Đà Lạt, một lịch sử hoài niệm: Ngôi làng dưới đáy hồ hay mộng phù vân

01/09/2020 20:00
Đà Lạt, một lịch sử hoài niệm: Ngôi làng dưới đáy hồ hay mộng phù vân

Đà Lạt đi vào các tác phẩm hư cấu của những nhà văn thời Đông Dương và hiện đại với vẻ kín đáo, ưu sầu và đầy hoài niệm. Mà không chỉ có vậy, hậu duệ của những cư dân bản địa cũng đang trình bày nỗi hoài niệm ấy theo từng bước chân trở về trung tâm thành phố, nơi từng là làng bon cũ.

         Những đứa trẻ dân tộc ít người ở Lang Bian tại chợ Hòa Bình năm 1956 - Ảnh: Gabrielle Martel  

Hoài niệm dẫn dắt trên từng trang tiểu thuyết và hoài niệm níu kéo từng bước chân sơn cước...

Hoài niệm đi vào tiểu thuyết

Hoài niệm cũng chính là nét quan trọng của tâm hồn Pháp - lớp hậu sinh của Marcel Proust (tác giả của Đi tìm thời gian đã mất) từng đến hay ngay cả nghĩ về Đà Lạt, gắn bó với Đà Lạt gián tiếp. Có thể gặp điều này trong văn chương Marguerite Duras trong bộ ba tiểu thuyết về Đông Dương (Rào chắn Thái Bình Dương, Người tình, Người tình Hoa Bắc). Dù Duras không sống ở thành phố này, nhưng trong Người tình Hoa Bắc, bà đã kịp để cho nhân vật Hélène Lagonelle, cô gái từng sống ở Đà Lạt di cư về Sài Gòn mang theo nỗi nhớ day dứt về một thành phố yên bình thanh lịch kiểu Pháp. Không chỉ hoài nhớ, Hélène Lagonelle - người bạn thân thiết của nhân vật “tôi” - đã dị ứng với cả khí hậu nóng nực và sự huyên náo của đô thị nhiệt đới miền Nam.

Một trường hợp khác, là Linda Lê, nhà văn đương đại người Pháp mang hai dòng máu (mẹ Pháp, cha Việt), từng có những năm đầu đời khá êm đềm ở Đà Lạt; được gửi vào nhà trẻ Couvent des Oiseaux. Trong các tiểu thuyết, truyện ngắn: Thư chết, Vu khống, Lại chơi với lửa..., tác giả đã nhiều lần day dứt nhớ vùng đất “ưu sầu” Đà Lạt cùng người cha bị bỏ lại Việt Nam sau khi người mẹ Pháp đem những đứa con lai hồi hương. Trong tập truyện Lại chơi với lửa, Linda Lê có đoạn viết về Đà Lạt: “Khi đến Đà Lạt chẳng hạn, một cảm thức ưu sầu len vào tâm tư ta. Trời lạnh, mưa rả rích. Nhưng các nàng thiếu nữ ăn mặc kín mít, thật khác các cô quần áo cũn cỡn ở Sài Gòn, cho ta cảm giác huyền bí và nhớ nhung. Ta muốn ở lại đấy, như một bóng ma trong sương mù, và rình chờ đàn én từ ngôi trường cổ kính Convent des Oiseaux bay ra”.

Trong danh sách những tiểu thuyết đượm màu hoài niệm về Đà Lạt, còn phải kể đến cuốn Ukigumo (Phù vân) của nhà văn Nhật Bản Hayashi Fumiko. Cuốn tiểu thuyết này nói về mối tình của đôi bạn trẻ Nhật Bản bị đưa đẩy đến Đà Lạt trong thời Nhật chiếm đóng. Chàng kỹ sư lâm nghiệp Tomioka Kenichi đã lập gia đình nhưng gặp gỡ và yêu cô gái đồng nghiệp Koda Yukiko tại Đà Lạt - thành phố thơ mộng mà người Pháp vừa bỏ lại. Cuộc tình đẹp giữa họ chỉ như cái chớp mắt. Thế chiến thứ hai kết thúc, Nhật thua trận và rút khỏi Đông Dương, đôi tình nhân quay về nước Nhật và đối diện cảnh điêu tàn, sụp đổ khốn đốn trong đời sống lẫn tình cảm. Tomioka Kenichi tiếp tục theo đuổi, toan tính trong công việc và tình cảm, còn Koda Yukiko nhấn chìm mình trong hoài niệm về một thiên đường tình yêu chóng vánh đã mất. Cho đến lúc lìa đời, tiếng rừng thông reo Đà Lạt vẫn hoài vọng trong lòng cô.

