Đà Lạt, một lịch sử hoài niệm: Ngôi làng dưới đáy hồ hay mộng phù vân

01/09/2020 20:00
Đà Lạt, một lịch sử hoài niệm: Ngôi làng dưới đáy hồ hay mộng phù vân

Đà Lạt đi vào các tác phẩm hư cấu của những nhà văn thời Đông Dương và hiện đại với vẻ kín đáo, ưu sầu và đầy hoài niệm. Mà không chỉ có vậy, hậu duệ của những cư dân bản địa cũng đang trình bày nỗi hoài niệm ấy theo từng bước chân trở về trung tâm thành phố, nơi từng là làng bon cũ.

         Những đứa trẻ dân tộc ít người ở Lang Bian tại chợ Hòa Bình năm 1956 - Ảnh: Gabrielle Martel  

Hoài niệm dẫn dắt trên từng trang tiểu thuyết và hoài niệm níu kéo từng bước chân sơn cước...

Hoài niệm đi vào tiểu thuyết

Hoài niệm cũng chính là nét quan trọng của tâm hồn Pháp - lớp hậu sinh của Marcel Proust (tác giả của Đi tìm thời gian đã mất) từng đến hay ngay cả nghĩ về Đà Lạt, gắn bó với Đà Lạt gián tiếp. Có thể gặp điều này trong văn chương Marguerite Duras trong bộ ba tiểu thuyết về Đông Dương (Rào chắn Thái Bình Dương, Người tình, Người tình Hoa Bắc). Dù Duras không sống ở thành phố này, nhưng trong Người tình Hoa Bắc, bà đã kịp để cho nhân vật Hélène Lagonelle, cô gái từng sống ở Đà Lạt di cư về Sài Gòn mang theo nỗi nhớ day dứt về một thành phố yên bình thanh lịch kiểu Pháp. Không chỉ hoài nhớ, Hélène Lagonelle - người bạn thân thiết của nhân vật “tôi” - đã dị ứng với cả khí hậu nóng nực và sự huyên náo của đô thị nhiệt đới miền Nam.

Một trường hợp khác, là Linda Lê, nhà văn đương đại người Pháp mang hai dòng máu (mẹ Pháp, cha Việt), từng có những năm đầu đời khá êm đềm ở Đà Lạt; được gửi vào nhà trẻ Couvent des Oiseaux. Trong các tiểu thuyết, truyện ngắn: Thư chết, Vu khống, Lại chơi với lửa..., tác giả đã nhiều lần day dứt nhớ vùng đất “ưu sầu” Đà Lạt cùng người cha bị bỏ lại Việt Nam sau khi người mẹ Pháp đem những đứa con lai hồi hương. Trong tập truyện Lại chơi với lửa, Linda Lê có đoạn viết về Đà Lạt: “Khi đến Đà Lạt chẳng hạn, một cảm thức ưu sầu len vào tâm tư ta. Trời lạnh, mưa rả rích. Nhưng các nàng thiếu nữ ăn mặc kín mít, thật khác các cô quần áo cũn cỡn ở Sài Gòn, cho ta cảm giác huyền bí và nhớ nhung. Ta muốn ở lại đấy, như một bóng ma trong sương mù, và rình chờ đàn én từ ngôi trường cổ kính Convent des Oiseaux bay ra”.

Trong danh sách những tiểu thuyết đượm màu hoài niệm về Đà Lạt, còn phải kể đến cuốn Ukigumo (Phù vân) của nhà văn Nhật Bản Hayashi Fumiko. Cuốn tiểu thuyết này nói về mối tình của đôi bạn trẻ Nhật Bản bị đưa đẩy đến Đà Lạt trong thời Nhật chiếm đóng. Chàng kỹ sư lâm nghiệp Tomioka Kenichi đã lập gia đình nhưng gặp gỡ và yêu cô gái đồng nghiệp Koda Yukiko tại Đà Lạt - thành phố thơ mộng mà người Pháp vừa bỏ lại. Cuộc tình đẹp giữa họ chỉ như cái chớp mắt. Thế chiến thứ hai kết thúc, Nhật thua trận và rút khỏi Đông Dương, đôi tình nhân quay về nước Nhật và đối diện cảnh điêu tàn, sụp đổ khốn đốn trong đời sống lẫn tình cảm. Tomioka Kenichi tiếp tục theo đuổi, toan tính trong công việc và tình cảm, còn Koda Yukiko nhấn chìm mình trong hoài niệm về một thiên đường tình yêu chóng vánh đã mất. Cho đến lúc lìa đời, tiếng rừng thông reo Đà Lạt vẫn hoài vọng trong lòng cô.

