuất hiện anh hùng cứu thế, với văn hóa và nghệ thuật lụi tàn, nền kinh tế xuyên lục địa lụn bại, điều kiện sống xuống thấp khi không hiện hữu công nghệ mới hay đột phá khoa học.

Thời kỳ Tăm tối trong lịch sử loài người tối cỡ nào? - Ảnh 1.

Khoảng thời gian tai tiếng thu hút những người đam mê sử học, nhưng trong khi các học giả và người quan tâm tiếp tục tìm kiếm những liên kết giữa Thời kỳ Tăm tối với những anh hùng trong sử sách, khái niệm “Thời kỳ Tăm tối” đang dần biến mất trong từ điển của các nhà nghiên cứu lịch sử thực thụ. Họ cho rằng những người đầu tiên sử dụng cụm từ này đã đưa vào khái niệm những giả định, những định kiến sai lầm.

Ngày nay, không nhà nghiên cứu học thuật nào sử dụng nó cả, bởi lẽ đây là một trong những thời kỳ lịch sử thú vị và đầy sức sống nhất lịch sử, sau mỗi năm chúng tôi lại có thêm những dữ liệu mới về khoảng thời gian này”, Julia Smith, giáo sư lịch sử trung cổ công tác tại Đại học Oxford nhận định.

Dưới đây là một số thông tin mới về thời kỳ “Trung Cổ Sớm - Early Middle Age”, kéo dài từ thế kỷ thứ 5 tới thế kỷ thứ 10, khái niệm được các chuyên gia hiện đại sử dụng thay “Thời kỳ Tăm tối”.

Cái bóng của các đế quốc

Trong sử sách, nguồn gốc khái niệm “Thời kỳ Tăm tối” cũng không rõ ràng sáng sủa, nó được thường được dùng để ca tụng thành tựu văn hóa của các đế chế Hy Lạp và La Mã, với hàm ý so sánh giữa hai thời kỳ thịnh vượng và lụi tàn.

Thời kỳ Tăm tối trong lịch sử loài người tối cỡ nào? - Ảnh 2.

Đấu trường La Mã, ví dụ cho thấy kiến trúc của Đế chế La Mã vĩ đại nhường nào.

Khái niệm mơ hồ này tiếp tục tồn tại tới Thời kỳ Khai sáng. Giáo sư sử học trung cổ Alban Gautier nhận định rằng nhiều học giả đương thời dùng nó để chỉ sự vĩ đại nơi các công trình của người La Mã, rồi so sánh chúng với những kiến trúc bằng gỗ của thời kỳ sau.

Cụm từ [Thời kỳ Tăm tối] cắm rễ sâu vào những ý tưởng hình thành ở miền Tây Âu hồi thế kỷ 19, cho rằng có những nền văn minh cao cấp hơn những nhóm người khác. Nhận định này trở nên khó nghe ở thời kỳ hiện tại”, giáo sư Gautier nói.

Nhà sử học công tác tại Đại học Caen-Normandy tin rằng khái niệm “Thời kỳ Tăm tối” vẫn sở hữu những hàm ý mang tính học thuật - nhất là khi được sử dụng bởi các nhà sử học. Dù người La Mã rất giỏi giữ tài liệu, rất hiếm giấy tờ ghi lại những sự kiện lịch sử từ thế kỷ thứ Năm, rồi tới vài trăm năm sau đó nữa, còn tồn tại tới giờ.

Thực sự tăm tối. Quá khó cho các nhà sử học có thể hiểu được chuyện gì xảy ra”, giáo sư Gautier nhận định.

Nghệ thuật chìm trong bóng tối

Thế nhưng giáo sư Gautier vẫn chỉ ra những trường hợp ngoại lệ đáng chú ý. Sau khi đế chế Hy Lạp sụp đổ và kéo theo hàng loạt hệ lụy như sự ra đi của hệ thống giáo dục, Nhà thờ Công giáo đã giúp đỡ ít nhiều cho tiến trình học hành của người dân nhiều vùng Châu Âu.