Đất bon xưa sâu dưới đáy hồ

Trước hết, phải nói đến những cư dân bản địa. Lịch sử tiền đô thị Đà Lạt là một khoảng sâu hun hút mà chúng ta không có nhiều sử liệu để đề cập, cho đến khi người Pháp có những ghi chép đầu tiên. Từ các mảnh tài liệu đó, có thể xác định rằng, ở vùng trũng hồ Lớn (Grand Lac, nay là hồ Xuân Hương) có một bon (làng) của người Lạch. Con suối chảy qua đó là sợi chỉ kết nối các cộng đồng sơn cước của vùng đất này, nối những làng nhỏ: Yộ, Klir Towach, Yagut, Mang Lin và xa hơn, kéo ngược lên phía thượng nguồn Ankroet.

Đô thị được xây dựng, những bon này được “vén” về phía núi. Núi Lang Bian như đôi bầu sữa thiên nhiên che chở những đứa con của núi rừng. Tuy sống trong không gian hoang vu, với văn minh thảo mộc, thì những cư dân bản địa vẫn hướng tâm về làng bon cũ, dù cho cảnh sắc đã đổi thay, mảnh đất vùi nhau chôn rốn nay đã chìm dưới mặt hồ xanh thẳm.

Hoài niệm nơi chốn ngụ cư. Và sâu xa là hoài niệm về gốc gác của chính những cộng đồng cư dân bản địa là một nguồn mạch lớn trong tinh thần Đà Lạt mà ta dễ vô tình bỏ qua. Có thể không được bộc bạch bằng câu từ hay các dạng thức nghệ thuật, nhưng là bằng chính bước chân và thói quen di chuyển của họ - những cư dân bản địa. Cho đến ngày nay, hành trình trở về trung tâm bằng những đôi chân trần vẫn được các thế hệ cư dân vùng Lang Bian tiếp tục. Trao đổi vật phẩm thiết yếu, giao lưu xã hội là một nhu cầu thấy được, nhưng sâu trong tâm khảm và thói quen cố cựu ấy, là những cuộc trở về, là dấu chỉ hoài niệm đã được mã hóa qua một thực hành di thê lặp đi lặp lại từ nhiều đời.

Theo Nguyễn Vĩnh Nguyên - Thanh Niên


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Nữ họa sĩ thiên tài chuyên khắc họa… nỗi căm hờn oán giận

Nữ họa sĩ người Ý Artemisia Gentileschi (1593-1656) lúc sinh thời hay bị nhắc nhớ đến bởi những bi kịch xảy ra trong cuộc đời, nhiều hơn là những siêu phẩm hội họa mà bà sáng tạo nên.
2

Có một thời Hà Nội say trong ánh đèn sân khấu...

Cứ thử hỏi một người từng sống qua nhiều thời đoạn của Hà Nội về những sân khấu, bạn sẽ bất ngờ nhận ra rằng, đối với họ, đó là một vùng ký ức sống động nhường nào. Hoài niệm về những vở diễn, âm sắc, tình tiết sau lớp màn nhung luôn lung linh, lấp lánh, gợi nhắc về một thời vàng son rực rỡ, ngập tràn xúc cảm giữa lòng Thủ đô…
3

Đấu giá chiếc xe cổ của NSND Út Trà Ôn ủng hộ đồng bào miền Trung

Ban tổ chức chương trình “Hạt Giống Tâm Hồn vì miền Trung yêu thương” đã quyết định đấu giá chiếc xe cổ quý giá một thời của NSND Út Trà Ôn để gây quỹ ủng hộ đồng bào vùng lũ.
4

Những nét cọ cứu mạng

Thay đổi màu sắc, vẽ thêm họa tiết… những ý tưởng đơn giản chỉ dùng cọ vẽ và sơn, tưởng chừng không mấy liên quan nhưng lại có thể giúp bảo vệ gia súc khỏi thú săn mồi, hay ngăn không cho chim “đâm đầu vào chỗ chết”.
5

Chân dung nữ nhà thơ vừa đoạt giải Nobel Văn học 2020

Louise Glück chính là cái tên đang được nhắc tới nhiều nhất trên văn đàn thế giới hiện nay, bởi bà chính là chủ nhân của giải Nobel Văn học 2020.