Đất bon xưa sâu dưới đáy hồ

Trước hết, phải nói đến những cư dân bản địa. Lịch sử tiền đô thị Đà Lạt là một khoảng sâu hun hút mà chúng ta không có nhiều sử liệu để đề cập, cho đến khi người Pháp có những ghi chép đầu tiên. Từ các mảnh tài liệu đó, có thể xác định rằng, ở vùng trũng hồ Lớn (Grand Lac, nay là hồ Xuân Hương) có một bon (làng) của người Lạch. Con suối chảy qua đó là sợi chỉ kết nối các cộng đồng sơn cước của vùng đất này, nối những làng nhỏ: Yộ, Klir Towach, Yagut, Mang Lin và xa hơn, kéo ngược lên phía thượng nguồn Ankroet.

Đô thị được xây dựng, những bon này được “vén” về phía núi. Núi Lang Bian như đôi bầu sữa thiên nhiên che chở những đứa con của núi rừng. Tuy sống trong không gian hoang vu, với văn minh thảo mộc, thì những cư dân bản địa vẫn hướng tâm về làng bon cũ, dù cho cảnh sắc đã đổi thay, mảnh đất vùi nhau chôn rốn nay đã chìm dưới mặt hồ xanh thẳm.

Hoài niệm nơi chốn ngụ cư. Và sâu xa là hoài niệm về gốc gác của chính những cộng đồng cư dân bản địa là một nguồn mạch lớn trong tinh thần Đà Lạt mà ta dễ vô tình bỏ qua. Có thể không được bộc bạch bằng câu từ hay các dạng thức nghệ thuật, nhưng là bằng chính bước chân và thói quen di chuyển của họ - những cư dân bản địa. Cho đến ngày nay, hành trình trở về trung tâm bằng những đôi chân trần vẫn được các thế hệ cư dân vùng Lang Bian tiếp tục. Trao đổi vật phẩm thiết yếu, giao lưu xã hội là một nhu cầu thấy được, nhưng sâu trong tâm khảm và thói quen cố cựu ấy, là những cuộc trở về, là dấu chỉ hoài niệm đã được mã hóa qua một thực hành di thê lặp đi lặp lại từ nhiều đời.

Theo Nguyễn Vĩnh Nguyên - Thanh Niên


Gửi bình luận
(0) Bình luận
1

Danh họa Picasso qua lời kể của người con gái bí mật

Cuốn hồi ký của người con gái đầu lòng sẽ cho thấy một danh họa Picasso rất khác khi ở trong vai trò của một người cha, khác xa với những tai tiếng của ông trong vị trí một người tình.
2

Triển lãm tranh trực tuyến ‘Xuôi dòng sông Thu’

Triển lãm do “Quỹ Gieo nhà gặt nhà’ thực hiện với mục đích bán tranh ủng hộ xây nhà cho người nghèo ở tỉnh Quảng Nam.
3

Tinh thần chiến binh tạo nên Đế chế Nguyên Mông hùng mạnh

Ở thời điểm cực thịnh, đế chế Nguyên Mông chinh phục được 24 triệu km2, tương đương 1/6 diện tích địa cầu và trở thành đế quốc có lãnh thổ liền nhau lớn nhất trong lịch sử loài người.
4

Ứng xử với lời chê

Ở đời, ai mà không thích được người khác khen ngợi. Thế nhưng, đôi khi chúng ta bị góp ý về khuyết điểm hay thậm chí là bị chê, cần ứng xử sao cho phù hợp.
5

Đà Lạt, một lịch sử hoài niệm: Ngôi làng dưới đáy hồ hay mộng phù vân

Đà Lạt đi vào các tác phẩm hư cấu của những nhà văn thời Đông Dương và hiện đại với vẻ kín đáo, ưu sầu và đầy hoài niệm. Mà không chỉ có vậy, hậu duệ của những cư dân bản địa cũng đang trình bày nỗi hoài niệm ấy theo từng bước chân trở về trung tâm thành phố, nơi từng là làng bon cũ.

Những vụ tấn công siêu phẩm hội họa gây chấn động thế giới

Trong lịch sử hội họa, đã có nhiều tác phẩm nổi tiếng từng trở thành “đối tượng bị hại” trong những vụ tấn công gây bàng hoàng, sửng sốt.