Nhà thờ ở miền Tây Âu và tất cả những miền thuộc phía Bắc Địa Trung Hải đều trở thành những biểu tượng của sự ổn định”, giáo sư Gautier nói. Các thầy tu làm việc không ngừng nghỉ để bảo tồn văn chương và các tài liệu khoa học còn sót lại từ thời trước.

Tất nhiên mục đích của họ là phục vụ tôn giáo, nhưng để đạt ước nguyện đó, họ sẽ phải biết chữ Latin”, giáo sư Gautier nhận định. “Hiểu được ngữ pháp Latin đồng nghĩa với việc lưu giữ kiến thức và học hỏi được từ những văn bản trong tiếng Latin”.

Thời kỳ Tăm tối trong lịch sử loài người tối cỡ nào? - Ảnh 3.

Khi nền văn minh sụp đổ, những thành tựu còn sót lại chỉ là những công trình đá sống được nhiều ngàn năm và những thư viện kiến thức mỏng manh.

Cùng thời điểm này tại Anh, số lượng các áng văn chương ít ỏi không đồng nghĩa với việc người có học thức không sáng tác được bất cứ tác phẩm nào. Thực tế, nhiều những nhân vật huyền thoại trong lịch sử văn học Anh Quốc xuất hiện trong thời kỳ được cho là tăm tối này.

Trong một bài thơ được với tác giả được cho là tới từ xứ Wale thế kỷ thứ 6, các nhà sử học lần đầu tiên thấy phép so sánh giữa một chiến binh với vị vua Arthur trứ danh sống tại cuối thế kỷ thứ 5, đầu thế kỷ thứ 6. Tuy nhiên, giáo sư Bryan Ward-Perkins cho rằng chiến binh anh dũng được nhắc tới trong bài thơ không phải là hình tượng Arthur.

Chưa hết, dù thiên anh hùng ca lâu đời nhất về Beowulf được thảo hồi thế kỷ thứ 10, một số học giả cho rằng đây là tác phẩm dựa trên câu chuyện truyền miệng đã tồn tại từ rất lâu trước đó.

Kinh tế suy sụp

Thời kỳ Tăm tối còn một đặc tính khác, là không còn những công trình kiến trúc mang tính kỷ niệm. Các trấn, thành phố lớn không còn dựng tượng, đồng thời cơ sở hạ tầng từ thời La Mã, đơn cử như đường dẫn nước, bắt đầu xuống cấp khiến chất lượng cuộc sống giảm sút nghiêm trọng.

Dân số tại những kinh đô lớn như Rome, Constantinople giảm mạnh, thế nhưng giáo sư Gautier tin rằng cuộc sống vùng nông thôn lại được cải thiện, nhất là khu vực đồng quê tại Anh Quốc. Trong thời kỳ La Mã, nông dân phải nộp thuế đều đặn cho những người cai quản thành phố, nhưng khi hệ thống điều hành sụp đổ, nhiều khả năng thuế má đã biến mất.

Thời kỳ Tăm tối trong lịch sử loài người tối cỡ nào? - Ảnh 4.

Rome sụp đổ.

Thành phố, thị trấn bé lại. Vì lẽ đó mà nông dân không cần phải làm việc cật lực để nuôi sống cả thành phố nữa”, giáo sư Gauiter nói.

Nhưng theo giáo sư Ward-Perkins, có những bằng chứng khảo cổ cho thấy hiện trạng thiếu lương thực trong các cộng đồng cư dân. “Một yếu tố khác lý giải cho sự ‘tăm tối’ là ít bằng chứng còn sót lại, nhiều khả năng là do nền kinh tế sụp đổ”, ông nhận định.

Các nhà nghiên cứu không còn tìm ra nhiều những bằng chứng cho thấy cuộc sống vẫn tiếp diễn bình thường. Các khu khảo cổ rải rác khắp Châu Âu, có niên đại từ năm 450 vắng bóng tiền mới, đồ gốm hay gạch lợp mái. Phải tới năm 700, chúng mới tái xuất.

Khoa học và kỹ nghệ ẩn trong màn đêm

Còn một khẳng định nữa liên quan tới Thời kỳ Tăm tối, đó là sự tụt hậu của khoa học và hiểu biết. Đúng là Tây Âu không còn đạt được nhiều thành tựu so với khoảng thời gian sau này, văn hóa và học thức ở miền Nam Địa Trung Hải bùng nổ mạnh mẽ, đồng thời một loạt vương quốc theo đạo Hồi xuất hiện.

