Bên tách cà phê - Kỳ 71: Cà phê và quan niệm về sự sống

T.N.L14/07/2021 23:00
Bên tách cà phê - Kỳ 71: Cà phê và quan niệm về sự sống

Đào sâu tìm hiểu những nghi thức pha nấu và thưởng lãm cà phê khác nhau, từ xưa đến nay, từ Đông sang Tây luôn hàm chứa quan niệm về sự sống, về vai trò của con người đối với trời đất và đối với chính mình.

ky-71-hinh-bia.jpg

Văn hoá ẩm thực vốn là cái đạo sống, đạo cư xử, có quan hệ chặt chẽ với những lĩnh vực tâm lý, tâm thức và tâm linh. Do vậy, pha lọc cà phê chẳng phải là chế tác đơn thuần một thức uống mà dù muốn dù không đã tạo dựng một phương thức trình hiện lối suy tư, cách sống của mỗi con người, mỗi dân tộc.

Cà phê là một ý nguyện sống

Cách pha chế cà phê cổ xưa nhất là văn minh cà phê Ottoman, phổ quát ở lãnh địa đế chế Ottoman, những nước Ả Rập thuộc các vùng trung cận đông và bắc Phi. Khởi nguyên từ một niềm tin có từ thời cổ đại: Thượng đế sinh ra vũ trụ vạn vật và con người, con người phải thuận theo Thiên ý, cả trong mọi hoạt động ăn mặc ở và sống.

Văn minh cà phê Ottoman hình thành trong cung điện đế chế Ottoman, nơi nhà bếp (Matbah-ı Şerif) được xem là “tu viện” giáo dục lý tưởng đạo đức và tinh thần Hồi giáo thông qua quy trình và nguyên tắc nấu - ăn. Thực phẩm được chọn lẫn thủ thuật chế biến luôn có sự gắn kết với các biểu tượng tinh thần.

Người Hồi giáo tin rằng, Thiên thần Gabriel đã tiết lộ cho nhà tiên tri vĩ đại Mohammed biết cách sử dụng cà phê trong một đoạn Kinh Koran. Và có rất nhiều truyền thuyết về “những người trung thành” với Thượng đế đã được cứu rỗi khi uống cà phê. Dù từ huyền thoại nào thì nguồn gốc cà phê cũng đã liên thông với thế giới thần thánh. Thế nên việc pha nấu và thưởng lãm văn minh cà phê Ottoman trở thành nghi lễ tâm linh thể hiện lòng sùng kính Thượng đế, nguyện được ban phước lành, được gần hơn với cõi thiên đàng.

ky-71-hinh-03.jpg

Trong nghi thức pha nấu cà phê Ottoman, hạt cà phê tươi được rang nhẹ chỉ đến độ có màu vàng sáng, giã hoặc xay rất mịn. Sau đó cho cà phê vào một dụng cụ đặc biệt gọi là ibrik (hoặc cezve), nước sử dụng phải tinh khiết và lạnh, có thể thêm đường nếu muốn có vị ngọt, khuấy đều cho đến khi các nguyên liệu đồng nhất và đun sôi trên cát nóng hay than hồng. Nhiệt độ đun không quá cao, lý tưởng nhất là 70 độ C. Với nhiệt độ này, thời gian để cà phê sủi bọt vừa đủ làm toát yếu những tinh chất cần thiết của cà phê. Mỗi khi cà phê sủi bọt tăm phủ kín mặt nước, phải lấy ibrik ra khỏi bếp và sau đấy tiếp tục đun. Việc này diễn ra bình thường là ba lần, lần thứ nhất để các bọt sủi tăm lắng đọng, lần thứ hai chia một ít ra tách, lần cuối cùng thì rót cà phê ra tách thật chậm từ cao xuống, để bọt vàng nổi đầy trong tách cà phê.

Trong đức tin Hồi giáo, Thượng đế là Đấng toàn năng biết tất cả quá khứ lẫn tương lai, số phận cuối cùng của mỗi linh hồn được Thượng đế định đoạt. Vì thế, khi thưởng thức cà phê, tâm trí con người khởi lên một ý nguyện sống, gửi gắm một ước vọng về tương lai của chính mình. Để sau khi uống gần cạn cà phê thì úp ngược tách cà phê xuống đĩa, từ hình dạng tạo bởi bã cà phê mà tiên tri số mệnh và đường hướng dẫn dắt đến tương lai mong ước.