Đế chế Ottoman - Từ không chốn dung thân đến bá chủ thế giới

Đế chế Ottoman đã gây ảnh hưởng trên toàn bộ khu vực châu Á – Âu – Phi, tạo ra một diện mạo chính trị mới của thế giới kể từ cuối thế kỷ 13 đến thế kỷ 17.

Ứng xử với lời chê

Ở đời, ai mà không thích được người khác khen ngợi. Thế nhưng, đôi khi chúng ta bị góp ý về khuyết điểm hay thậm chí là bị chê, cần ứng xử sao cho phù hợp.

Triển lãm tranh trực tuyến ‘Xuôi dòng sông Thu’

Triển lãm do “Quỹ Gieo nhà gặt nhà’ thực hiện với mục đích bán tranh ủng hộ xây nhà cho người nghèo ở tỉnh Quảng Nam.

Bên tách cà phê: Ludwig Van Beethoven - cà phê và những bản giao hưởng khát vọng hạnh phúc

Ludwig Van Beethoven (1770 – 1827) là thiên tài âm nhạc đặc biệt. Một người khiếm thính nhưng có thể sáng tác những tác phẩm kinh điển, lay động lòng người và được tôn vinh là nhà soạn nhạc vĩ đại nhất từng sống.

'Giải mã' những tồn nghi triều Nguyễn: Nỗi oan thấu trời của Phan Thanh Giản

Đầu năm 1868, vua Tự Đức sai Hiệp biện đại học sĩ Trần Tiễn Thành và Bang biện huyện Thành Hóa Nguyễn Văn Tường mang theo một dự thảo đã được triều đình soạn sẵn để theo đó mà bàn thảo vào Gia Định thương thuyết hiệp ước mới, nhưng không được toàn quyền quyết định.

Đế chế Hồi giáo - Từ bộ lạc du mục trở thành đế chế hùng mạnh

Từ bộ lạc du mục ở sa mạc, dưới sự lãnh đạo của Muhammad – người khai sinh Hồi giáo cùng các thủ lĩnh Caliphate và quân đội tinh nhuệ đã xây dựng nên một đế chế hùng cường trong lịch sử trung đại, một đế chế mênh mông kéo dài từ Âu sang Á tới Bắc Phi.

Nghệ sĩ Hồng Kông thiết kế hơn 170 chiếc khẩu trang độc đáo

Một nghệ sĩ Hồng Kông đã sáng tạo ra hàng loạt chiếc khẩu trang độc đáo với nhiều chủ đề khác nhau.

Trung Quốc sắp tung vắc xin COVID-19 giá 88 USD, thấp hơn dự kiến

Thế giới - 22/09/2020 18:30
Hai loại vắc xin COVID-19 được phát triển bởi Công ty Công nghệ Sinh học quốc gia Trung Quốc (CNBG) đang được đánh giá, kiểm định và có thể có sẵn trên thị trường vào cuối năm nay.

Chán Trung Quốc, EU tăng cường đầu tư vào Đài Loan

Thế giới - 22/09/2020 18:15
Hơn một chục quốc gia châu Âu, gồm Đức, Pháp, Hà Lan, Ý, Tây Ban Nha... hôm 22.9 đã khởi động chiến dịch chung đầu tiên để thúc đẩy đầu tư giữa Liên minh châu (EU) và Đài Loan, một tín hiệu về mối quan hệ nồng ấm với hòn đảo này trong bối cảnh các nước EU ngày càng xa lánh Trung Quốc.

Chủ tịch JVE nói gì về dự án cải tạo sông Tô Lịch thành Công viên lịch sử - văn hóa - tâm linh?

Du lịch - 22/09/2020 18:00
Ngày 22.9, Công ty cổ phần Tập đoàn Môi trường Nhật Việt (JVE) tổ chức buổi chia sẻ thông tin về giải pháp cải tạo sông Tô Lịch thành “Công viên Lịch sử - văn hoá - tâm linh Tô Lịch” bằng nguồn vốn từ phía Nhật Bản.

Chim cánh cụt mất mạng vì nuốt khẩu trang N95 vào bụng

Thời sự - 22/09/2020 17:45
Một con chim cánh cụt được phát hiện chết trên bãi biển nổi tiếng của Brazil với khám nghiệm tử thi cho thấy một chiếc khẩu trang quấn quanh ruột của nó.