Tại Châu Âu, vẫn còn những công nghệ hữu dụng tồn tại, chẳng hạn như cối xay nước. Còn về vấn đề học thuật, lịch sử chứng kiến Isidore xứ Seville, một vị giám mục và học giả tiếng tăm, đã chép lại một cuốn bách khoa toàn thư về kiến thức kinh điển. Nếu không có cuốn Etymologiae của ông, nhân loại đã bị hổng mất một lượng lớn hiểu biết.

Thời kỳ Tăm tối trong lịch sử loài người tối cỡ nào? - Ảnh 5.

Một trang của Etymologiae.

Ở những vùng đảo gần Anh Quốc ngày nay, nhiều cộng đồng người phát triển kỹ thuật nạm ngọc độc đáo. Những chiếc mặt nạ được đính đá lấp lánh xuất hiện ở nhiều nơi tại Châu Âu, có trong cả những quan tài của người Viking.

Đúng là Thời kỳ Tăm tối khởi đầu với sự sụp đổ của đế chế La Mã, thời kỳ Trung cổ - bắt đầu vào cuối thế kỷ thứ 8 - chứng kiến sự xuất hiện của những nhà lãnh đạo kỳ tài. Có thể kể tới Charlemagne tới từ Pháp, người đã gần như thống nhất được toàn cõi Châu Âu.

Đa số học giả đồng tình cho rằng thời kỳ được cho là tăm tối này đại diện cho thực trạng lụi tàn bao phủ phần lớn Châu Âu, rất nhiều giả định liên quan đã không còn đúng nữa. Phần lớn định kiến cho rằng đây là thời kỳ của bạo lực, khổ sở và tư duy tụt hậu cũng đã bị những bằng chứng khảo cổ phủ nhận.

Ý tưởng đó đã không còn thịnh hành, khi nó cho rằng thời kỳ này tăm tối là vì người ta không còn giữ được nhân tính”, giáo sư Ward-Perkin nhận định. Nhưng ông cũng vừa cười vừa nói thêm, “đa số chúng ta đã thừa nhận rằng con người lúc nào cũng kinh khủng như vậy đó”.

Pháp luật & bạn đọc


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Cận cảnh khu tượng đài Trần Hưng Đạo xuống cấp sắp được 'thay áo mới'

Được xây trước năm 1975, tượng đài Trần Hưng Đạo đã xuống cấp nhiều hạng mục, TPHCM đã lên phương án chỉnh trang, tôn tạo lại và sẽ mời người dân góp ý về màu sắc, thiết kế, bức phù điêu, lư hương.
2

Họa sĩ Việt thành công với những sáng tạo từ tranh vải

Trong suốt 40 năm, họa sĩ Trần Thanh Thục đã sử dụng những tấm vải để tái hiện phong cảnh Việt Nam và những nơi bà từng đến.
3

Thảm gạch Mosaic thương xá Tax vẫn còn lại với nhân gian

Bên dưới thảm gạch Mosaic thương xá Tax là một "dòng sông men lam" lặng lẽ ẩn chứa nhiều điều phải học từ bờ này qua bến khác.
4

Bức tranh khỏa thân hiếm hoi có tính bước ngoặt trong lịch sử hội họa Việt

Bức "Khỏa thân" từng là bức tranh đắt giá nhất của hội họa Việt xuất hiện trên thị trường đấu giá quốc tế, trước khi bức "Chân dung Madam Phương" xuất hiện.
5

Bức tranh ‘Trà đàm’ của Mai Trung Thứ và ‘Đan len’ của Lương Xuân Nhị vượt giá 30 tỉ đồng tại Pháp

Hai bức tranh của danh họa Việt Nam Mai Trung Thứ và Lương Xuân Nhị gây bất ngờ tại phiên đấu giá ở Pháp.