Những vụ tấn công siêu phẩm hội họa gây chấn động thế giới

Trong lịch sử hội họa, đã có nhiều tác phẩm nổi tiếng từng trở thành “đối tượng bị hại” trong những vụ tấn công gây bàng hoàng, sửng sốt.

Đế chế Ottoman - Từ không chốn dung thân đến bá chủ thế giới

Đế chế Ottoman đã gây ảnh hưởng trên toàn bộ khu vực châu Á – Âu – Phi, tạo ra một diện mạo chính trị mới của thế giới kể từ cuối thế kỷ 13 đến thế kỷ 17.

Ứng xử với lời chê

Ở đời, ai mà không thích được người khác khen ngợi. Thế nhưng, đôi khi chúng ta bị góp ý về khuyết điểm hay thậm chí là bị chê, cần ứng xử sao cho phù hợp.

Triển lãm tranh trực tuyến ‘Xuôi dòng sông Thu’

Triển lãm do “Quỹ Gieo nhà gặt nhà’ thực hiện với mục đích bán tranh ủng hộ xây nhà cho người nghèo ở tỉnh Quảng Nam.

Bên tách cà phê: Ludwig Van Beethoven - cà phê và những bản giao hưởng khát vọng hạnh phúc

Ludwig Van Beethoven (1770 – 1827) là thiên tài âm nhạc đặc biệt. Một người khiếm thính nhưng có thể sáng tác những tác phẩm kinh điển, lay động lòng người và được tôn vinh là nhà soạn nhạc vĩ đại nhất từng sống.

'Giải mã' những tồn nghi triều Nguyễn: Nỗi oan thấu trời của Phan Thanh Giản

Đầu năm 1868, vua Tự Đức sai Hiệp biện đại học sĩ Trần Tiễn Thành và Bang biện huyện Thành Hóa Nguyễn Văn Tường mang theo một dự thảo đã được triều đình soạn sẵn để theo đó mà bàn thảo vào Gia Định thương thuyết hiệp ước mới, nhưng không được toàn quyền quyết định.

Đế chế Hồi giáo - Từ bộ lạc du mục trở thành đế chế hùng mạnh

Từ bộ lạc du mục ở sa mạc, dưới sự lãnh đạo của Muhammad – người khai sinh Hồi giáo cùng các thủ lĩnh Caliphate và quân đội tinh nhuệ đã xây dựng nên một đế chế hùng cường trong lịch sử trung đại, một đế chế mênh mông kéo dài từ Âu sang Á tới Bắc Phi.

Nghệ sĩ Hồng Kông thiết kế hơn 170 chiếc khẩu trang độc đáo

Một nghệ sĩ Hồng Kông đã sáng tạo ra hàng loạt chiếc khẩu trang độc đáo với nhiều chủ đề khác nhau.

Triết lý Kaizen giúp Ronaldo luôn lạc quan dù mắc COVID-19 và Juventus bị Messi hạ gục

Thể thao - Nhân Hoàng - 31/10/2020 16:30
Ronaldo vừa thể hiện tình yêu với triết lý Kaizen của Nhật Bản.

Siêu bão Goni mạnh hơn Molave chuẩn bị vượt Philippines vào Biển Đông

Thời sự - Anh Tú - 31/10/2020 16:00
Cơn bão Goni, với sức gió 250 km/h (tốc độ tối thiểu để được liệt vào bão cấp độ 5 theo thang thế giới), sẽ đổ bộ vào Philippines ngày mai.

Thủ tướng Canada không tán thành"Tự do ngôn luận" kiểu Tổng thống Pháp

Thế giới - Hoàng Vũ - 31/10/2020 15:30
Thủ tướng Canada bảo vệ quyền tự do ngôn luận nhưng nói rằng điều này cần "có giới hạn" và không nên "làm tổn thương một cách tùy tiện" cộng đồng khác.

Đáng sợ kỷ lục số ca mắc COVID-19 một ngày ở Mỹ

Sức khỏe - Cẩm Bình - 31/10/2020 15:00
Số liệu mới nhất cho thấy khi cả nước Mỹ hướng về cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ quan trọng sắp tới, số ca nhiễm COVID-19 của nước này lại gia tăng kỷ lục. Có ngày có hơn 1.000 ca tử vong.