Bà Carrie Lam: Không thể yêu cầu bảo vệ quyền lợi 12 người Hồng Kông bị Trung Quốc bắt

Thế giới - 22/09/2020 17:30
Hồng Kông không có cơ sở pháp lý để yêu cầu mở rộng bất kỳ quyền cụ thể nào cho 12 người Hồng Kông bị giam giữ ở Trung Quốc khi họ cố gắng chạy trốn bằng tàu và họ sẽ phải đối mặt với luật pháp ở đó”, bà Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam) cho biết hôm 22.9.

Người kiểm duyệt bị trầm cảm kiện YouTube: Xem hàng trăm video hiếp, giết, thú tính mỗi ngày

Thế giới - 22/09/2020 17:15
Một cựu nhân viên kiểm duyệt nội dung YouTube đã kiện công ty cũ sau khi cô phát triển các triệu chứng PTSD (rối loạn căng thẳng sau sang chấn tâm lý) và trầm cảm trong công việc.

Tỷ phú chỉ trích Chủ tịch Tập Cận Bình lãnh án 18 năm tù

Thế giới - 22/09/2020 17:00
Tỷ phú Trung Quốc, Nhậm Chí Cường - người được cho là chỉ trích Chủ tịch Tập Cận Bình trong việc xử lý đại dịch coronavirus - đã bị tuyên án tù 18 năm vì tội tham nhũng.

Philippines quyết không để Trung Quốc loại phương Tây khỏi Biển Đông

Thế giới - 22/09/2020 16:46
Ngoại trưởng Philippines Teodoro Locsin mới đây khẳng định nước này sẽ không tuân theo lập trường của Trung Quốc trong việc đẩy các cường quốc phương Tây, bao gồm cả Mỹ ra khỏi Biển Đông.

Bánh trung thu 3D vẫn hút khách

Kinh doanh - 22/09/2020 16:30
Chỉ còn vài ngày nữa là đến Tết Trung thu 2020, năm nay thị trường bánh trung thu khá đa dạng. Bên cạnh các loại bánh truyền thống, loại bánh trung thu 3D vẫn thu hút đông đảo sự lựa chọn của người tiêu dùng.

Emmy 2020: Người da màu làm nên lịch sử

Giải trí - 22/09/2020 16:15
Emmy lần thứ 72 ghi nhận là năm có nhiều nghệ sĩ da đen được đề cử và trao giải nhất từ trước tới nay.

Một cảnh sát Mỹ ra tòa với cáo buộc làm gián điệp cho Trung Quốc

Thế giới - 22/09/2020 16:00
Một sĩ quan cảnh sát thành phố New York đã bị buộc tội làm gián điệp cho chính phủ Trung Quốc trong vụ việc liên quan phong trào đòi độc lập của người Tây Tạng.

Lần đầu tiên tại Việt Nam có bệnh viện mở chuyên khoa nhũ

Sức khỏe - 22/09/2020 15:47
Bệnh viện Hùng Vương là nơi đầu tiên trong cả nước mở chuyên Khoa nhũ để điều trị các bệnh lý về vú. Đồng thời, khoa này cũng là nơi làm đẹp “núi đôi” cho các chị em phụ nữ.

Nghiên cứu cho thấy coronavirus vẫn tồn tại trên máy bay sau khi người nhiễm rời khỏi

Sức khỏe - 22/09/2020 15:30
Nghiên cứu của nhóm nhà khoa học Việt – Úc và nghiên cứu của một nhóm nhà khoa học quốc tế đăng trên tạp chí Merging Infectious Diseases mới nhất đã xác nhận coronavirus có thể lây cho hành khách khi đi máy bay.

Nghiên cứu đột phá: Người bị sốt xuất huyết có kháng thể chống lại COVID-19

Công nghệ - 22/09/2020 15:00
Nghiên cứu mới phân tích sự bùng phát COVID-19 ở Brazil cho thấy mối liên hệ giữa sự lây lan của coronavirus và các đợt bùng phát sốt xuất huyết trước đây. Cụ thể là người từng bị bệnh do muỗi truyền có thể cung cấp một số mức độ miễn dịch chống lại COVID-19.

CEO First News: Chỉ sau một tuần tạm ngưng, Lazada lại tiếp tục để sách giả bàn công khai

Sách - 22/09/2020 14:54
Cũng theo đại diện First News, sau khi bị nhiều độc giả lên án thì các fanpage bán sách giả lại càng hoạt động mạnh hơn trước.
HẠT GIỐNG TÂM HỒN
2018 Bản quyền thuộc về hatgiongtamhon.vn. Phát triển bởi ONECMS
Thứ 3, 22/09/2020