Cà phê là một khát vọng sống

Văn minh cà phê Roman ra đời ở châu Âu trong thời khai sáng, một thời đại phổ quát quan niệm phận số con người phải đặt trên cơ sở một lối sống được định hướng bởi lý trí. Con người khao khát làm chủ vận mệnh, thống trị tự nhiên, khẳng định vị trí trung tâm của mình đối với phần còn lại của vạn vật. Quan niệm này bắt nguồn từ những tiến bộ kỹ nghệ trong thời kỳ Phục Hưng, đặc biệt là từ các cuộc cách mạng công nghiệp khởi nguồn ở Tây Âu và sau này lan sang Bắc Mỹ, những khám phá khoa học và các ứng dụng kỹ thuật làm thay đổi hoàn toàn cách thức con người ứng xử với tự nhiên và với đời sống của chính mình.

Năng lượng hơi nước là phát minh mở màn cho cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, các nhà khoa học trên khắp châu Âu nghiên cứu ứng dụng hơi nước trong việc pha chế cà phê. Năm 1884, “Máy hơi nước pha cà phê kinh tế và tức thời” của nhà phát minh người Ý - Angelo Moriondo được cấp bằng sáng chế, đây được xem là máy pha chế cà phê Espresso tiên phong sử dụng cả nước và hơi nước. Những năm đầu thế kỷ 20, máy Espresso tiếp tục được các nhà khoa học cải tiến cơ chế hoạt động bằng hơi nước. Cho đến năm 1938, Milanese Achille Gaggia (1895 – 1961) kết hợp nguyên lý hoạt động của piston tạo ra máy pha cà phê Espresso áp suất đầu tiên, mở ra kỷ nguyên cà phê Espresso hiện đại.

ky-71-hinh-02.jpg

Văn minh cà phê Roman đặt nặng sự can dự của con người trong diễn trình sinh hoá của tạo vật. Với cà phê Espresso, thời gian nước xuyên thấu qua bột cà phê rất nhanh (chỉ trong khoảng vài giây) nhưng vẫn đủ để tinh chiết những gì huyền linh nhất của cà phê. Nước bị ép qua cà phê dưới áp lực lớn tạo ra dạng năng lượng phá vỡ dầu cà phê đến kích thước siêu nhỏ phân tán trong nước, kết hợp với khí carbon dioxide có trong cấu trúc tế bào cà phê và tái định hình thành lớp crema. Chỉ có phương pháp pha chế Espresso mới có một nguồn năng lượng đủ lớn để tạo ra lớp crema sóng sánh trên mặt cốc. Vì vậy crema là dấu hiệu đặc biệt của cà phê Espresso so với tất cả các phong cách pha chế cà phê khác, làm cho Espresso trở thành đại diện tiêu biểu của văn minh cà phê Roman mang đầy tính kỹ nghệ.

Công nghệ mang đến cho con người một tâm thế siêu vượt, một ý thức “nổi trội” hơn với các loài khác, với thiên nhiên và với vũ trụ. Trong trường hợp của cà phê Espresso, sáng tạo trong công nghệ chế biến cà phê góp phần vào tiến trình vinh thăng chất lượng cuộc sống, khẳng định vai trò, vị thế của con người. Con người từ sức mạnh sáng tạo, sức mạnh tri thức của chính mình, không còn nương tựa vào bất kỳ một lực lượng siêu nhiên nào bên ngoài cũng có thể cải thiện thế giới để đi tới một tương lai tốt đẹp trên trần thế.

Có thể khẳng định một điều, từ chiều kích tâm linh hay chiều sâu triết học, ngay trong nội hàm cách thức chế tác một tách cà phê ẩn tàng cả một đường hướng đối đãi với nhân sinh, vạn vật và vũ trụ. Cà phê đã là tấm lòng sống, đạo lý sống, khơi gợi một chí hướng hẳn hoi về sứ mệnh làm người.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

2 phút quảng cáo lấy đi nước mắt hàng chục triệu người của Pandora

Bộ phận tiếp thị của Pandora đã tạo ra một chiến dịch quảng cáo ghi được điểm trọn vẹn trong mắt khán giả.
2

Phổ Nghi sau khi ra tù có đến thăm vài vị thái giám già, đối phương mới nói 3 chữ đã khiến ông vô cùng bối rối

Rốt cuộc, những vị thái giám già đã nói gì khiến Phổ Nghi phải bối rối trong cuộc tái ngộ đầy cảm xúc ấy?
3

Người tình của các danh họa: Những bi kịch thảm khốc

Ít ai ngờ rằng làm người tình của các danh họa lại có thể bi kịch đến thế...
4

Ôi em tôi, Sài Gòn không vỉa hè...