Hàng loạt tác phẩm của danh họa Việt được đem đấu giá tại Paris

Ngày 30/9 vừa qua, nhà đấu giá Aguttes ở Paris, Pháp, đã tổ chức phiên đấu giá nghệ thuật với tổng cộng 204 tác phẩm được thực hiện bởi các họa sĩ, nghệ nhân tại Việt Nam.

Bức ảnh 'Cá hút thuốc' gây tranh cãi đoạt giải thưởng Nhiếp ảnh Đại dương

Ngoài ra còn có rất nhiều ảnh khác cho thấy con người đã gây tác hại đến đời sống tự nhiên như thế nào.

Bức tranh khỏa thân hiếm hoi có tính bước ngoặt trong lịch sử hội họa Việt

Bức "Khỏa thân" từng là bức tranh đắt giá nhất của hội họa Việt xuất hiện trên thị trường đấu giá quốc tế, trước khi bức "Chân dung Madam Phương" xuất hiện.

Xem tranh của danh họa Việt có tác phẩm đắt nhất trên thị trường đấu giá

Trên thị trường đấu giá mỹ thuật, danh họa Mai Trung Thứ đang là tác giả của tác phẩm hội họa đắt giá nhất được thực hiện bởi một họa sĩ người Việt.

Bức tranh khắc gỗ quý hiếm của nhà văn Nhất Linh được đấu giá tại Pháp

Phiên đấu giá Peintres & Arts du Vietnam của nhà Aguttes đã gõ búa bán bức tranh cực kỳ quý hiếm của nhà văn Nhất Linh.

Nhìn lại bảng xếp hạng 13 siêu phẩm hội họa Việt đắt giá nhất năm 2021

Năm 2021, có 2 cuộc đấu giá quốc tế diễn ra làm thay đổi bảng xếp hạng siêu phẩm đắt giá của hội họa Việt Nam, đó là những bức họa đắt giá nhất của họa sĩ Việt trên thị trường đấu giá quốc tế.

Bức tranh ‘Trà đàm’ của Mai Trung Thứ và ‘Đan len’ của Lương Xuân Nhị vượt giá 30 tỉ đồng tại Pháp

Hai bức tranh của danh họa Việt Nam Mai Trung Thứ và Lương Xuân Nhị gây bất ngờ tại phiên đấu giá ở Pháp.

Bức ảnh thu hoạch hoa súng của nhiếp ảnh gia Việt lọt top ảnh du lịch ấn tượng của Life Framer

Tác phẩm Harvesting water lily của nhiếp ảnh gia Khánh Phan có mặt trong top 20 ảnh du lịch ấn tượng của Life Framer.

Phủ xanh vắc xin, Phú Quốc đã sẵn sàng đón khách du lịch

Thời sự - Nguyên Việt - 21/10/2021 23:30
Ngày 21.10, UBND tỉnh Kiên Giang ban hành kế hoạch thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Phú Quốc sử dụng hộ chiếu vắc xin.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam yêu cầu mở lại du lịch quốc tế một cách an toàn, khoa học

Du lịch - Dạ Thảo - Ảnh: Thành Chung - 21/10/2021 23:00
Trong cuộc họp với Bộ VHTT-DL chiều 21.10, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam yêu cầu cần sớm mở lại du lịch quốc tế một cách chắc chắn, an toàn và khoa học.

Nghị viện châu Âu thông qua nghị quyết ủng hộ Đài Loan

Thế giới - Hoàng Vũ - 21/10/2021 22:30
Nghị viện châu Âu đã thông qua một nghị quyết nhằm tăng cường quan hệ với Đài Loan và bắt đầu xúc tiến thỏa thuận đầu tư với vùng lãnh thổ tự trị này.

Scholes cảnh báo MU khi Solskjaer ca ngợi Ronaldo, Maguire hé lộ bí quyết thắng ngược Atalanta 3-2

Thể thao - Sơn Vân - 21/10/2021 22:15
Ole Gunnar Solskjaer ca ngợi hiệu suất hoạt động ủa Cristiano Ronaldo trong chiến thắng 3-2 trước Atalanta. Harry Maguire tiết lộ những gì đã nói sau hiệp một để châm ngòi cho cuộc lội ngược dòng ngoạn mục.