16 phim kinh dị nên xem một lần trong đời

Điện ảnh - 31/10/2020 14:30
Dòng phim kinh dị gồm nhiều thể loại nhưng có những phim kinh dị được xếp vào hàng nghệ thuật điện ảnh và xứng đáng để bạn xem một lần trong đời.

Tổng thống Trump tố Tòa tối cao Mỹ cố giúp ông Biden thắng cử

Thế giới - Cẩm Bình - 31/10/2020 14:00
Tổng thống Donald Trump ngày 30.10 tìm cách đổ lỗi cho Tòa án tối cao Mỹ nếu ông không tái đắc cử.

Cầu Phú Mỹ ở TP.HCM trong top 50 bức ảnh đẹp quốc tế

Du lịch - Phong Anh - 31/10/2020 13:30
Bức ảnh chụp cây cầu Phú Mỹ ở TP.HCM nối giữa 2 quận 7 và 2 lọt trong top 50 bức ảnh đẹp của cuộc thi ảnh Espon International Pano Awards.

Nhiều loại hình ở Sóc Trăng được công nhận Di sản Văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia

Văn hóa - Vũ Phong - 31/10/2020 13:00
Các di sản gồm nghệ thuật trình diễn dân gian nhạc ngũ âm, di sản múa Rom - Vong của đồng bào Khơme và nghề làm bánh Pía của người Hoa.

Chất Michelle - Bà Obama: 'Chiến dịch tranh cử chi phối mọi thứ'

Sách - 31/10/2020 12:30
Khi ông Obama chiến thắng trong bầu cử sơ bộ tại Iowa đầu năm 2008, bà Michelle phải nghỉ việc ở bệnh viện. Bà bận tới mức không thể tới văn phòng thu dọn đồ đạc, chào đồng nghiệp.

Tưởng đứt bóng, TikTok lại rộng đường sống ở Mỹ sau phán quyết mới

Công nghệ - Nhân Hoàng - 31/10/2020 12:00
Thẩm phán Mỹ ở tiểu bang Pennsylvania hôm 30.10 đã chặn lệnh của Bộ Thương mại Mỹ có hiệu lực vào ngày 12.11. Lệnh này sẽ ngăn một cách hiệu quả việc TikTok hoạt động tại Mỹ.

Tiền Giang: Viện KSND tỉnh không phê chuẩn khởi tố vụ mất 5 tờ vé số trị giá 10 tỉ đồng

Thời sự - Thanh Anh - 31/10/2020 11:30
Cơ quan công an đã đề nghị khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam đối với Tiệp, nhưng Viện KSND tỉnh lại không đồng ý phê chuẩn!

Mô hình hoạt động của Facebook, Twitter, Youtube sắp bị sụp đổ

Công nghệ - 31/10/2020 11:00
Điều 230”, điều luật bảo vệ các nền tảng mạng xã hội như Twitter, Facebook, YouTube khỏi các vụ kiện về nội dung, có thể bị bãi bỏ, điều này sẽ khiến các “ông trùm mạng xã hội” gặp nhiều rắc rối.

Bé gái 4 tuổi suýt mất mạng vì học theo video treo cổ trên TikTok

Thời sự - 31/10/2020 10:30
Một bé gái 4 tuổi người Philippines đã suýt mất mạng vì học theo video thử thách treo cổ được chia sẻ trên mạng xã hội TikTok.

Thực hư việc dân phải nộp lại tiền hỗ trợ của ca sĩ Thủy Tiên cho cán bộ

Thời sự - 31/10/2020 10:00
Theo cán bộ cũng như nhiều người dân thôn Ngọa Cương, xã Cảnh Hóa, khi nhận được tiền cứu trợ, bà con đã tự nguyện san sẻ một phần khó khăn với người trong làng chứ không có chuyện cán bộ tự thu lại.

Ít nhất 22 người thiệt mạng vì động đất gần Thổ Nhĩ Kỳ

Thế giới - Cẩm Bình - 31/10/2020 09:38
Con số thương vong do trận động đất 7 độ richter vừa tấn công biển Aegean vào chiều 30.10 không ngừng tăng khi lực lượng cứu hộ dọn dẹp đống đổ nát tìm người sống sót.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 7, 31/10/2020