Nhiều người đã bỏ dở gánh hàng rong để chạy về quê từ đợt dịch thứ nhất. Có người lay lắt dọn hàng ra rồi lại dẹp hàng vào. Và đến đợt phong tỏa của trận dịch thứ tư, kinh tế vỉa hè thuộc về phe nước mắt.
5

'Bức tranh Quỷ' trong Bảo tàng Cố cung, hơn 800 năm ai xem cũng không hiểu

Chi tiết ẩn sâu bên trong bức tranh đã khiến nhiều người cảm thấy vô cùng kỳ lạ.

2 phút quảng cáo lấy đi nước mắt hàng chục triệu người của Pandora

Bộ phận tiếp thị của Pandora đã tạo ra một chiến dịch quảng cáo ghi được điểm trọn vẹn trong mắt khán giả.

Triển lãm "Câu chuyện dòng sông" bằng công nghệ 3D, thực tế ảo

Triển lãm được chương trình “River Ơi” lấy cảm hứng từ tiểu thuyết “Siddartha” (1922) của Hermann Hesse (1877 - 1962) với tên tiếng Việt là “Câu chuyện dòng sông”.

Ôi em tôi, Sài Gòn không vỉa hè...

Nhiều người đã bỏ dở gánh hàng rong để chạy về quê từ đợt dịch thứ nhất. Có người lay lắt dọn hàng ra rồi lại dẹp hàng vào. Và đến đợt phong tỏa của trận dịch thứ tư, kinh tế vỉa hè thuộc về phe nước mắt.

Phổ Nghi sau khi ra tù có đến thăm vài vị thái giám già, đối phương mới nói 3 chữ đã khiến ông vô cùng bối rối

Rốt cuộc, những vị thái giám già đã nói gì khiến Phổ Nghi phải bối rối trong cuộc tái ngộ đầy cảm xúc ấy?

Đắm mình trong những cảnh tắm kinh điển của lịch sử nghệ thuật

Trong suốt nhiều thế kỷ, các họa sĩ đã luôn tìm thấy nguồn cảm hứng đến từ cảnh tắm. Hình ảnh con người đi tắm đã xuất hiện trong lịch sử nghệ thuật từ thời xa xưa.

Tranh cãi về giá tranh của danh họa Bùi Xuân Phái trên sàn Larasati

Giới hội họa và các nhà sưu tập tranh Việt Nam tỏ ra không hài lòng với giá tranh 3 bức của danh họa Bùi Xuân Phái trên sàn đấu giá Larasati (Singapore).

Chợ tình Khâu Vai trở thành Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Quyết định số 1952/QĐ-BVHTTDL về việc đưa "Tập quán xã hội và tín ngưỡng Chợ Phong Lưu Khâu Vai" vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

Người tình của các danh họa: Những bi kịch thảm khốc

Ít ai ngờ rằng làm người tình của các danh họa lại có thể bi kịch đến thế...

Thầy giáo bị 'tố' ôn giống đề thi thưởng nóng Kim Anh thủ khoa toàn quốc

Thi cử - 31/07/2021 10:00
Kim Anh với 3 điểm 10 trở thành thủ khoa khối B kiêm thủ khoa toàn quốc. Em cũng là học trò của thầy Phan Khắc Nghệ, người từng gây xôn xao có buổi ôn tập giống với đề thi tốt nghiệp THPT vừa qua.

Hành khách từ Việt Nam đi quốc tế bị từ chối nhập cảnh, vạ vật ở sân bay

Thời sự - 31/07/2021 09:30
Hãng hàng không vận chuyển hành khách từ Việt Nam đi quốc tế bị yêu cầu đưa ngược trở lại do khách bị từ chối nhập cảnh; khách phải nằm ở khu vực quá cảnh tại sân bay trong thời gian dài.

Chủ tịch Nguyễn Thành Phong: TP.HCM có thể tiếp tục chỉ thị 16 thêm 2 tuần, siết hơn từ 6h-18h

Thời sự - 31/07/2021 09:00
Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Thành Phong cho biết có thể kéo dài giãn cách theo chỉ thị 16 thêm 2 tuần nữa từ sau ngày 1-8; áp dụng mọi biện pháp siết chặt chỉ thị 16, đặc biệt là từ 6h-18h.

Đường về tỉnh thức - Tâm trí bạn có đang sống với hiện tại không?

Sách - 31/07/2021 08:30
Chúng ta có thể nhìn thấy cái giá phải trả của sự phát triển hiện đại và nhận ra rằng có những thói quen đã dẫn chúng ta đi theo những con đường vô ích.