Mở rộng điều tra chuyên án xăng giả tại Bà Rịa - Vũng Tàu

Thời sự - Trịnh Yêm - Ảnh: TV - 21/10/2021 22:00
Sáng ngày 21.10, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp cùng Công an tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và lực lượng một số cục nghiệp vụ Bộ Công an khám xét khẩn cấp Công ty TNHH Hà Lộc, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để điều tra về hành vi “buôn lậu”.

Việt Nam tạm công nhận 'hộ chiếu vắc xin' của 72 quốc gia, vùng lãnh thổ

Thời sự - Tuyết Nhung - 21/10/2021 21:40
Hiện Việt Nam đang tạm thời công nhận hộ chiếu vắc xin của 72 quốc gia, vùng lãnh thổ.

Ngày 21.10 có 3.636 ca mắc COVID-19, có 1.541 bệnh nhân khỏi

Thời sự - P.V - 21/10/2021 21:39
Ngày 21.10 có 3.636 ca mắc COVID-19 tại 50 tỉnh, thành phố. Trong ngày có 1.541 ca khỏi, 71 ca tử vong.

Ngân hàng TP.HCM cam kết cấp vốn với lãi suất hỗ trợ để giúp doanh nghiệp phục hồi sản xuất

Ngân hàng - Hồ Đông - 21/10/2021 21:30
Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP.HCM khẳng định đảm bảo đủ vốn cho vay với lãi suất hỗ trợ nhằm giúp doanh nghiệp phục hồi sản xuất - kinh doanh.

Những hình ảnh về người rừng Hồ Văn Lang xuất hiện trên báo Anh

Giới trẻ - 21/10/2021 21:00
Câu chuyện về "người rừng" Hồ Văn Lang đã từng gây sửng sốt đối với độc giả quốc tế khi người ta tìm thấy anh hồi năm 2013. Anh Lang đã qua đời hồi tháng 9 năm nay vì bệnh tật hiểm nghèo.

Dân mạng ‘hồ hởi’ đoán tên mới của Facebook

Công nghệ - 21/10/2021 20:30
Thông tin Facebook sắp ‘thay tên đổi họ’ khiến cộng đồng mạng sôi sục và bắt tay vào suy đoán danh tính mới của mạng xã hội này.

Khi nào TP.HCM cho phép các cơ sở kinh doanh phục vụ khách ăn uống tại chỗ?

Thời sự - Hồ Quang - 21/10/2021 20:00
Việc các cơ sở kinh doanh được phép phục vụ khách ăn uống tại chỗ là mong muốn của rất nhiều người dân TP.HCM. Đây cũng là bước tiến để đưa TP trở về trạng thái “bình thường mới”.

Hướng dẫn mới của Bộ VHTT-DL trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch

Văn hóa - P.V - 21/10/2021 19:30
Mới đây, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa ra hướng dẫn cho việc du lịch, văn hóa, rạp chiếu phim… hoạt động trở lại.

Vì sao TPHCM chưa tiêm vaccine cho trẻ từ 12-17 tuổi vào ngày mai?

Thời sự - 21/10/2021 19:00
Ông Nguyễn Hữu Hưng, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, địa phương sẽ triển khai tiêm cho trẻ từ 12-17 tuổi sau khi Bộ Y tế có hướng dẫn về việc phê duyệt loại vaccine ngừa Covid-19 cho trẻ.

Bộ Công thương cảnh báo hình thức lừa đảo xem Youtube, đọc báo tin tức kiếm tiền qua mạng

Công nghệ - 21/10/2021 18:47
Thông tin từ cổng thông tin điện tử Bộ Công thương đưa ra cảnh báo hình thức lừa đảo nhắm đến những người tiêu dùng có thời gian rảnh rỗi và tạo cơ hội kiếm thêm thu nhập trong bối cảnh dịch bệnh kinh tế khó khăn.

Từ ngày 21.10, hàng không khôi phục toàn mạng bay và bỏ giãn cách ghế

Thời sự - P.V - 21/10/2021 18:30
Bắt đầu từ hôm nay (21.10) đến hết tháng 11.2021, các hãng hàng không Việt Nam sẽ khôi phục toàn mạng bay và bỏ giãn cách ghế.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 6, 22/10/2021