'Thiên tài trong các thiên tài' khiến Harvard phá vỡ thông lệ 300 năm nhưng vẫn bị ghét bỏ chỉ trích

Giới trẻ - 31/07/2021 08:00
Chàng trai đầu tiên khiến Harvard phá lệ lại không trở thành "niềm tự hào quốc dân" như tưởng tượng.

Bán đậu phụ cũng trở nên nổi tiếng: Triết lý sống giản dị, sâu sắc của người bán hàng rong

Giới trẻ - 31/07/2021 07:30
Tư tưởng “lợi người”, nghĩ cho lợi ích của người khác không chỉ cho phép chúng ta thắng được sự ủng hộ của mọi người xung quanh, mà còn giúp chúng ta có được sự ưu ái và dẫn dắt ta trên con đường thành công.

Sáng 31.7: Thêm 4.060 ca mắc COVID-19, gần 6 triệu liều vắc xin đã được tiêm chủng

Thời sự - SK&ĐS - 31/07/2021 07:15
Bản tin dịch COVID-19 sáng 31.7 của Bộ Y tế cho biết có 4.060 ca mắc COVID-19, trong đó TP.HCM 2.503 ca. Đến nay Việt Nam ghi nhận 141.122 ca. Hiện cả nước đã tiêm chủng gần 6 triệu liều vắc xin COVID-19.

Nhà Trắng: Phó tổng thống Mỹ thăm Việt Nam vào tháng 8

Thế giới - Sơn Vân - 31/07/2021 07:00
Phó tổng thống Mỹ Kamala Harris sẽ thăm Việt Nam và Singapore vào tháng 8.2021, Nhà Trắng cho biết hôm 30.7.

Hàn Quốc đứng đầu thế giới về tốc độ download 5G, nhanh hơn Mỹ 10 lần

Công nghệ - Nhân Hoàng - 30/07/2021 23:30
Hàn Quốc là một trong số ít quốc gia đã áp dụng rộng rãi mạng 5G. Không chỉ là một trong những nước đi đầu về 5G, Hàn Quốc còn cung cấp các khả năng thực sự của thế hệ viễn thông mới hơn và nhanh hơn.

Ấn Độ sẵn sàng phối hợp với Việt Nam để sản xuất vắc xin COVID-19

Thời sự - Tin và ảnh: Tuyết Nhung - 30/07/2021 23:15
Ấn Độ sẵn sàng phối hợp với Việt Nam thử nghiệm và sản xuất vắc xin điều trị COVID-19.

Công nghệ tàng hình cho vệ tinh nhỏ tránh sự giám sát của kẻ thù

Khoa học - Cẩm Bình - 30/07/2021 23:00
Một nhóm nghiên cứu ở thành phố Nam Kinh (Trung Quốc) phát triển thành công công nghệ tàng hình để vệ tinh nhỏ không bị radar phát hiện.

Vợ chồng Tổng thống Israel được tiêm liều vắc xin Pfizer thứ 3: Hiệu quả chống biến thể Delta ra sao?

Thời sự - Sơn Vân/ảnh: Reuters - 30/07/2021 22:51
Tổng thống Israel - Isaac Herzog đã nhận mũi vắc xin ngừa COVID-19 thứ ba hôm 30.7, khởi động chiến dịch tiêm liều tăng cường cho những người trên 60 tuổi như một phần trong nỗ lực làm chậm sự lây lan của biến thể Delta.

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc: Cần xử lý cán bộ cơ sở nếu để dân thiếu lương thực

Thời sự - Tú Viên - 30/07/2021 22:30
Chủ tịch nước nhấn mạnh, các bí thư chi bộ, tổ trưởng các khu dân cư và chính quyền cơ sở phải bị xử lý nghiêm nếu để người dân thiếu lương thực, thực phẩm hoặc bị bệnh mà không được chăm sóc kịp thời.

Các địa phương bất đồng quy định lưu thông hàng hóa, Bộ Công Thương nói gì?

Kinh tế - Tuyết Nhung - 30/07/2021 22:00
Theo phản ánh của các doanh nghiệp, hiện nay vấn đề phòng dịch, phân luồng và hạn chế lưu thông hàng hóa của nhiều địa phương không thống nhất làm phát sinh nhiều chi phí, thời gian.

Thế vận hội Olympic: Canh bạc đầu tư của các quốc gia

Thể thao - Thiên Di - 30/07/2021 21:30
Thế vận hội Olympic, sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh được xem là cơ hội vàng để các quốc gia quảng bá hình ảnh, thế nhưng, những vấn đề để lại đằng sau đó, khi Thế vận hội kết thúc sẽ là gì?
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 7, 31/07/2021